Bugün dünyadaki büyük şirketlerin en önemli gelir kaynaklarından birisi “katma değerli mobil servisler” yani “uygulamalar”. Başta Apple’ın iOS ve Google’un Android uygulama pazarı olmak üzere, hemen hemen her çeşit cep telefonu firmasının (Blackberry ya da Samsung ya da Microsoft) uygulama pazarları var. Buralara yerleştirilen uygulamaların indirilmes sayıları bazen milyon adetleri bulabiliyor. 1 $’lık fiyat bile olsa, tek bir uygulama milyon $ gibi bir gelir sağlayabiliyor.
Ülkemizde ise, yerel cep telefonu operatörlerinin uygulama pazarları var. Yabancı uygulamalar yanında bu uygulamaları kullanıyoruz. Ancak bu sektörün Özel İletişim Vergisi (ÖİV) ve Regülasyonlar konusunda sorunları var ve sektörün derneği olan Mobilsiad bu sorunların kendilerinin rekabet gücünü kaybettirdiğini belirtiyor.
Türkiye % 47,61’lik Vergi Oranı ile Dünyada Birinci (Ortalama Vergi % 17,97)
Deloitte’ın 2011 “Global Mobil Tax Review”e bakıldığında 112 ülke içinde (ki en altta İran % 1,5 ve Çin % 3 ile yer alıyor) Türkiye % 47,61 ile ilk sırada, İkinci sırada % 36 ile Gabon ve üçüncü sırada % 31 ile Yunanistan geliyor. Bu 112 ülkenin ortalaması ise % 17,97.
Listedeki ilk 12 ülkede ÖİV uygulanıyor. ÖİV uygulamasına bakıldığında ise Türkiye yeniden % 25 ile ilk sırada. ÖİV uygulanan 21 ülkede Gabon % 18 ile 2ci sırada. ÖİV uygulanan diğer ülkeler ise sırayla; Pakistan, Yunanistan, Uganda, Hırvatistan, Tanzanya, Dominik, Kongo, Madagaskar, Kenya, Zambiya, Sierra Leone, Ürdün, Senegal, Ruanda, Nijerya, Gana, Sri Lanka, Nepal ve Malezya.
Katma Değerli Hizmetler ve Ürünler, Bir Elektronik Haberleşme Hizmeti midir?
Burada sorulcak birinci soru; anayasada yer alan haberleşme hürriyeti de düşünülerek, elektronik ve haberleşme sektöründe bu kadar yüksek vergi uygulanması normal midir? (aslında ilk tesiste alınan rakamlar bu tabloya dahil değil. Bunlar da dahil edilirse, oran yükseliyor[1])
Sorulacak ikinci soru ise bu bölümün başlığında yer alıyor. Yani cep telefonu ya da tabletten pizza satın alsak, oyun oynasak ya da banka işlemi yapsak; bu bir elektronik ve haberleşme hizmeti mi sayılır?
Sektörün derneği Mobilsiad içerik servislerinin bir elektronik haberleşme olmadıgı iddiasında bulunuyor. Logo, Melodi, Müzik, Video, Haber, Oyun vsyi.. bugünün mobil dünyasında elektronik haberleşme olarak görmek ne kadar mümkün?
Üstelik internet alanında ÖİV’nin olmadığı da düşünülürse, aynı işlemleri internet ortamında ‘WEB’ üzerinden indirmek durumunda ÖİV’ye tabi olmadığı, buna karşın cep telefonundan indirildiğinde ÖİV’ye tabi olduğunu görürsünüz. Burada da bir çarpıklık göze çarpıyor.
Sonuç olarak; mobil alandaki bu ÖİV doğal olarak ürün-hizmetlerin son kullanıcı fiyatlarına yansıyor. Şimdi bunu rakam olarak verelim;
| Vergi Oranları | Global Endüstri | Tük Teknoloji KOBİ’leri* | |
| Özel İletişim Vergisi (ÖİV) | % 25 | YOK | 2,50 TL |
| Katma Değer Vergisi (KDV) | % 18 | YOK | 1,80 TL |
| Hazine Payı+Evrensel Hizmet Fonu | % 15 | YOK | 1,50 TL |
| Kurumlar Vergisi | % 20 | YOK | 2,00 TL |
| Kurumlar Giderleri Katkı Payı | % 0,35 | YOK | 0,35 TL |
| SGK | % 15-35 | YOK | 1,50 TL – 3,50 TL |
* 10 TL’nin dağılımı yapılmıştır.
Şimdi de; bu tablodan hareketle Servis Sağlayıcı firmanın gelirine bakalım;
| 1 | Tüm vergiler dahil son Tüketici fiyatı | 10 TL |
| 2 | ÖİV (6,99 x %25) | 1,75 TL |
| 3 | KDV (6,99 x %18) | 1,26 TL |
| 4 | Operatöre Kalan Net Tutar | 6,99 TL |
| 5 | Hazine Payı (6,99 x % 15) | 1,05 TL |
| 6 | Servis Sağlayıcılığa Kalan Net Gelir | 2,97 TL |
| Kesintiler Toplamı | 7,03 TL | |
| Devlet Kesintileri Toplamının Servis Sağlayıcıya Kalan Net Gelire Oranı | % 137 | |
| Operatöre ve Devlet Kesintileri Toplamının Servis Sağlayıcıya Kalan Net Gelire Oranı | % 237 |
Regülasyon’un Uygulamanın Adaptasyonuna Getirdiği Zorlama da Önemli
Mobilsiad’ın diğer dikkat çektiği konu ise; uluslararası şirketler ile lokal regülasyonlar çerçevesinde rekabet zorluğu. Çünkü aşagıdaki tabloda göreceginiz kurallar yabancı firmalar ve uygulama pazarları için geçerli değil. Bu da sektörün dünyaya açılmasını ve rekabet etmesini engelliyor.
Türkiye mobil katma değerli hizmet sektörünün büyüme potansiyeline rağmen, ülkemizde yerli mobil katma değerli hizmet sektörü şirketleri küçülürken, yabancı menşeili firmaların pazardaki payları hızla artıyor. Yerli ve yabancı firmalar arasındaki rekabet, sektör oyuncularının eşit şartlarda faaliyet gösterdiği bir rekabet ortamı mevcut değil. Türk katma değerli servisler sektörü, dünyayla rekabet edebilmek için bu eşitsizliğin biran önce düzelttirilmesi gerektigini düşünüyor.
Aşağıdaki tabloda katma değerli hizmetlerin sunumunda, yerli ve yabancı satış mecraları arasındaki temel farkları açıklıyor:
| Uygulama Mağazaları | Mobil İşletmeciler | |
| Onay süreci | Tek butona basarak onay verme | İki defa SMS yollamak suretiyle onay verme |
| İşlem süresi | Tek butonla işlem – işlem süresi kısa(Ayrıca Kredi kartı bilgilerinin tutulabilir olması) | Çift basamaklı satın alma -işlem süresi uzun |
| Hatırlatma mesajı | Abonelik hatırlatma mesajı yok | Haftada iki kere abonelik hatırlatma mesajı gönderiliyor |
| Fiyatlama | Ücretsiz veya düşük fiyat | Vergilendirme nedeniyle yüksek fiyat |
| Müşteri memnuniyeti | Şikâyet edilecek merci bulma ihtimali düşük | BTK Hizmet kalitesi yükümlülükleri gereği şikâyetlerin % 80’inin 24 saatte çözümü degil |
Katma Değerli Hizmetler Pazarı yeterince Büyüyemiyor
Son olarak pazarın büyüklüğüne Türkiye ve Dünya açısından bakalım;
Türk Mobil Katma Değerli Hizmetler sektörünün, Toplam Mobil Gelirlere Oranı
Buna karşılık Türkiye’nin % 7 olduğu 2010 yılı itibariyle dünyada durum şu şekilde;
Singapur % 32
ABD % 30
Çin % 27
Japonya % 27
Kore % 26
İngiltere ve Almanya % 26
Mobilsiad durumun düzeltilmesi, eşitsizliğin giderilmesi ve katma değerli mobil hizmetlerin atağa geçebilmesi için, Maliye Bakanlığının vereceği bir görüşle içerik servislerinin, elektronik haberleşme hizmeti olmaktan çıkarılmasını ve böylece ÖİV dışında tutulmasını bekliyor.
Ya da belki daha başka bir yol olarak, operatör şirketlerin –tıpkı Digitürk örneğinde olduğu gibi– iletim bedeli ile içerik bedelini ayrıştırıp içerigi’ni ÖİV’den bağımsız tahsil etmesi olabilir. Ama bu durumda % 15’lik hazine payı ödemesi hala devam ediyor olacaktır. Bu nedenle bu çözüm tam anlamlı olmayacaktır.
Kaynak : 