VOIP raporunu yayınlamaya başlamamızla birlikte pekçok kişi başvuruda bulunarak bilgi ya da raporun bir nüshasını talep etmeye başladı. Bu noktadan hareketle, VOIP konusuyla ilgilenen ve bu konudaki gelişmeleri bekleyen çok kuruluş olduğunu belirtmek istiyoruz.
Bu nedenle de konuyla ilgili olarak Ulaştırma Bakanı Oktay Vural ile bir görüşme yaptık. Sayın Vural’ın Telekomünikasyon Kurumu VOIP Raporu hakkında geçtiğimiz cuma günü turk-internet.com’a yaptığı açıklamaya göre, rapor Türk Telekom tarafından inceleniyor. Sonuç inceleme bittikten sonra açıklanacak.
Diğer yandan Telekomünikasyon Kurumu VOIP Raporunun en önemli bölümü SONUÇ ve DEĞERLENDİRMELER kısmı. Bugünkü bölümde Değerlendirmeleri sunuyoruz.
-
8. SONUÇ VE ÖNERİLER
8.1. Genel Değerlendirmeler
IP Telefon konusunda, uygulanacak regülasyon modeline yönelik kesin kurallar bulunmayıp, ülkedeki mevcut yasal çerçeve, teknolojik gelişmişlik, ekonomik ve sosyal duruma göre farklı uygulamalar olabilmektedir. Ancak, ülke örnekleri değerlendirildiğinde, aşağıda sıralanan unsurların düzenleyici otoriteler tarafından uygulanacak regülasyon modelinin belirlenmesinde dikkate alındığı görülmektedir.
– IP Telefon hizmetinin yapısı(PC’den PC’ye, PC’den Telefona veya ,
Telefondan telefona)
– Sunulan hizmetin muhteviyatı (ses veya veri ayrımı)
– Servis kalitesi
– PSTN/IP dönüşümünün nerede yapıldığı
PC’den PC’ye IP Telefon genellikle regülasyon kapsamı dışında tutulmaktadır. PC’den telefona veya telefondan telefona yapılan IP telefonda ülkelerin muhtelif düzenlemeler yaptıkları görülmektedir. Diğer taraftan pek çok ülkenin de IP Telefon konusunda spesifik bir politikasının olmadığı dikkati çeken hususlar arasındadır.
PSTN/IP dönüşümünün nerede yapıldığı da önemli bir faktör olarak görülmektedir. Telefondan Telefona yapılan IP Telefonda sesin devre anahtarlamalı yapıdan paket anahtarlamalı yapıya dönüşümü genellikle servis sağlayıcısı tarafında yapılmaktadır. PC’den PC’ye veya PC’den Telefona IP Telefonda ise bu dönüşüm PC’lerde yapılmaktadır. Sözkonusu PC kullanıcısının servis sağlayıcı ile aynı ülke sınırları içinde bulunması gerekliliği olmamaktadır. Servis sağlayıcının regülasyona tabi tutulması için regülasyon otoritesi ile aynı ülke sınırları içinde olması gerekmektedir.
Servis kalitesi aslında pek çok ulusal regülasyon otoritesi ve Avrupa Birliği tarafından üzerinde önemle durulan bir husus olmaktadır. IP telefon servis sağlayıcılarının servis kalitesine yönelik garanti verememesi, hatların yoğun olduğu saatlerde servis kalitesinin oldukça düşmesi vb. nedenlerle IP Telefon ile iletilen sesin “gerçek zamanda ses” olmadığı sonucuna varılmakta ve bu kapsamda geleneksel ses iletiminde uygulanan düzenlemeler yerine, diğer telekomünikasyon hizmetlerine uygulanacak düzenlemeler getirilmektedir.
Bunların dışında, IP Telefon kapsamında ülkelerin üzerinde durdukları önemli hususlar arasında evrensel hizmet fonuna katkı sağlanması, teknolojiye ayak uydurulması, rekabet ortamının gelişmesi, kullanıcıya sunulan hizmetin çeşitliliği ve telekomünikasyonda görülen yakınsama ile özellikle gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde yasal zorunlu işletmecilerin gelir kaybı yeralmaktadır.
IP Telefon uygulamalarına bakıldığında, servis sağlayıcıların yasal zorunlu işletmecilerden devre kiralama suretiyle müşterilerine hizmet verdikleri görülmektedir. Genel olarak veri taşıma maksatlı kurulmuş teçhizatlarla ve kiralanan hatlarla yapılan ses iletimde, paket gecikmeleri ve veri paket kayıpları veri hizmetinde aboneler tarafından fazlaca dikkate alınmazken, ses iletiminde meydana gelecek 150ms’den daha gecikme sesin anlaşılabilirliğini azaltacaktır. Ses iletimi esnasında meydana gelen paket kayıpları ve gecikmeler nedeniyle oluşan düşük hizmet kalitesi dolayısıyla, kime ülkeler IP telefonun gerçek zamanda ses iletimi olmadığı sonucuna varmakta ve bu hizmeti katma değerli bir hizmet olarak tanımlayararak geleneksel telefona oranla hafif düzenlemeler uygulayarak sunulmasına müsade etmektedirler.
8.2. Avrupa Birliği’nin IP Telefon Değerlendirmesi
Avrupa Birliği’nin IP telefona ilişkin değerlendirmeleri raporda detaylı olarak açıklandığı üzere, “sesli telefon” tanımı üzerine kurulmuştur. Halihazırda ses tekelinin bulunmadığı AB üyesi ülkelerde, IP telefonun sesli telefon olup olmadığı, sesli telefon tanımında çıkarılan aşağıdaki kritelerlere göre incelenmektedir :
1. Verilen hizmetin ticari olması
2. Tüketicilere sunulan bir hizmet olması
3. Haberleşmenin kamu anahtarlamalı şebeke terminal noktası arasında olması,
4. Sesin gerçek zamanda iletilmiş olması,
Sıralanan kriterlerin değerlendirilmesi neticesinde AB; özellikle 4. şartın gerçekleşmediği, sesin paket yapı içerisinde gönderilmesi nedeniyle günümüz teknolojisi ile gerçek zamanlı iletilemeyeceği, paket verinin farklı şebekelerden geçtiği ve belli noktalarda PSTN/IP dönüşümünün yapılması nedeniyle husule gelen gecikmenin de ses iletiminde gecikmeye sebep olacağı ve ses kalitesinin bozulacağı dikkate alınarak; IP telefonun “ses telefonu” sayılamayacağı sonucuna varmıştır. .
Bu çerçevede AB’ye üye ülkelere ilişkin örnekler raporda detaylı bir şekilde verilmiş olup; Macaristan’ın IP telefona yönelik uygulamasına dikkat çekilmiştir. Macaristan Telekomünikasyon Otoritesi (HIF); IP Telefon konusunda Avrupa Birliği’nin değerlendirmesi paralelinde hareket ederek IP Telefonu sesli telefon hizmetinden ayrı tutmuştur. Bu değerlendirme ile yasal zorunlu işletmeci MATAV’ın 2001 yılı sonuna kadar ses iletiminde tekelinin olmasına karşın, Macaristan’da IP telefonu lisansla verilmeye başlanmış, böylece Macaristan’da kanun değişikliğine gidilmeden sesli haberleşme bir bakıma rekabete açılmıştır.
8.3. Türkiye için Değerlendirmeler
4502 sayılı Kanun Türk Telekom’un tekel hakları konusunda “telekomünikasyon şebekeleri üzerinden ulusal ve uluslararası ses iletimi” ifadesi kullanmaktadır. Buradaki “ses iletimi” ifadesini “sesli telefon” ifadesi ile özdeşleştirirsek; IP telefonun “sesli telefon” olup olmadığının kararı, bu hizmetin tekel kapsamında olup olmadığını belirleyecektir.
Eğer IP Telefon sesli telefon kategorisine alınmaz ise (gerçek zamanda ses iletimi, servis kalitesi gibi kriterler değerlendirilerek), tekel kapsamında değerlendirilmeyecek, diğer telekomünikasyon hizmetleri gibi yetkilendirme ile sağlanabilecektir. “Sesli telefon” olduğu kararına varılırsa, tekel süresi bitimine kadar bu hizmetin Türk Telekom dışında bir işletmeci ya da servis sağlayıcısı tarafından verilmesi mümkün olamayacaktır.
Zaten; Türk Telekom IP telefon hizmeti verebilmek, TTNet altyapısını genişletmek, internete erişim için port yetersizliğini gidermek ve bazı katma değerli hizmetleri abonelerine sunmak maksadıyla bir ihale hazırlığı içerisindedir. Sözkonusu ihale kapsamında verilecek hizmetlerden bazıları, İnternette çağrı bekletme, İnternette tıkla ve konuş servisi, faks saklama, yönlendirme, sesli yanıt sistemleri, ön ödemeli kart servisi, e-ticaret olarak belirlenmiştir. Veri şebekesi üzerinden ses iletim maliyetinin PSTN’e göre oldukça düşük olması nedeniyle Türk Telekom son kullanıcılarına daha ucuz telefon görüşmesi sağlayacak IP telefon şebekesi kurmak istemektedir.
Oysa; IP Telefonun birden fazla işletmeci tarafından verilmesi, kullanıcıya telefon haberleşmesinde alternatif işletmeci seçimi, farklı ücret tarifesi, daha rekabetçi servis kalitesi, haberleşme ihtiyacına uygun servis seçimi gibi farklı imkanlar sunacaktır.
Telekomünikasyon sektöründe dünya gündemini oluşturan “yakınsama” paralelinde, Türkiye’de de IP Telefonu konusunda daha esnek, gelişime olanak sağlayacak tedbirlerin alınması ve gerekli düzenlemelerin bir an önce yapılması gerekmektedir.
Dünya ülkelerinde IP Telefonun gelişimine baktığımızda 2003 yılı sonunu beklemek Türkiye için geç olabilir. Bu hizmeti sadece Türk Telekom’un vermesi rekabet kapsamında değerlendirildiğinde özellikle tüketici açısından tercih edilir bir durum değildir. IP Telefonun farklı işletmeciler tarafından verilmesi durumunda tekel süresinde de ses iletiminde rekabet ortamı tesis edilebilecek ve tüketici avantajına (ücret vb.) gelişmeler olabilecektir.
Ancak, IP Telefonun tamamıyla serbest bırakılması da geleneksel telefon hizmeti veren işletmeciyi dezavantajlı hale getirebilecek olması bakımından istenen bir durum değildir. IP Telefon işletmecileri başlangıçta, daha karlı olan, uzak mesafe ve uluslararası telefon görüşmelerinin sunulmasını tercih edecekler ve bu trafikleri taşıyarak kendilerine pazarda pay bulmaya çalışacaklardır. Oysa zorunlu işletmeciler, genelde işletme maliyetleri yüksek olan ve aboneye asgari hizmet kapsamında verilmesi zorunlu olan lokal telefon hizmetlerini sunacak ve ülkenin asgari hizmet yükümlüsü olarak faaliyetlerine devam edecektir. Ortaya çıkan bu çarpıklığın giderilmesi için, öncelikle bir asgari hizmet fonu kurulması ve IP telefon işletmecilerinin de içerisinde olacağı tüm telekomünikasyon işletmecilerinin bu fona katkı sağlaması gerekmektedir.
Türkiye’nin yeraldığı ülke grupları ve dünya genelinde kaydedilen gelişim dikkate alındığında, IP Telefon hizmetinde tekel süresi sona ermeden gerekli kurallar dahilinde rekabetin tesis edilmesinin ülke menfaatlerine uygun olabileceği düşünülmektedir.
Raporun yarın sonuç bölümünü sunacağız. Raporun diğer bölümlerini okumak için aşağıdaki yazılara bakınız.
Kaynak : 