Eğitim yayıncılığı alanında onlarca, hatta yüzlerce yıldan bu yana faaliyet gösteren kuruluşlar gelinen noktada bilişim teknolojilerini bünyelerine adapte ediyor[1]. Bunlardan biri olan Encyclopaedia Britannica, Türkçe portallerle öğrencilerin karşısına çıkıyor[2]. Encyclopaedia Britannica Ltd. Türkiye Ülke Müdürü Ersen Erdem ile kuruluşun Türkiye’deki faaliyetlerinden içeriklerin telif haklarının korunmasına, kaynakların güvenilirliğine kadar çeşitli konuları ele alıyoruz.
turk-internet.com: Encyclopaedia Britannica olarak Türkiye’de neler yapıyorsunuz?
Ersen Erdem: Geçtiğimiz günlerde Doğa Okulları ağıyla Türkiye’de yeni bir eğitim açılımını (inisiyatifini) başlattık. Bu açılım, okullardaki öğretmen ve öğrencilerin, hem sınıf içinde hem de dışındaki başarıların güçlendirecek olan, dünya kalitesindeki dijital kaynaklarımıza ulaşabilmelerini sağlayacak.
Bu ortaklığın başlatılmasından önce Brittanica’nın, ülke genelindeki bir çok ailenin tarihi basılı kitap setlerimizle büyüdüğü Türkiye’de uzun ve gururlu bir geçmişi bulunmaktadır. Sadece Doğa Okulları değil, Türkiye’deki birçok özel okul ve üniversite şu an itibarı ile Britannica Çevrimiçi içeriklerini kullanmaktadır. İlerleyen zamanda daha fazla okul ve öğrencinin Britannica’yı dijital çağda tekrar keşfedeceğini umuyoruz.
turk-internet.com: Fikri mülkiyet haklarının daha önemli hale geldiği, bu sebepten pek çok davanın açıldığı günümüzde siz patent trollerine karşı ne gibi tedbirler alıyorsunuz? Siz, içeriklerinizin fikri mülkiyet haklarını nasıl koruyorsunuz?
Ersen Erdem: Öncelikle, Britannica’nın artık kelimelerin, fikirlerin ve araştırmaların her zamandan daha kolayca kopyalanabildiği, hatta çalınabildiği dijital çağda, telif hakkı ve fikir ürünü haklarına inandığını belirtmek önemlidir.
Telif hakkı meselesinin basit bir hukuki veya ahlaki konu olmaktan çok daha geniş bir anlama sahip olduğuna inanıyoruz. Telif hakkı konusunda erken yaşlarda verilen eğitim en iyi eğitim uygulamasını oluşturmaktadır. Öğrencilerimiz bu içeriklere internetten kolayca ulaşabilseler de, bağımsız araştırmanın, bilgi peşinde koşmanın ayrı bir yere sahip olduğunu öğretmemiz gerekir. Eğitim programlarımız aracılıyla araştırma tekniklerinin, bilginin nasıl ifade edileceğini ve öğrencilerin çok çeşitli kaynakları nerede bulabileceklerini ve bu içerikler her yerde mevcut olduğundan, sadece kopyalayıp yapıştırmanın bedelsiz bir şey olmadığını öğretmeye çalışıyoruz.
Bundan bahisle, hiçbir sistemin tamamen güvenli olmadığını ve içeriğimizi geniş çapta kullandırmanın riskleri bulunduğunu kabul ediyoruz. Taban düzeyde, insanların iyi niyetli olduğunu ve içeriğimizin yasa dışı şekilde kullanılmayacağını kabul etmek zorundayız. Çok sıkı kontrollerimiz ve aktif bir lisans ekbimiz bulunmakta ve mevcut ihlallerin de farkındayız.
turk-internet.com: Yakın bir gelecekte diğer okulların da dahil edileceği işbirlikleri düşünüyormusunuz? Eğitim ekseninde ne gibi proje ve hazırlıklarınız var?
Ersen Erdem: Kesinlikle. Biz mümkün olduğu kadar öğrencilerin (yaşları ne olursa olsun) Britannica kaynaklarından yararlanmasını istiyoruz. Türkiye’de eğitimin geleceği üzerinde önemli bir rol oynayabileceğimize inanıyoruz ve okullarla, yüksek okullarla ve üniversitelerle daha fazla işbirliği yapmayı hedefliyoruz. Doğa ile olan proje bize İngilizce ve Türkçe dillerindeki kaynaklarımızı diğer eğitim kurumlarına göstermek olanağını verdi. Buradaki ilişkilerimizi daha da fazlalaştırmak ve kuvvetlendirmek istiyoruz.
İlerleyen zamanlarda Türkiye’de yapmayı planladığımız daha farklı açılımlar da olacak, portallarımızdan bir tanesini Türkçe dilinde yayınlamak sadece bir başlangıçtı. Benim şahsi fikrimi sorarsanız buradaki en büyük hedef; Türkçe kaynakların ve eğitim içeriklerinin yetersiz olduğu günümüzde; güncel, güvenilir, çeşitli çoklu ortamlar (resim, video, animasyon vs.) ile destekli, Milli Eğitim Bakanlığı ders müfredatına uygun, Türkiye’nin kendi çevrimiçi ansiklopedisi ve eğitim portalını oluşturmaktır.
turk-internet.com: Kaynakların güvenilirliği içinde bulunduğumuz dijital çağda daha da büyük önem arz ediyor. Bu çerçevede zaman zaman kaynakların doğru bilgi vermedikleri yönünde eleştiriler ortaya çıkabiliyor. Örneğin, geçtiğimiz günlerde okuduğum yurtdışı mahreçli bir makalede Wikipedia’nın Encyclopaedia Britannica’dan daha güvenilir olduğundan bahsediliyordu. Bu gibi değerlendirmeler sizi zor durumda bırakıyor mu?
Ersen Erdem: Görüşleri, inançları veya geçmişleri ne olursa olsun, işi görev edinen her birey ya da uzmanın yasal olarak bir Web sayfası açabildiği bu dijital çağda kaynak güvenilirliğinin olağanüstü önemli olduğuna kesinlikle inanmaktayız. Web sitelerinin kalite yerine popülerliğe göre sıralandığı bu dijital dünyada okullara güvenilir, doğru ve güvenli dijital kaynaklar sağlamak hayatidir. Bu nedenle kuruluşundan 244 yıl sonra bile mevcut en iyi kaynaklara dayanarak açık, güncel ve doğru bilgi sağlamak Britannica’nın misyonu olmaya devam etmektedir.
Britannica, bize neredeyse 250 yıldır hizmet eden en sıkı araştırma yöntemlerimizle gurur duymakta ve redaksiyon modelimizin her zaman arkasında durmaktadır. Bunu söyledikten sonra, Nature Journal tarafından yapılan araştırmanın da çok fazla itiraz edilen bir araştırma olduğunu ve hem Britannica hem de Vikipedia tarafındaki bir çok kişiyi tatmin etmediğine dikkati çekmek isteriz. Burada Britannica içeriklerini sağlayan kişilerin bilim adamları, akademisyenler, nobel ve pulitzer ödüllü yazarlar gibi özel seçilmiş konu uzmanı profesyoneller olduğunu da unutmamak gerekir.
Ancak, söyleyebileceğimiz Vikipedia’nın büyük bir kaynak olduğudur. Sadece araştırma yaptıkları konuda temel bir anlayışa ihtiyacı olan kimseler için müthiş bir başlangıç noktası. Bir makalenin isabetli olup olmadığını ölçebilen yetişkinler için hızlı, kolay ve çok yardımcı olabilir. Ancak, halen bilginin doğruluğunu veya güvenilirliğini ölçme yeteneğine sahip olmayan çocuklar için, kendi düzey ve yetenekleri dahilinde yazılmış bir alternatif gereklidir.
turk-internet.com: Encyclopaedia Britannica’nın, gelir modeli nedir?
Ersen Erdem: Britannica gelirinin büyük kısmını, eğitim bakanlıklarıyla ilişkili olsun veya olmasın, kurumsal ve bireysel abonelik yoluyla elde etmektedir. Tam tümleşik bir hizmet verebilmek için eğitim ve müşteri hizmetleri yoluyla tüm müşterilerimizle birlikte çalışmaktayız. Ürün ve kurumsal tipe dayanan farklı fiyatlandırma modelleri sunuyoruz.
turk-internet.com: Türkiye için gelecekte başka ne gibi projeleriniz olacak?
Ersen Erdem:
Türkiye bizim için bulunduğu bölgedeki en önemli ülkelerin başında gelmekte. Türkiye’de eğitim çok hızlı şekilleniyor; hem devlet okullarında hem de özel okullarda yapılan eğitim yatırımları çok dikkat çekici. Yüksek öğretim tarafında beklentimizin altında olsa da bir büyüme söz konusu. Şu an itibarı ile 170’den fazla üniversite var. Tabiki burada sayının artmasından daha önemli olan eğitim kalitesinin yükselmesi ve Türk Üniversitelerinin isimlerini Dünya çapında yapılan sıralandırmalarda daha çok duyuyor olmamız.
Britannica’nın okul öncesi eğitim, ilk ve orta öğretim ve yüksek öğretim kurumları için birçok farklı portalı bulunmakta. Doğal olarak ilk hedefimiz içerik portallarımızı kullanan okul sayısını arttırmaktır. Milli Eğitim Bakanlığı ile düzenli görüşmelerimiz sürüyor. Burada eğitim sistemine nasıl katkı sağlayabiliriz sorusunu kendimize sorup, proje taslakları geliştiriyoruz. İlerleyen zamanlarda Türk eğitim ekosistemi içerisinde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası firmalarla da iş birlikteliklerimiz olacaktır.
Tüm bunların dışında, özellikle dil eğitiminde ülke olarak çok başarılı olduğumuzu düşünmüyorum. 21.yüzyıl standartlarını hedeflediğimiz, bunun üzerine çalışmalar ve yatırımlar yaptığımız eğitim sistemimizde, üzerinde en çok durulması gereken konuların başında dil eğitiminin geldiğine inanıyorum. Dünya çok hızlı değişiyor ve artık bilgi her yerde ama mağlesef Türkçe değil. Bu mezun öğrencilerin kariyer hedeflerine ulaşmaları için de ciddi bir engel teşkil etmekte. Okulların ve üniversitelerin ingilizce çevrimiçi kaynaklara şüphe ile bakmaları ve uzak durmalarının da bunu tetiklediğini düşünmekteyim. Ama bir yerden başlamak gerekiyor. Bu kaynakları öğrencilerimizin önüne getirmeden ve sınıf içerisinde kullanmadan, anlamalarını ve öğrenmelerini bekleyemeyiz. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu konuda çok özel bir çalışma yaptığını biliyorum. Biz de bu noktada elimizden gelen desteği sağlamaya çalışıyoruz.
[2] Britannica Doğa Koleji Öğrencilerine İnternetten Türkçe Eğitim içeriği Sağlayacak
Kaynak : 