Ülkemizde muhasebe benzeri iş yazılımları dışına çıkan başarılı örnekleri görmeye başladık. Örneğin akademik bir ekibin, Tübitak desteği ile geliştirdiği HYDROTAM bunlardan birisi. Yazılım, denizel ortamın hidrodinamiğinin anlaşılması; Akıntı, Dalga, Kabarma, Sediment yığılması ve aşınması (erozyon) gibi su ve suyla ilişkili hareketlerin ileriye yönelik tahminleri ile çevrenin etkin korunmasını sağlayacak modelleme çözümlerini içermekte. Kıyı yapıları tasarım projeleri (Liman, iskele, mendirek); Deniz, dere, göl vb. ortamlara atık bırakılması planlanan projeler; Rüzgar ve Dalga enerjisi üretim/geliştirme projeleri yazılımın kullanım alanlarından bazıları olarak verilyor.
Dünya’da Bulut Bilişim üzerinde geliştirilen ilk yazılım çözümü olma iddiasına da sahip olan HYDROTAM ile deniz kirliliğinin önlenmesi; akıntı, dalga, sediment yığılması (erezyon) gibi denizel hareketler artık önceden tahmin edilebilecek. TÜBİTAK Ar-Ge desteği ile geliştirilen HYDROTAM yazılımı bugün bir çok kamu ve özel sektör firmaları tarafından kullanılarak; gerek su kirliliğin önlenmesi ve gerekse su alanları yapı projelerinin (liman, marina, iskele, mendirek,vb.) hızlı ve doğru şekilde planlanması ile yüksek miktarlarda ekonomik zararın önüne geçilmesi hedeflenmekte.
Projenin yürütücüsü Nedim Akay, denizlere deşarj edilen endüstriyel atıklar, karasal kaynaklı kirlilik, deniz taşımacılığı ve diğer nedenlerle oluşan kirliliklerle yaşanan çevresel bozulmanın, ekolojik dengeyi bozduğunu, denizdeki canlı kaynakların yaşam alanlarını yok ettiğini belirtti. Nedim Akay;
İşin üzücü tarafı, zararı en aza indirgeyecek bilişim çözümlerinin ülkemizde bu alana hemen hemen hiç uğramamış olması. Gerek yüksek maliyetlerle satılan uluslararası yazılımlar ve gerekse bunları kullanabilecek yeterli birikimin olmaması bunun başlıca nedenleridir.
Diğer taraftan ülkemizde hatalı tasarım ile inşa edilmiş ve ulusal ekonomiyi çok yüksek zararlara uğratmış yapı projelerinin mevcut olduğunu belirten Nedim Akay;
Örneğin; Yalıkavak Marinası. Yapıldıktan sonra içerisinde yat barınamadığı için fonksiyonsuz kalmış ve yeniden tasarlanması gerekmiş. Örneğin; Antalya limanı dalgakıranı. Fırtına ile oluşan dalgalar nedeniyle hasara uğrayıp, o günün parası ile 20 Milyon TL ek harcama yapılması gerekmiş. Yine tasarım hatası sebebiyle işlevini kaybetmiş Karasu Limanı Türkiye’ye özgü ekonomik kayıplardan sadece bazıları.
Akıntı, Dalga gibi bilgileri doğrudan ölçümleme yapmak son derece yüksek maliyetli olduğundan dolayı denizler ve kıyı alanlarının davranışlarının çözümlenmesinde matematik/nümerik modellerin kullanımı kaçınılmaz olduğunu belirten Nedim Akay;
Kirleticilerin su kalitesi üzerindeki etkilerinin anlaşılması, su havzalarının yönetimi ile ilgili karar destek mekanizmasının oluşurulması amacıyla kullanılmakta olan birçok sayısal model bulunmaktadır. Bunların tamamı uluslararası çözümler olup bu konuda yerel ürün/çözüm ortaya çıkamamış. HYDROTAM bu anlamda da bir ilk oldu. Bilim ve bilişim işbirliğinde ortaya çıkan HYDROTAM’ın, uygulandığı alanlarda ürettiği sonuçlarla, su alanlarında kullanılan dünyada geliştirilmiş en kapsamlı modellerden birisi olduğu kısa sürede görüldü.
Bilim ve Teknoloji Birlikteliği
HYDROTAM projesi, Üniversite ve Özel sektör işbirliğinin başarılı bir örneği. Projenin, Gazi Üniversitesi öğretim görevlisi Prof. Dr. Lale Balas’ın 22 yıllık birikiminin eseri olduğunu belirten Nedim Akay;
Bilim, sektörel ifadesiyle “iş Bilgisi” olmadan bu projenin yapılması mümkün olamazdı. Sonuçta bizlerin görevi doğru teknolojileri kullanarak kod geliştirmek. Asıl önemli olan kısım ise projenin bilimsel yanı: Matematiksel denklemler, teoriler, varsayımlar ve hepsinin de ötesinde tecrübe ve birikim. Prof. Dr. Lale Balas hem birikimi ve hem de katkıları ile bu eserin gerçek mimarıdır.
Her şey Bulut Üzerinde !
Modelleme yazılımının Bulut Bilişim mimarisinde geliştirilmiş olması bugün oldukça anlamlı görünebilir. Ancak bu kararı 3-4 yıl önce vermiş olmak ve projeyi Bulut uygulama olarak geliştirmiş olmanın o gün için radikal bir karar olduğunu belirten Nedim Akay;
Bugün, uluslararası rakiplerimizin çözümlerini Bulut Bilişim’e taşıma çabası bizim bu konuda doğru karar verdiğimizi gösteriyor. HYDROTAM ile şu anda dünyanın herhangi bir noktasındaki deniz üzerinde Akıntının ve Dalganın hızının, yönünün, periyodunun, yüksekliğinin vb. özelliklerinin ne olacağını öğrenmek için tek gereksinim Internet’e bağlı bir bilgisayar. HYDROTAM ile şu anda Ulusal Dalga Atlası ve Ulusal Rüzgar atlası üretmiş durumdayız ve hem de “on-line” Tahmin Atlası.
Dalga Enerji Potansiyeli için HYDROTAM !
Türkiye’nin iki lokasyonunda denizde oluşan dalga hareketinden enerji üretecek bir sistemin tüm fizibilite çalışmalarının HYDROTAM ile tamamlandığını belirten Nedim Akay;
Dalga enerjisi, rüzgar enerjisinin suya potansiyel ve kinetik enerji şeklinde transfer olması ile ortaya çıkmaktadır. Enerji dönüşümü temel olarak rüzgarın hızı, esme süresi ve dalga kabarma uzaklığına bağlıdır. Başka değişle denizel alanda rüzgar ve Dalga tahminleri enerji potansiyelinin öğrenilmesi hayatidir. 2-3 aylık çalışmalar gerektiren bu potansiyellerin öğrenilmesi HYDROTAM ile artık dakika bazında yapılabilmektedir. Bu amaçla Dalga’dan Elektrik Enerjisi üretimi konusunda ilk ticari faaliyet HYDROTAM desteği ile yürütülmektedir.
Kaynak : 