Bu söyleşinin ilk bölümünü Yusuf Ata Arıak : 4G için Bütün Bu Trafiği Taşıyacak Fiber Hatlara İhtiyaç Var, Aksi Takdirde Bedelini Tüketici Öder – I başlığı altında okuyabilirsiniz.
Ülkemizdeki fiber yatırımların aksamasının en önemli nedenlerinden birisi, politik iradenin bu konuda bilerek ya da bilmeyerek yatırımın engellenmesinin önüne geçmeyişidir. İnternet konusundaki kullanımı zorlayan bu durumu, Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak ile kaldığımız yerden konuşmaya devam ediyoruz :
turk-internet.com : Madem buraya kadar geldik, şunu soralım: Fiber konusunda son 5 yılda ne oldu?
Yusuf Ata Arıak : Son 5 yılın ilk 2 yılını alalım. Manzara şuydu: Türkiye’de yatırım yapmak isteyen birtakım firmalar var. Ne demek fiber yatırımı yapmak? Şehirlerin, başlıca büyük şehirlerin öncelikle, yerlerinin kazılması, içlerine fiber kablolar döşenmesi, santrallerin önce birbirine bağlanması, baz istasyonlarının bağlanması, arkasından tüm vatandaşların ellerindeki bağlantıların fiber’e çevrilmesi; bu! Bu konuda belediyelerin çıkardıkları büyük sıkıntılar var. Ne yapıyorlardı? Ayırım yapıyorlardı firmalar arasında. Hâkim durumda olan işletmecin sorunu olmuyordu, diğerlerine ise zorluk çıkartıyorlardı.
turk-internet.com : Neden hakim operatöre daha yakın davranılıyordu? Kamuya yakınlık, eskiden gelme ilişkiler filan mı?
Yusuf Ata Arıak : Gibi! İkinci olarak, aşırı fiyatlar istiyorlardı buradan geçiş yapılabilmesi için. Çok yüksek paralar istiyorlardı. Dolayısıyla eğer bir işi geciktirirseniz, bir işin önündeki rekabeti kısıtlarsanız, bir işin yapılması için çok yüksek paralar harcanmasını öne koyarsanız, bunun doğal sonuçları var. Bir, bu iş rekabet içinde fazla gelişmez. İki, pahallıya mâl olur. Pahallıya mâl olursa da, tüketici bunun bedelini öder. Vatandaş açısından bu çok olumsuz bir durumdur.
turk-internet.com : Fiber yatırımlardaki zorluk döneminin 2 yıllık durumu bu. Sonraki dönem?
Yusuf Ata Arıak : Son 5 yılın ilk 2 yıllık durumu buydu. Bunun üzerine bütün bu işleri, yani ister yeni bir şebeke kurmak, isterse kurulmuş olan altyapıların başkaları tarafından da kiralanabilmesi konularını Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumu düzenliyordu, onların yetkisindeydi. Bunlar yeterince söz geçiremiyorlar belediyelere. Belediyelere de bu konularda söz geçirme yetkisi gücü olabilsin diye, ‘bu işi Bakanlık’a verelim’ dediler. Bakın, bu iş çok önemli! Ne oldu, 3 yıl önce…
turk-internet.com : Hangi Bakanlık?
Yusuf Ata Arıak : Denizcilik, Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı 3 yıl önce Kanun Hükmünde Kararname ile yeni şebekeler yapma konusunda yetkiyi almış oldu. Ne için? ‘Belediyeler engel oluyor, güçlükler çıkıyor, yatırımcının önündeki güçlükler kalksın, isteyenler daha fazla ve kolayca alt yapı yapabilsin, güçlük çıkaran belediye var ise, çok pahalı paralar isteyen belediyeler var ise bunlara engel olunsun’ dedikleri için bu yetki Parlamento’dan verildi.
Yani Bakanlar Kurulu kararı ile ama sonuçta bu parlamento yetkisini ilgilendiren bir konu. Yani, Bakanlık alt yapı kurulmasını kolaylaştıracaktı.
Öyle mi oldu? Bakanlık 3 yıldır yeni bir alt yapı yapılması ile ilgili olarak 1 metre için bile izin vermedi! Bu nedir? Ha ne oldu? Çok çalışıldı, bildiğiniz gibi değil! Ne yapıldı? Mesela, yönetmelik yapıldı. Kanun yapılır ya, arkasından onun uygulanması için yönetmelik yapıldı.
Yönetmelik ne yaptı? Yönetmeliğin en önemli özelliği şu; kanunda, kanun çıkmasında en etkili olan sebep ‘belediyeler bu işe zorluk çıkartmasın, haksız paralar isteyemesin, alt yapı kuracak olanların, fiber kuracak olanların önü açılsın’ dedi ya, yönetmelik dedi ki, ‘tekrar tekrar niye alt yapı yapılıyor? Yapılmasın. Fazladan yatırım yapılmasın arkadaşlar’ dedi.
Yani, ne koydu? Kanun’da olmayan, Parlamento’nun iradesini bozan bir madde koydu. Birbirini tekrar eden yatırımlar yapılamasın. Kardeşim size ne Allah aşkına?
Türkiye’nin hiçbir başka alanında, ‘fazlasıyla yatırım yapılmasın’ denilip yatırım yapacak insanların önüne geçilmiyor. Bu yatırımları yapacak olan insanlar, gidiyorlar Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumu’ndan lisans alıyor zaten. Yani, bu işi yapabilir mi, yapamaz mı? diye devlet kontrol ediyor; ‘yapabilir’ diyor, bu adamlara da alt yapı kurma yetkisi veriyor, lisansı veriyor.
E şimdi Bakanlık ne diyor? Hani kolaylaştıracaktı ya yeni altyapı yapılmasını, hayır öyle bir şey yok. Tekrarı olmasın! Ne olsun o zaman tekrarı olmayınca?
Siz birilerinin o yatırım yapacağınız yerde bir alt yapısı var mı, gidin bakın bakalım! Kim o? O kim? O kim? Yüzde 85 oranında tek bir firma o! ‘Git, ona sor!’ dediğin zaman, ‘git, ona teslim ol!’ demek oluyor.
Peki sonra ne oldu? Şikâyetler oldu. Şimdi 3 seneyi kullanıyoruz biz, önümüz açılacaktı ya, kullanıyoruz! Bu defa Usul ve Esaslar çıkartıldı.
Yönetmelik birinci aşamaydı, bir de Usul ve Esaslar. Usul ve Esaslar ne diyor? ‘Eğer sen bana yeni alt yapı yapacağım, fiber yatırım yapacağım’ diye gelirsen, ilk önce orada yatırımı olan var mı yok mu, ona bir bak; onunla anlaşmaya çalış.’O arada elinde alt yapısı olan – ki bunun yüzde 85’i Türk Telekom, yüzde 15’i de diğer işletmecilerdir,- bunları kaç paraya, nasıl kiralamaları gerektiği konusu da, Bilgi İletişim Kurulu tarafından düzenlendi. Bu da yeni çıktı, daha 3- 4 aylık bir mesele.
Peki, şimdi ne oldu? Var mı yeni verilen herhangi bir izin? Gene yok! Ne oldu, bu Usul ve Esaslar bu işi halletmiyor. Şimdi, ipe un seriyor alt yapısı olan firma ve firmalar, ne olsun? O zaman bu işi hızlandırıcı bazı tedbirler alalım. Şimdi, bu Usul ve Esaslar’da yeni bir değişiklik yapıldı.
turk-internet.com : Ne zaman?
Yusuf Ata Arıak : 2 hafta kadar önce. Yani, bu Ağustos’un ortasında olan bir iş. Burada birtakım kurallar getirildi; işte, herhangi bir alt yapı yapacak bir firma, gider Türk Telekom’a başvurursa veya diğer alt yapısı olan kuruluşlara giderse, o işi uzatmasın, ayak sürümesin, daha hızlı cevap versin gibi bir çaba gösterdi. İyi niyetli ama bana göre yine sonuç alıcı bir durum değil.
Sonuç olarak, 3 senenin sonundayız. Türkiye’de hiçbir firmaya bir adım atmak için Bakanlık’tan bir tane izin çıkmamıştır. Bunun tesadüfi olduğunu düşünecek kadar saf insanlar yoktur. Bu iş tesadüfi değil. Bakanlık, bu konuda aldığı yetkiyi kullanamamıştır. Bunu açıkça ben söylüyorum.
turk-internet.com : Bakanlık “kullanamamış” mıdır, “kullanmak istememiş” midir?
Yusuf Ata Arıak : Ben orada bir şey söyleyemem ama Bakanlık bu yetkiyi yaptırmak için aldı. Yaptırmak için aldığı yetkiyi uygulayamadıysa, burada bir mesele var. Ve sonuçtan gitmek lâzım; bu yaptıramama işi kimin işine yarıyor, kimin işine yaramıyor? Tüketicilerin işine yaramıyor. Mobil işletmecilerin işine yaramıyor, hızlı internete ucuz bir şekilde ulaşmak isteyen tüketici, araştırmacı, ticaret erbabı, sanat erbabı herkese, bütün bu insanlara yaramıyor. Bir tek, zaten alt yapıya hâkim durumda olan firmanın bundan şikâyeti yok.
Bu söyleşinin devamını Yusuf Ata Arıak : Fiberi 10 Sene Önce Yapan Ülke ile Yapmayan Ülke Arasındaki Fark Artacak, Bu Cari Açığı da Büyütecek – III başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 