E-ticaret, ülkemizde hızlı tutunma sağlayan olgulardan biri olarak dikkati çekiyor. Bir süreden beri bu mecranın yasal zemininin oluşturulması gerektiği konusunda görüşler ifade ediliyordu. Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı’nın TBMM Komisyonu’nda kabul edilmesinin ardından tartışmalar devam ediyor. E-ticaret sektöründeki firmalar tarafından sektörün büyümesini temin etmek ve gerekli hukuki düzenlemelerin yapılmasını sağlamak amacıyla kurulan ETİD’in (Elektronik Ticaret İşletmeleri Derneği) Başkan Yardımcısı Oktay Yılmaz’dan kurumunun yasaya ilişkin görüşlerini öğreniyoruz.
turk.İnternet.com: Oktay bey merhaba. Bize ETİD’in kuruluş amacı, faaliyetleri hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz?
Oktay Yılmaz: Merhaba. ETİD, 2007 yılında kurulan bir dernek. Açılımı “Elektronik Ticaret İşletmeleri Derneği” olan derneğin kuruluş amacı elektronik ticaretin Türkiye’de hem yasal hem ticari anlamda hak ettiği yeri bulmasını sağlamak ve bu mecredaki gerekli düzenlemelerin yapılmasını temin etmek.
Şu an dernek çatısı altında 30’un üzerinde üyemiz var. Bu 30 üye de toplamda Türkiye’de yapılan elektronik ticari hacminin yaklaşık olarak % 70’den fazla bir hacmini temsil ediyor. Türkiye’de, elektronik ticaretin son beş senesine baktığımızda gerçekten çok ciddi bir büyüme içerisinde olduğunu ve internetten alışveriş yapan sayısında ciddi bir büyümenin söz konusu olduğunu görüyoruz.
Gerek Türk halkının genç bir nüfusa sahip olması gerek bu konudaki yatkınlığımız dolayısıyla gerçekten çok ciddi oranlarda bir büyüme söz konusu. Banka Kartları Merkezi’nin (BKM) verdiği bir takım rakamlarda e-ticarete ilişkin veriler de yer alıyor.
E-ticaretteki büyümeyi ölçümlemek istersek, kredi kartı harcamaları bize bu konuda bir fikir verebilir. Türkiye de ve yurt dışında yapılmış alışverişle alakalı verilere baktığımızda; 2010 senesinde 15.2 milyar TL gibi rakamken 2011 senesinde 22.9 milyar TL’lik bir işlem hacmine ulaşmış vaziyette. Yaklaşık olarak burada toplamda 2010 senesine göre %50 lik bir büyüme söz konusu.
Yapılan işlem sayısı anlamında bakıldığı zaman bu ciroların yapılmasında rakamlar büyüyor. 2010, 2011 ve 2012 nin ilk üç ayını baz aldığımızda 2010 yılının ilk üç ayında 19 milyonun üzerinde bir işlem sayısı var. 2011 yılında ise bu sayı 27 milyonun üzerine çıktı. 2012 nin ilk üç ayında ise bu 37 milyon gibi bir rakama ulaşmış vaziyette.
Özellikle Türkiye’ye bakıldığı zaman yoğun kullanımın hizmet satışı, bilet satışı, elektronik, kıyafet vs. gibi ürünlerin satışından oluştuğu görülüyor.
Bu yapılan rakamlar içerisinde 2005 senesinde ocak ayındaki yapılan kredi kartı ve internetten yapılan alışverişteki ölçümler yapıldığı zaman her bir işlemin yaklaşık ortalama 84 tl gibi ortalama bir sepet tutarı vardır. 2011 senesinde yine aynı ocak ayında yapılan bir çalışmada bu rakam 182 tl olarak belirlendi.
Kullanıcıların internetten gerçekleştirdikleri alışveriş sıklığı arttığı gibi yaptığı alışverişlerde limitleri de daha üst bir tarafa çıkarttı. Bu tabi internete olan güvenin artmasıyla çok doğru orantılı bir şey. Ben yaklaşık 13 seneden bu yana internetten satışla alakalı birçok projede görev alıyorum. Eskiden, 2000’li yılların başlarında internetten notebook ya da onun gibi ürünleri satabilecek miyiz gibi sorular sorduğumuzu hatırlıyorum. Ve şu an çok ciddi oranlarda beyaz eşyasından LCD’sine, notebook’undan çok daha pahalı ürünlerin satışının gerçekleştirildiği bir dönem içerisine girdiğimizi görüyoruz.
turk.İnternet.com: Bildiğiniz gibi e-ticaret kanunu kabul edildi ve 2013 yılından ihtibaran yürürlüğe girecek. Bu değişiklik hakkında neler söyleyeceksiniz?
Oktay Yılmaz: Dernek olarak kuruluş amacımız gereği bu yasal süreçlerde yer alıyoruz ve çeşitli çalışmalar yapıyoruz. Bunlardan bir tanesi de elektronik ticaret yasa tasarısısın oluşması ile alakalı görüşlerimizi bildirmek oldu. Toplantılarında yer aldık. E-ticaretle ilgili yasal bir takım düzenlemelerin yapılmaya başlanmış olması bizim açımızdan sevindirici bir durum. Ancak bu arada yasa tasarısı ile alakalı içerikte eksiklikler olduğunu düşünüyoruz.
turk.İnternet.com: Ne gibi eksiklikler var?
Oktay Yılmaz: Biz, yasanın alıcıyla satıcı arasındaki ticari münasebetleri ve dolayısıyla ticareti düzenlemesi gereken bir yasa olması gerektiğini düşünüyoruz.
Şu anki e-ticaret yasa tasarısının adının aslında izinli iletişimle alakalı bir isim olması gerektiğine inanıyoruz. Çünkü yasa tasarısının çok büyük bir kısmı kişiler arasında e-posta gönderimi, sms gönderimi, iletişimin düzenlenmesi gibi konuları düzenliyor. Bu elbette ki çok gerekli bir durum. Hepimizin günlük yaşamda yaşadığımız spam maillerle, sms ile gerçekten hayat kalitemiz düşüyor ne yazık ki. Bunların düzenlenmesinin gerekliliği konusunda biz de hemfikiriz.
Türkiye’deki elektronik ticaretinin büyümesi anlamında alıcı ile satıcı arasındaki bu münasebetin daha güvenli ve herkesin memnun olacağı bir şekilde düzenlenmesi gerçekten çok önemli.
Baktığınız zaman şu anda mevcut olan bir takım yaptırımlar çok yerinde ama bu yapılmak istenirken de üzümü yemek yerine bağcıyı dövmenin gereği yok. Bunun bir dengesini sağlamak gerekiyor.
turk.İnternet.com: Neden böyle dediniz?
Oktay Yılmaz:
turk.İnternet.com: Peki ETİD olarak sizin öneriniz nedir?
Oktay Yılmaz: Bunlarla alakalı görüşlerimizi bildirdik esasında. Çünkü baktığınızda, siz bugün internetten alışveriş sitelerini açtığınız zaman Türkiye’nin her noktasından siparişiniz gelebiliyor. Ve siz ürün gönderimi yapabiliyorsunuz. Bu alışverişle alakalı yasanın size tanıdığı bir cayma hakkınız var. Bir müşteri cayma hakkını kullanmak istediğinde 7 gün içerisinde kişinin ödediği bedelin 7 gün içerisinde kendisine iade edilmesi gerekiyor.
Bunda hiçbir sıkıntı yok fakat cayma hakkı, bunun iletilmesinden 7 gün sonra başlıyor. Gönderilmiş olan teslim aldığı ürünü teslim edildikten sonrasında başlayan bir süreç değil bu. Siz ürünü alıyorsunuz cayma hakkınız olduğunu söylüyorsunuz örnek veriyorum, siz Adana’dan ürün aldınız.
Bu üründen istediğiniz verimi alamadınız ve cayma hakkını kullanarak, ‘ben üründen vazgeçtim paramı geri iade edin’ diyorsunuz. Bu ürün size gelmeden 7 gün içerisinde o kişinin parasının geri ödenmesi gerekiyor. Eğer o ürün geri gelmezse o zaman dava sürecine girilmesi gerekiyor. Burada kullanıcının cayma hakkının olmasının % 100 arkasındayız ama firmanın da bir tane değil binlerce müşterisi var. Bunun da göz önünde bulundurulması gerekiyor.
Bu gibi olumsuz durumlarda mahkemeler daha fazla işliyor. Bunlarla işlemler daha da artıyor. İşin doğasına yönelik düzenlemelerin yeniden revize edilmesi gerekiyor esasında. Baktığınız zaman fiziksel alışveriş yaptığınız zaman satış yaptığınız yerin çok yakınında oturan kişisiniz. Böylelikle, ürünü tekrardan gidip iade edip bir yenisiyle değiştirebilirsiniz.
turk.İnternet.com: Tam da bu noktada bize de gelen bir takım şikayetler doğrultusunda, bir şey sormak istiyorum. Burada regülasyon otoritesi kimdir? Yani bir alıcının istemediği durumlar söz konusu olduğunda kime gidecek?
Oktay Yılmaz: Esasında baktığınız zaman bir elektronik ticaret firmasıyla köşe başında aynı işi yapan mağazanın ticari anlamda bir farklılığı yok. Baktığınız zaman dışarıdan fiziksel bir mağazadan ürün aldığınız zaman bu üründe sıkıntı yaşandığında bununla ilgili ne yapılıyorsa, internetten alışverişte de aynı çalışma yapılıyor. Ama bu konular Sanayi ve Ticari Bakanlığı sorumluluğunda ve kontrolünde olan konulardır.
Böyle bir durumda Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na, çeşitli noktalardan ve internet üzerinden ilgili şikayeti dile getirmek mümkün. Örnek vermek gerekirse ürünle ilgili bir sıkıntı olduğunda bununla alakalı internet sayfasından şikayet iletilebiliyor. İlgili firmadan şikayet konusuyla alakalı cevap isteniyor ve akabinde denetmenler tarafından firmayla ilgili inceleme yapılıyor.
turk.İnternet.com: Sizin bir dernek olarak bu konularda girişimleriniz oldu mu?
Oktay Yılmaz: Biz aslında şunu yapmak istiyoruz. Satıcıyla alıcı tarafındaki olası problemleri ortadan kaldıracak ticari ve yasal konularda düzenlemelerin yapılması konusunda bir takım faaliyetlerimiz var. Bunun yanı sıra genellikle bir firma problem yaşatıyorsa da markasına zarar verecek, emek ve para harcadığı bir şeyin negatif tarafa doğru gitmesini istemez. Ama bazı işletmelerin belki bilgisiz olmasından belki de acemi olmasından bir takım sıkıntılar yaşanabiliyor. Elbette kötü niyetliler vardır ama biz de bu noktada firmalara dernek çatısı altında bu işin nasıl yapılması gerektiğini, başarı hikayeleriyle paylaşıyoruz. Aynı şekilde de e-ticaret firmalarının ve kullanıcıların güvenli ve memnun bir şekilde alışveriş yapabilmelerini sağlayacak platformları oluşturmaya çalışıyoruz. Bununla ilgili yasal ve ticari konularda bir takım faaliyetlerimiz var.
Derneğimiz ilk kurulduğunda ilk faaliyetlerinden bir tanesi de şu oldu: eskiden mevzuat gereği internetten yapılan alışverişlerle alakalı satışı yapılan ürün için ıslak imza sözleşme imzalanması gerekiyordu. Siz ürünü aldığınız zaman ürünün yanında bir sözleşme geliyor; bu sözleşmeye satın alan kişi tarafından imza atılıp o evrakın bizde tutulması gibi bir durum söz konusuydu. Bu internetten yapılan alışverişin önünü inanılmaz kapatan bir durumdu. Çünkü, Türkiye’nin dört bir noktasına ürün gönderiyorsunuz. Yani internet erişimi olan her yere gönderim yapabiliyorsunuz ve bunların hepsinde bu sözleşmenin imzalatır olması, buradaki operasyon için büyük bir sıkıntı oluşturuyordu. Burada yaptığımız bir takım çalışmalar sayesinde süreci internetten onay vererek yapılır bir hale getirdik. Bununla ilgili gerekli düzenlemeler yapıldı ve internetten satışla alakalı firmalara cezai müeyyideler getiren bu yapıyı olması gerekli bir şekil kazandırdık. 2007 yılının sonunda gerçekleştirdiğimiz bu ilk girişimle kendimizi ifade ettik. Bu gibi faaliyetlerimizi devam ettireceğiz.
Kaynak : 