Anlaşılan Türkiye’nin batı-doğu, kuzey-güney, Avrupa-Ortadoğu-Balkanlar-Türki Cumhuriyetleri arasındaki köprü özelliğini anlayanlar artık sadece batılı ya da Arap yatırımcılar değil. 1990’lı yıllarda Perestroyka[1] ile serbest ekonomiye geçişe başlayan Rusya’dan gelerek, 7 ay önce ülkemize yatırım yapan Yandex[2], ciddi bir yatırımcı olduğunu, çok sayıda gazeteciyi kendi merkezinin olduğu Moskova’da 3 gün misafir ederek gösterdi.
3 günlük etkinlik kapsamında, Moskova nehri üzerinde tekne gezisi, Kızıl Meydan ve Uzay müzesi gezilerinin ile Nazım Hikmet’in mezarının da yer aldığı devlet mezarlığı gezisi yanısıra 2011 yılında 20 milyar Ruble (yaklaşık 622 milyon $) gelir[3] elde eden Rus arama devi Yandex’in ana ofisinde bir tur da yer alıyordu. Şimdi bu geziden ilginç notları aktaralım;
Yandex’in Girdiği, Kiril Alfabesi Kullanmayan İlk Ülke Türkiye
Yandex’in, Türkiye aktiviteleri şirket tarihinde ilk gibi gözüküyor. Türk gazetecilere düzenlediği etkinliğin, ülke dışında gerçekleştirdikleri ilk tanıtım etkinliği ve Kiril alfabesi kullanmayan ülkeler arasında da girdiği ülk ülkenin Türkiye olduğunu öğrendik.
Yandex Türkiye’de elde edecekleri sonuçların, diğer üllkelere girişte kendilerine rehber olacağını düşünüyor.
Şirketin farklı ülkelere giriş stratejisinin bir bölümü, kendi yerel kullanıcıları ile ilgili. Birkaç yıl önce Rus kullanıcılara dünya ile ilgili bilgileri vermezlerse, onları kaybedeceklerini anladıkları için yani küçülmemek için büyümeye karar vermişler.
Gezi sırasında yeni bir servis yani Müzik servisi duyuruldu[4]. Bu konuda Yandex yetkilileri gazetecileri heyecanlandıracaklarını düşünüyorlardı izlenimi aldım ama ülkemizde Fizy.com ya da Ttnet çözümleri olduğu için olsa gerek, yararlı, güzel ama çok da farklı olmayan bir servis olarak kabul gördü.
Yandex yetkilileri, önümüzdeki günlerde Türkiye’de pek çok servisin başlatılacağını not ettiler. Ama şimdiden Google’un verdiği mail, trafik, harita gibi özellikleri mevcut.
CEO Volozh Türkiye konusunda şunları söyledi :
“Kiril alfabesi kullanılmayan ilk pazar ve tamamıyla yeni bir kültür. Türk kültürünü anlıyoruz ve Avrasya’da olduğumuz için benzer kültürleriz. Türkiye’de 35 milyon internet kullanıcısı ve 4 milyardan fazla yerel içerik sayfası var. Türkiye’de Abone sayımız % 68 arttı.
Nasdaq’da Yandex İşlemleri 7,8 Milyar $ Oldu
Şirketin genel merkezinde CEO Arkady Volozh (kendisiyle özel röportajımızı bilahere sunacağız) “bu bizim ilk görüşmemiz” diyerek başladığı sunumunda, Yandex’i “Yaşamın Tüm Cevaplarını veriyoruz” şeklinde tanımladı.
Yandex, ComScore verilerine göre Dünyada 5ci büyük arama motoru olarak görülüyor. Diğerleri şu şekilde (Bulundukları pazarın % 20 ve üzerinde payı olan);
-
Çek Cumhuriyeti – Seznam – 1996
Rusya – Yandex – 1997
ABD – Google – 1998
Güney Kore – Naver – 1999
Çin – Baidu – 2001
ABD – Bing – 2009
Bunlardan sadece Google, Bing ve Yandex yerel değil. Yandex’in 9 ülkede, 15 ofisi ve 3500+ çalışanı var ve ofisleri Ukrayna, Kazakistan, Beyaz Rusya, ABD, Tayvan, Tayland, İsviçre ve Türkiye’de bulunuyor.
Yandex Rusya’da % 60 pazar payı ile günlük 150 milyon sorguyu cevapladığını belirtiyor. Rusya’da % 25 pazar payı ile Google ikinci durumda. Mail.ru ve Rambler diğer 2 arama motoru.
Bu noktada, anmadan geçemeyeceğiz; ülkemizde de 2000’li yılların hemen başında, Arabul ya da Baybul gibi arama motorları hatırlıyoruz. Ama bu şirketler, teknoloji geliştirmek yerine, yazı indeksleme ile uğraştıkları için ülkemizden bir arama motur çıkmadı. Teknoloji konusunda ülkemizden bir takım geliştiriciler olduğunu gördük (örneğin tumgazeteler.com’un arkasında iyi bir sistem vardı) ya da hala geliştirmeler olduğunu duyuyoruz ama maalesef belli bir seviyeye gelen olamadı. Bir aralar “Milli Motor” esprileri de bir hayli dolaşmıştı.
Yandex’in Rusya’daki tekil kullanıcı sayısı 46 milyon olarak veriliyor. Reklamveren sayısı ise 270.000+ ve Rusya’da online reklam pazarının % 51’ine sahip oldukları raporlanıyor.
Kullanıcıların Cep Telefonlarını Kullanarak Moskova Trafiğini İzliyor ve Raporluyorlar
Şirketin yaptığı önemli işlerden birisi, Moskova’da kaldığımız sürece bizim de gördüğümüz “trafik keşmekeş”ine getirdikleri farklı bir çözüm. Bizde çok yakınlarda yayına başlayan Trafik radyosunun yaptığının çok daha farklı bir modelini 10-15 yıldır Rusya’da uyguladıklarını öğrendik.
Türkiye’de de ekim ayından beri bilgisayar ve Android ile kasımdan itibaren iPhone üzerinde uygulanan model ile Yandex’in uygulamasını indiren kullanıcıların, kendileri bir şey yapmadan, cep telefonlarının gönderdiği analizle, trafiğin durumunu raporluyor. Trafik Radyo da bunu sesli olarak yapıyor. Trafikteki kişiler geçtikleri yerin trafiği konusunda, radyoyu arayarak ya da Twitter üzerinden bilgi veriyor.
Reklam Ağı ; Yandex.Direct
Yandex’in arama reklamları ağı Yandex.Direct ismini taşıyor. Bu ağda hergün 23 milyon kişinin reklam gördüğü belirtildi. Şirket 622 milyon $ olarak raporlanan 2011 geliri ile en büyük Rus internet şirketi durumunda. 2010 ile 2011 arasındaki büyüme oranı % 60 (şirketin 2007 geliri 4,2 milyar rubleyken, 2011’de 20 milyar ruble).
Türk reklamverene, yayıncılara ya da ekosistemine Yandex.Direct servisini açıp açmayacakları sorumuza, Firma yetkilileri, Türk kullanıcı sayısının ve dolayısıyla arama kalitesinin belli bir seviyeye gelmesinden sonra açabilecekleri cevabını verdiler.
Yandex.Factory ve Yandex Veri Analiz Okulu
Yandex, sektöre veri analiz okulu açarak da katkıda bulunuyor. Bunu BDT ülkelerinin Üniversiteleri ile işbirliği halinde de sunuyor. Konuşmalarımızda önümüzdeki günlerde benzer bir uygulamayı Türkiye’deki Üniversitelerde de yapacaklarını öğrendik.
CEO Volozh, veri analiz okulu konusunda şunları söyledi :
“Eleman olarak gelenler yetersizdi o nedenle kendimiz yetiştiriyoruz. Bu okula girmek için büyük bir talep var ve insanlar mücadele ediyor, tanıdık bularak okula girmeye çalışıyorlar.”
Yandex factory isimli bir program ise, yeni kurulmuş ve gelişmekte olan şirketlere yatırım ve uzman görüşü yardımı yapıyor
Ofis İzlenimleri
Yandex gezisinin önemli bir bölümü ise ofis gezisiydi. Açık ofis formatındaki çalışma mekanlarında çok sayıda çalışanı izledik. Ofislerin çoğunda çalışanların bebekleri, balonları, farklı aygıtları gibi türlü objeler dikkatimizi çekti. Ayrıca müzik odası, bilardo benzeri dinlenme araçları da mevcut.
Atatürk’e ve Diğer Kültürel ve İdari Konulara Özen
Gezi sırasında Türk kültürüne yönelik özen gösterildiğini gördük (Nazım Hikmet mezarlığını ziyaret gibi). Ama en önemli işaret, Türkiye’de caddeleri gösteren panaroma uygulaması için yapılan çekimlerde Atatürk’e gösterildiğini gördüğümüz özendi. Bir çalışanın arkasındaki panoya asılan Atatürk’ün resmi yanına bizzat CEO tarafından “don’t blur it” yazılmıştı. Bunun anlamı, panaroma uygulamasında yüzlerin (kişisel gizlilik nedeniyle) bulanıklaştırılmasına (to blur) özen gösterildiği ama Atatürk heykellerinin blur edilmediği şeklinde anlatıldı.
Yandex Panaroma Uygulaması
Sunum sırasında bir soru bu Panaroma uygulamasının, Türk yetkililer (MIT) tarafından sorgulanması üzerineydi. Yandex Panaroma, Google Street View türü bir uygulama. İstanbul sokaklarının çekilmesinin sorun olmasıyla ilgili olarak, CEO Volozh bu konuda ve diğer konularda sürekli olarak “yerel yetkililerin tüm kurallarına riayet edecekleri, değişen kurallara da uyacakları” mesajını veriyordu. Hatta Google açısından uzun zamandır sorun olan “vergi” konusunda da “biz ofisimizi açtık, herşeyi yasal yapacak ve vergimizi de ödeyeceğiz, kurallara uyacağız” şeklinde bir mesaj bir kaç kere tekrarlandı.
Yandex’ten CEO Volozh ve CTO ile yaptığımız 2 farklı söyleşiyi pazartesi ve salı günü yayınlayacağız.
[1] Perestroyka
[2] Yandex, Türkiye Pazarının % 20’sini Hedefliyor
Kaynak : 