2008’den bu yana “Kayıtlı Elektronik Posta (KEP)”[1] konuşuyoruz ama uygulaması henüz yaygınlaşamadı. 2 yıl kadar önce yapılan hukuki düzenlemelere, bu yıl yeni düzenlemeler eklenmesi bekleniyor. Böylece KEP kullanımı iyice zorunlu hale gelecek. KEP her türlü yasal işlemin elektronik posta ile yapılmasını sağlayan, bu nedenle de, zaman, kağıt tasarrufu yanısıra işlemlerde kesinlik sağlamasıyla önemli. Türk Ticaret hayatına hız ve rahatlık sağlayacak. KEP sektörünün yeniliklerini, ve KEP ile ilgili hukuki düzenlemelerin son durumunu, elektronik hizmetler ve çözümler sunan Türkkep Genel Müdürü Yüksel Samast ile konuştuk.
Turk-internet.com: Yüksel Bey, Bize Türkkep’ten ve sunduğunuz hizmetlerden ve çözümlerden bahsedebilir misiniz?
Yüksel Samast: Tabii! Hoş geldiniz öncelikle. Türkkep, kayıtlı elektronik posta (KEP) başta olmak üzere Türkiye’de yasal düzenlemesi yapılmış elektronik hizmetler ve çözümleri sağlayan bir güven kurumudur diye ifade ediyoruz. Biraz açacak olursam, kayıtlı elektronik posta, Türkiye’de bir belgenin yasal geçerliliği olan iki taraf arasında resmi, ticari, hukuki bağlamda gönderilip alınmasını sağlıyor ama bir elektronik belgenin de aynı zamanda elektronik imza ile imzalandığında yasal geçerliliği oluyor. Dolayısıyla da Türkkep KEP hizmetinin yanında, elektronik imza hizmeti de veriyor.
Türkiye’de Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yaptığı elektronik fatura ve elektronik defter ile ilgili düzenlemeler var. Bu düzenlemelere göre de, elektronik fatura ve defteri hizmeti verebilmemiz için Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan yetki almamız gerekiyor. Gelir İdaresi Başkanlığı da elektronik fatura ve defter hizmet ve çözümünü verme yetkisi ile, saklamacı kuruluş yetkisi diye iki yetki veriyor. Biz bu yetkileri de almış bir kuruluş olarak, kayıtlı elektronik posta, elektronik imza, elektronik defter, elektronik fatura hizmetleri ve çözümleri ve elektronik ortamda yasal geçerli saklama hizmetleri vermeye yetkili, ülkemizin ilk ve tek kurumuyuz.
Turk-internet.com: Türkkep’i güven kurumu olarak konumlandırıyorsunuz. Bunu biraz açabilir misiniz?
Yüksel Samast: Şöyle, güven kurumları, tarihte insanlığın, özellikle ekonominin olduğu her toplum yapısında var olan yapılar. Yeni icat edilmiş yapılar değil ama bu dil ile ifade ediliyor. Örneğin noterlik, mahkeme gibi, avukatlık gibi müesseseler de aslında güven kurumlarıdır. Güven kurumu şu demek: Bir insanın o kişi olduğunu teyit eden, tescil eden yapı.
Burada da bir kayıtlı posta adresini üretip verebilmeniz için yetkili KEP hizmet sağlayıcısı olmanın özü, aslında o kişinin o kişi olduğunu siz tescil ediyorsunuz. Elektronik ortamlarda sizin KEP hizmet sağlayıcısından aldığınız kayıtlı posta adresi yasal, güvenilir bir adrestir size diye güveniyorum; sizi hiç tanımasam bile, o adresin size ait olduğundan eminim artık. Dolayısıyla o güven kurumuna güvenmez isem, o adresin gerçekten size ait olup olmadığını, gerçekten yasal olarak geçerli olup olmadığını sorgulamam ya da şüpheye düşmem gerekir.
İşte bu soru ve şüphe olmamasını sağlayan mekanizma, bu bağlamda kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcısı olduğu için, yetkili olanlardan biri de biz Türkkep olduğumuz için güven kurumu diyoruz.
Yani özet ile güven kurumunun bizim açımızdan açılımı, kişilerin o kişiler olduğunu, kayıtlı posta adreslerinin o kişiye ait olduğunu ve dolayısıyla da bu adreslere güvenilerek her tülü resmi ticari, hukuki işlemin yapılabileceğinin yetkisine sahip olmanın yanında işlemini de yapan kurum olduğumuz için ve bütün paydaşlar, taraflar bize güvendiği için, bu bağlamda güven kurumuyuz, diyoruz.
Turk-internet.com: KEP hizmetleri kurumların ve bireylerin hayatını nasıl değiştirecek?
Yüksel Samast: Kayıtlı elektronik posta ülkemizde son 2 yıllık bir sürece sahip ama dünyada 5-10 yıldır uygulanan, kullanılan bir sistem.
Kayıtlı elektronik postanın çıkışında üç tane temel sebep var: Günlük kullandığımız normal elektronik postalar, standart elektronik postalarda üç tane sorunumuz var. Bu sorunlar:
- Bir, kişiler kendi isimleri olmadan başka isimler ile kayıtlı posta adresleri edinebilmekteler veya başkasının ismiyle yine kayıtlı elektronik posta adresi edinilebilmekte. Dolayısıyla da sanal elektronik postada o adrese az önce değindiğim gibi güvenmemiz mümkün değil, garanti edilemiyor.
- İkinci sorun, iletim zamanı. Bu iki taraf ne zaman haberleşti; sistem tek bir zaman ile çalışmadığı için göndericinin, alıcının ve bu arada kullanılan sunucuların zamanı ile oynanabildiği için, bu iletişimin ne zaman gerçekleştiği kesin olarak garanti edilemiyor.
- Üçüncü sorun da, gönderilen içerik yolda iken değişip değişmediği garanti edilemiyor.
İşte bu 3 sorunu ortadan gideren sistem olduğu için kayıtlı elektronik posta sistemi, resmi, ticari ve hukuki olarak dünyada yasal geçerli bir haberleşme yolu, elektronik belge paylaşım yolu olarak kabul ediliyor.
Dolayısıyla ne faydası var ya da ne kolaylık getiriyor dersek; zamandan ve mekândan bağımsız olarak bir belgenin elektronik ortamda güven ile ve yasal olarak geçerli dolaşımını sağlayabiliyor ve bu 3 sorunu ortadan kaldırabiliyor.
Bireylerin ve kurulların hayatında artık günlük işlemlerini uzaktan, 7 gün 24 saat, tatilde iken de, yurt dışında iken de, gece ya da hafta sonu iken de yapabilme imkânı sağlıyor.
Neler yapılabilir? Her türlü sözleşme yapılabilir kayıtlı elektronik posta ile, her türlü tebligat, ihtar, ihbar yapılabilir, her türlü abonelik başvurusu, abonelik iptali gibi, elektronik bordro dediğimiz yani bordro işlemleri, mutabakat işlemleri, itiraz işlemleri, sipariş, sipariş onayları yani günlük resmi ve ticari hayatımızda bir belgeye imza atıp onu bir yere göndermemiz gereken ne kadar işlem var ise, bunların hepsi elektronik posta ile yapılabilir. Ana fayda bu.
Ama tabii bunu kullanım ile birlikte gelen ilâve faydalar var diyeyim. Nedir onlar? Bir kere, kâğıda dayalı işlemlere göre çok daha hızlı işlem yapabilmemizi sağlıyor, ekonomik açıdan çok daha tasarruflu, daha az maliyetler ile yapabilmemizi, çevre ve doğayı koruma yönünden de ilâve faydaları var bu sistemin.
Turk-internet.com: 2015 yılı içerisinde KEP sektöründe ne tür yenilikler ile karşılaşacağız?
Yüksel Samast: 2015, Türkiye için önemli bir yıl. KEP uygulamalarının başladığı ve kullanımının da yaygınlaşacağı bir yıl. Birçok kamu kurumu, banka ve finans kurumu 2004 yılı içerisinde başladığı kayıtlı posta sisteminin geçiş ve alt yapı kurulum çalışmalarını tamamlıyor ve uygulamaya geçiyor. Bunların örnekleri başladı.
Dolayısıyla bunları genel olarak şöyle değerlendiriyoruz: kurumsal KEP uygulamalarının başladığı ve kullanıcılara doğru da yaygınlaştığı bir yıl olacak. Bu bağlamda da özellikle banka, finans ve kamu kurumları burada öncü olacaklar görünüyor. Bu uygulamaların büyük çoğunluğu da özellikle kurumsal tarafta ve meslek mensuplarında öncelikle oluşacak.
Kurumsal taraftan kastımız, kamu kurumları, şirketler ve her türlü orta ve küçük boy şirketler dahil olmak üzere geniş bir kapsamı kapsayacak şekilde. Mevzuata göre bakarsak, limited ve anonim şirketler elektronik tebligat almak amaçlı elektronik posta adresi edinmek zorunda.
Ama bu zorunluluğun çok ötesinde TÜRKKEP olarak biz olayın az önce konuştuğumuz faydalarına odaklı bir yaklaşım ve anlayış ile hareket ettiğimiz için daha çok uygulamaları önemsiyoruz. Burada da kamuda çok güzel örnekleri olan uygulamalar başladı. BDDK, RTÜK, BTK, Türk Patent Enstitüsü gibi kurumlar kendi sistemleri ile artık KEP’ten haberleşme süreçlerini başlattılar. Daha (burada) sayamayacağım bir sürü kamu kurumu var.
Özel sektör ve banka finans tarafına da, işte Borsa İstanbul, çeşitli bankalar hepsi KEP’e geçti ve haberleşmelerini KEP ile yapmaya başladı. Buralarda şimdi bu ekosistemde olanlar buna dokunuyor. Şimdi bunların 2015 yılında yaygınlaşması ve daha yaygın kitlelere ulaşması yönünde bir yıl geçireceğiz. Şu anda KEP kullanıcı sayısının 100 bin’in üzerine geçtiğini sanıyoruz. Bu yıl sonuna kadar da bunun birkaç katı daha kullanıcının sisteme katılacağı görünüyor.
Turk-internet.com: Biraz da işin hukuki boyutuna bakarsak, KEP ile ilgili yasal düzenlemelerden bahsedebilir misiniz?
Yüksel Samast: Tabii, şöyle: Kayıtlı Elektronik Posta her şeyden önce yasal bir konu. Yani, teknolojik olduğu kadar hukuki de bir konu.
Yasal düzenlemelerin kayıtlı posta olarak yapılmasının az önce sebeplerine biraz değindik ama biraz açar isek, resmi, ticari, hukuki olarak elektronik ortamda haberleşebilmek için az önce bahsettiğimiz gibi iletişimde bulunan tarafların gerçekten o kişiler olduğunu ve iletim zamanını garanti edebilmeyi ve içeriğinin de yoldayken değişmediğini ve dolayısıyla inkâr edilemeyeceği bir şekilde gerçekleşmesi gerektiğine dayanıyor.
KEP bunu teknolojik olarak sağlayabilen bir sistem olduğu için, bizde ve dünyada çeşitli kanun ve ilave düzenlemeler ile birlikte toplamda yasal düzenleme kapsamına alınıyor. Yani standart, normal elektronik postalar ile yapılan haberleşmenin hukuki düzenleme içinde yasal geçerliliğe doğru özellikle de senet hükmünde kesin delil niteliği taşıyacak şekilde alınmamasının sebebi bu sorundur.
Dolayısıyla da Türkiye’de ve dünyada elektronik posta hakkında ciddi yasal düzenlemeler var. Bizde Türk Ticaret Kanunu’na 18. ve 1525. maddeler ile girdik, 2012 yılında. BTK’ya görev verildi bu konudaki ikincil düzenlemelerin ve uygulamaların nasıl olacağı ile ilgili.
İlave teknik kriterlere ilişkin konulara dair düzenleme yetkisi az önce konuştuğumuz KEP hizmet sağlayıcılarının yetkilendirilme ve denetimlerinin bütün yetkileri BTK’ya, Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumu’na verildi.
2012’den beri de Türkiye’de Türk Ticaret Kanunu kapsamında yapılan bu KEP düzenlemelerine dayalı olarak elektronik posta ile ilgili yönetmelikler, çeşitli tebliğler çıkardı BTK. Şu anda 5. kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcısını yetkilendirerek, 5 KPS ile sektörde gerekli ayrıntı düzenlemeleri de tamamlayarak bir şey oluşturdu.
Burada ikinci bir düzenlememiz daha var. O da Tebligat Kanunu’na eklenen 7a maddesi ile birlikte, gelen elektronik tebligat düzenlemeleri. Bu düzenlemeleri de Adalet Bakanlığı yapıyor. Elektronik Tebligat Yönetmeliği diye bilinen bir düzenleme ile de limited, anonim şirketlere ve kamu kurumlarına elektronik tebligat kullanmalarında belli zorunluluklar getiriyor.
Tebligat çıkarmaya yetkili merciler, mücbir sebep olmadığı sürece kağıt ile tebligat gönderemiyor, elektronik tebligat göndermesi lâzım. Limited, anonim şirketler de yine mücbir sebep olmadığı sürece elektronik tebligat almak durumunda.
Elektronik tebligat için de kayıtlı posta sistemi kullanmak zorunda diyor bu düzenlemeler. Üçüncü bir konu da, MASAK, Mali Suçlar Araştırma Kurulu’nun ilgisi ve yetkisi alanındaki 5549 sayılı suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine yönelik bir kanun var. Onun da 9 ve 13. maddeleri de geçtiğimiz 6 ay öncesinde yapılan bir düzenleme ile geçti. Belli yükümlülerin, elektronik tebligat almalarını sağlamak amacıyla çeşitli cezai müeyyideler de getiriyor. On bin liraya her seferinde olmak üzere, yılda da 250 bin TL’ye kadar ceza kesebilme yetkisini MASAK’a veren bir düzenleme var.
Ancak MASAK’ın, bu Kanun seviyesindeki düzenlemeyi elektronik tebligat uygulamasında nasıl kullanacağı ve bunu nasıl işleteceği ile ilgili ikinci bir düzenleme, yönetmelik yayınlaması bekleniyor.
O yönetmelikte de yükümlülerin kimler olacağı tariflenecek, bu bahsettiğim kapsamda onları ilgilendirecek ama 5549 kapsamına baktığımızda mülkiyet ile ilgili, para ile ilgili iş ve işlemler yapanları kapsıyor ve çeşitli meslek mensuplarını kapsıyor. Ama bu yönetmelik henüz çıkmadı, bekleniyor. Dolayısıyla da bu bağlamda oluştuğunda ilk defa da Türkiye’de tırnak içerisinde cezai müeyyide içeren bir kapsama doğru da evriliyor.
Turk-internet.com: Teşekkür ederiz.
Yüksel Samast: Ben teşekkür ederim.
[1] Elektronik Tebligat Kanunu ve Kayıtlı e-Mail Servis Sağlayıcılar Geliyor
Kaynak : 