İngiltere’den ilginç bir haber dikkatimizi çekti. Ülkemizde de pek çok olayda, bilgisayara el konulma olayı meydana gelirken, bilgisayarın şifresinin verilme zorunluluğunu olmadığı görülüyor.
İngiltere’de 19 yaşında bir genç bilgisayarında bulunan dosyaların şifrelerini güvenlik güçleriyle paylaşmadığı için 4 ay ıslahevi cezası aldı. Oliver Drage adlı genç geçtiğimiz yılın Mayıs ayında çocuk pornosu görüntülerine yönelik bir operasyonda tutuklanmış ve bilgisayarına el konulmuştu.
İngiltere’de 2000 yılının Temmuz ayında yürürlüğe giren bir yasa takip, dinleme ve soruşturma konularında güvenlik güçlerine bir takım özel yetkiler vermekte. “The Regulation of Investigatory Powers Act 2000 (RIPA)” olarak anılan yasa özellikle Internet’te yaşanan büyüme ve dosya şifreleme yöntemlerinin gelişmesinin ardından çıkartılmıştı.
Söz konusu yasanın en çok tartışılan maddelerinden birisi dinleme yetkisiyle, diğeri ise özel yetkili güvenlik güçlerinin gerekli gördükleri hallerde şifreleme anahtarları veya yazılı şifreleri sahibinden talep edebilme yetkisi ile ilgili. Kişilik hakları savunucuları söz konusu yasanın sadece ulusal güvenliği ilgilendiren terörist faaliyetlere karşı bir tedbir olarak hazırlandığını ancak İngiltere’nin yasadan faydalanıp yaptığı uygulamalar ile Polis Devlet olma yolunda hızla ilerlediğini iddia ediyorlar.
Çocuk pornosuna karşı yürütülen teknik takip ve operasyonlar sonucu göz altına alınan Oliver Drage’den de söz konusu RIPA yasası çerçevesinde bilgisayarında bulunan korumalı dosyalara ait şifreler istenmiş. Drage ise 50 haneli olduğu söylenen ve İngiliz güvenlik güçlerinin kırmayı başaramadıkları şifreyi vermeyi reddetmiş. Drage bunun üzerine RIPA Kanunu’na muhalefet etmekten yargılanarak 4 ay ıslahevi cezası almış.
Eğer şifreyi verseydi, polisin bulacağı içerik daha çok ceza yemesine yol açacak mıydı, belli değil.
Kimilerinin hakkında “demokrasi kültürü o kadar geniş ki Anayasa yapılmasına ihtiyaç duymuyorlar” dediği, kimilerinin ise “Hala monarşinin olduğu bir ülkede demokrasiden bahsetmek şaka olmalı” dediği İngiltere’nin aslında kişisel mahremiyet konusunda sicili pek temiz sayılmaz. Hatta bu konuda daha önce Brüksel’den nota yemişlerdi [1].
Turk.internet olarak konuyla ilgili ülkemizdeki yasal mevzuatı ve benzer bir durum yaşanması halinde neler olacağını Avukat Serhat Turan’a sorduk. Turan sorumuza şu şekilde yanıt verdi:
Ülkemizdeki yasalar sanıklara susma hakkı tanımaktadır. Herhangi bir suçtan dolayı göz altına alınan veya tutuklanan kimselerin soruşturmaya yardımcı olmak veya güvenlik güçleri ile işbirliği yapmak gibi bir mecburiyeti bulunmamaktadır.
Elbette ki işbirliği yapan veya soruşturmaya yardımcı olan sanıkların durumu dava sürerken mahkeme heyeti tarafından değerlendirilebilir. Hakimlerimiz iyi hal, soruşturmaya yardımcı olma gibi durumları davayla ilgili kararlarını verirken değerlendirmelerine dahil edebilirler. Ancak bu konu yasalarımızca hakimlerin kendi inisiyatiflerine bırakılmıştır. Hiç kimsenin bilgisayarında yer alan dosya şifrelerini güvenlik güçleriyle paylaşmak gibi bir yasal yükümlülüğü yoktur.
[1] – Brüksel’den İngiltere’ye Kişisel Gizlilik Notası
Kaynak : 