Son 10 yıldır, internet gazeteciliğinin ayak sesleri ile sarsılan basılı yayıncılık, karşı savunma olarak “internet gazetecisi bir yazı işleri müdürü ya da editör kontrolünden geçmiyor, bu nedenle güvenilmez” yorumu yapıyor ama güvenilmez haberleri asıl basılı gazeteciler yapıyor.
Üstelik İnternet ortamında yapılan hatalar, okuyucuları tarafından kısa bir sürede (bir araştırmaya göre 6 dakika) uyarılıyor ama gazeteler öyle değil. tekzip müessesesi bile tam fonksiyon görüyor mu, soru işareti.
Bugün size klasik gazetecilerin bilmedikleri konularda da ahkam kestiklerini göstereceğiz. Gerçi bahsedeceğimiz haber, ilgili yayının internet tarafında da yayınlandı ama biz bunu klasik gazetecilik kapsamında değerlendiriyoruz. Çünkü internet tarafı, basılı tarafın kuyruğunda yer alıyor.
Bahsedeceğimiz haber dün günlük bir gazetemizde yayınlandı[1]. Konuyu bilmeyen bir kişinin, kulaktan dolma bilgilerle yazdığı çok belli.
Konuya uzak olan okuyucular doğal olarak yazılanları doğru kabul edebilir ve gazetede yazılana inanabilir. Ama internetten biraz olsun anlayanlar bu habere çok güldü. Zaten bu yazıyı yazmamın nedeni de bu gülenlerin bize gönderdikleri mailler.
Bahsettiğimiz habere göre YouTube’e günde 2 milyon Türk giriyormuş[1]. (Bu arada gülünen konulardan birisi de, bu 2 milyon IP değil, 2 milyon Türk ifadesi kullanılması).
Hemen sormak lazım; 20-25 milyon internet kullanıcısı olduğu öngörülen ve bunların tamamının her gün internete girmediği bilinen Türkiye’de acaba 2 milyon yani % 10 kadar Türk kullanıcının YouTube’e her gün girdiği nasıl tespit edilmiş?
Alexa [2] diyorlar. Bu Alexa’nın ne olduğunu turk-internet.com’da defalarca anlattık. Ama burada konu Alexa da değil.
YouTube bilindiği gibi 16 aydan bu yana mahkemece erişime kapatılmış durumda. Peki bu girenler nasıl giriyor?
Cevap ; 2 yolla ;
- Proxy’ler (ya da tunnel) üzerinden giriyorlar,
- IP bazlı bir bloklama yapıldığı için, Youtube şirketi sistemine yeni IP’ler tanımlandığında girilebiliyor.
İkinci şıkta girenlerin detayı için aşağıdaki “YouTube açıldı mı?” bölümüne bakın.
Haber “yasak ama” sözleriyle Proxy üzerinden girenleri işaret ediyor gibi gözüküyor. Ama acaba Proxy üzerinden girenlerin Türk (aslında IP) olduğu nasıl anlaşılıyor? YouTube’e girerken kullanıcı kendi IP’sini bırakır ve proxy’nin atadığı IP ile girer. Yani belki Madagaskar üzerinden girer. Ee, o zaman giriş yapan Türk olsa bile bu IP’ler orada Madagaskar IP’si olarak gözükür.
Belirttiğimiz ikinci şık için bir başka kaynağa başvuralım; burayı tıklayarak bakarsanız YouTube’ün dünya genelinde gitgide artan popularitesini Google Insight’tan görüyor olacaksınız. Buna göre sitenin kapatıldığı günlerde dünya çapında 80 birim olan arama popularitesi, bugün 120 birime yükselmiş..
Ancak aynı grafiği Türkiye için kullanırsanız, 2008’deki keskin düşüşü ve arkasından bir miktar yükselişi göreceksiniz. Grafiği burayı tıklayarak güncel olarak görebilirsiniz.
Bu grafik 2008’de 100 birim olan arama sayısının, mahkemece kapatılmasının arkasından keskin bir düşüşle gösteriyor ve uzunca bir süre 20 birimlerde seyrediyor. Aşağıda anlattığımız nedenlerle olsa gerek bugün 30 birimlere yükseldiği görülüyor (bunun anlamını aşağıda anlatıyoruz).
Peki bu giriş sayısı, yani eskisine nazaran 5 kat azalan izleme oranı 2 milyon Türk’e mi karşı geliyor?
Bu rakam bir uydurmaca. Alexa böyle bir rakam vermiyor. Zaten Alexa istatistikleri de güvenilir değil. Çünkü;
- Sadece Alexa toolbar kullananların verilerini verir. Çevrenizde Alexa Toolbar kullanan kaç kişi var?
- Google’a “Alexa rank’imi nasıl yükseltirim” diye sorarsanız 9 $ ile 5000 $ arasında binlerce yazılım bulabilirsiniz. yani bu yazılımlarla Alexa’yı aldatır ve sitenizi üst sıralara çıkartabilirsiniz.
Kısacası Alexa için de, parayı basarak tıklama satın almak mümkün. Ama zaten Alexa böyle bir rakam anons etmiyor. Acar gazetecimiz bu rakamı nerden bulduysa kendi kerameti ile yayınlıyor.
YouTube Açıldı mı?
Diğer yandan YouTube için son zamanlarda turk-internet.com’a sık sık “açıldı mı?” sorusu geliyor. Cevap ; hayır. Mahkeme kararı hala kaldırılmadı.
Peki o zaman bazı kişiler zaman zaman sorunsuz bir şekilde YouTube’e ulaşabiliyorlar. Bu acaba nasıl oluyor?
Yukarıdaki linkler tıklanarak ulaşılan grafiklerde 2008’deki rakamın 5’de birine düşmekle birlikte YouTube giriş yapılabildiğini söyledik. Bunun nedeni YouTube’ün normal genişlemesi nedeniyle sistemine ilave ettiği yeni server’ların IP numaralarının bilinmemesi nedeniyle bloklanmamış oluşudur.
YouTube’ün geçen yıl bloklanma kararı çıktığında dünya çapında videoların host edildiği sunucu sayısı 6000 olarak biliniyordu. Aradan 1,5 yıla yakın zaman geçti. Dolayısıyla YouTube yukarıda gösterdiğimiz eğilimden de göreceğiniz üzere yaklaşık % 50 oranında büyüdü. Yani sunucu sayısının (dolayısıyla IP sayısı) arttığı açık.
YouTube bu IP’lerin hepsini bir IP havuzuna (IP pool) atıyor ve yük dengeleme yapıyor. Yani kullanıcı ağırlığına göre IP’ler tahsis ediyor. Diyelim ki, bulunduğunuz coğrafyada büyük bir kullanıcı yoğunluğu var. O zaman size en yakın sunucuyu değil, daha uzaktaki bir sunucuya (ve dolayısıyla IP’ye) yönlendirebilir. Bu IP de yeni olduğu için bloklama listesinde olmayabilir.
İşte bu nedenle, eğer kullanıcı loadbalancing (yük dengeleme) yapılması sırasında bu yeni IP’lerden birisine denk düşüyorsa, YouTube sanki bloklanmamış gibi açılabiliyor. Çünkü mahkemenin kararına bakarsanız IP bloklama şeklinde verilmiş. Bu nedenle de bloklama listesinde olmayan IP’lerde sorun çıkmaz.
Bu durumun çok sık olduğunu sanmayın ama bloklamanın üzerinden 1,5 yıl geçtiği için gitgide daha çok sayıda bloklanmamış IP’nin ortaya çıktığını da hatırlatalım.
18 eylül tarihli turk-internet.com notu : İlgili gazete haberi yayından aldı. O nedenle erişemiyorsunuz.
[1] Yasak ama Günde 2 Milyon Türk YouTube’e Giriyor
[2] Türkiye’den Alexa’ya Girenler
Kaynak : 