2013 sonu, 2014 başında yani 17/25 aralık ses kayıtlarının internete düştüğü günlerde çokca belirttiğimiz bir husus, 5651’e aceleyle ve internet uzmanı olmadığı anlaşılan çalışanlar tarafından eklendiği görülen maddelerden bazılarının anlamsız olduğunu belirtmiştik. Bunlardan birisi de, “https” ile başlayan alan adlarında URL bloklamanın yapılamayacağı bilgisiydi.
Şimdi aradan geçen 2 yıl sonra, TBMM Kit Komisyonunda, Milli Piyango ile ilgili görüşmeler sırasında, bahis siteleri ile ilgili ek bilgi veren TİB İnternet Daire Başkanı Ahmet Kılıç’a, MHP Adana Milletvekili Mevlut Karakaya tarafından sorulan “Fuat Avni kim, hakikaten bulunamıyor mu, ulaşılamıyor mu ?” sorusuna, ”Fuat Avni’nin hesabının filtrelenmesi teknik olarak mümkün değil, dünyada böyle bir teknoloji yok. Fuat Avni kendini saklayabiliyor. Bu özelliği var, engellememiz mümkün olmuyor” diye cevap verdi.
Kılıç’ın ifadesinde, “Aslında yasada alanından engelleme var eğer bu teknik olarak mümkün değilse, Twitter’in, Facebook’un, YouTube’un alanından engellemesi imkânı var ama burada da uygulama yapıldığı zaman uluslararası insan hakları konusunda, özgürlükler konusunda birtakım eleştiriler söz konusu.” diyerek, torba kanunla 5651’e ekleme yapıldığı günlerde, “bu işin teknolojisini bilmeyenler kanun yazıyor” ifademizin ne kadar geçerli olduğunu itiraf etmiş oluyor. Demek ki, işin uzmanlarından kopuk olan kanunlar kendiliğinden geçersiz oluyor.
TİB İnternet Daire Başkanı Kılıç konuyu şöyle açıklamış :
”Fuat Avni’nin hesabı bir URL’ye yani bir adrese tekabül ediyor, o adresin teknik olarak bizdeki erişim sağlayıcılar, Türkcell, Avea, Telekom vesaire tarafından filtrelenmesi mümkün değil, dünyada böyle bir teknoloji yok. İnternette HD ve HD-S tipi yayın var. HD-S yayın, kriptolu bir şekilde gidiyor ve filtre cihazı onu okuyup filtre edemiyor. Dolayısıyla, bir erişim engelleme kararı alınmış olsa dahi, doğrudan o hesabı erişim sağlayıcılar engelleyemiyor. Tek seçenek Twitter’a bildirimde bulunuyoruz. Twitter bunu çıkarıyor, bazen de çıkarmıyor. Epeyce çıkarmadığı var. Politikalarından falan bahsediyorlar. Bunların yurt içinde yetkilisi de yok. Zorlayacak uygulama yapılamıyor. İnternet’te, yasa dışı içeriklerle mücadele, kişilere, faillere ulaşma konusunda, teknik olarak kişinin kendini saklayabilme özelliği bulunduğu için bunları gerçekleştirmek mümkün olmuyor”
Konuyu detayları ile merak edenler için Karakaya’nın sualini ve Kılıç’ın cevabını tutanaklarda yer alan kendi sözleriyle aşağıda okuyabilirsiniz. Bu arada MHP milletvekili ve de akademisyen olan bir milletvekilinin bile nasıl da “interneti yavaşlatın” dediğini görüp, şaşıracaksınız. TBMM’nin neredeyse tamamı sansürcü gibi gözüküyor. Anlaşılan ne yaptıklarının ortaya döküldüğü ortamları sevmiyorlar.
MEVLÜT KARAKAYA (Adana) – Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Ben de TİB’le ilgili sayın yetkilimiz buradayken aslında bir iki görüşümü paylaşmak istiyorum, fikirlerini de almak istiyorum.
Şimdi, olay sadece sitelerle ilgili değil, sosyal ağlarda da, bugün Twitter’de de bu yapılabiliyor Facebook’ta da yapılabiliyor. Yani, sitelerin belki erişiminin engellenmesi çok daha kolay oluyor ama diğer alanlarda ciddi bir sıkıntı olarak karşımıza çıkıyor.
Ben şunu sorayım öncelikle: Tabii, sayın vekilimizin hassasiyeti burada son derece önemli. Yani, bizim özellikle çocuklarımızı, toplumu bu tür ahlaka, edebe aykırı birtakım içerik yayınlarından hatta bunun ötesinde işte kumar gibi bir hastalığın yayılmasına neden olabilecek bu tür uygulamaların önüne geçmemiz gerekiyor. Bunlar son derece önemli. Mutlaka bunlara bir çare bulmak gerekiyor, değilse iş öyle bir noktaya gidiyor ki İnternet kıyametine doğru bir gidiş de söz konusu.
Bunun haricinde, yine bireysel olarak insanların onurlarıyla, şerefleriyle oynayacak, İnternet’ in o karanlık, gizli alanlarına sahte hesaplarla sığınarak oradan yapılan birtakım yayınlar, vesaireler engellenemiyor. Vatandaş her gün bu konulardan şikâyetçi. Bizlere gelen başvurular, şikâyetlere de baktığımızda ciddi rahatsızlıklar var. Yine, İnternet ya da Twitter fenomeni olarak ifade edilen bir Fuat Avni şeyi var. Yani, bunlar hakikaten bulunamıyor mu, ulaşamıyor muyuz?
Dışarıdan Twitter’in merkezinden ABD’den bunlarla, bu firmalarla, bu organizasyonlarla bir iş birliği söz konusu değil mi? Facebook ’ta bunun daha kolay olduğunu biliyoruz ama Twitter’de biraz daha bu işin zor olduğunu. Burada bir eksikliğimiz mi var? Yani, hem bu uluslararası kuruluşlarda veya bu suçlar her yerde suçtur, sonuç itibarıyla nereden yapıldığı önemli değil.
Yani, diğer alanlarda bunları engelleyecek birtakım yasal anlaşmalar, uluslararası sözleşmeler varsa bu alanda neden yapılamıyor. Dolayısıyla, mutlaka bizim tarafımızda eksiklikler söz konusu olabilir, uluslararası anlamda yapılacak iş birliğini gerektirebilir ama ben kısaca ne yapılmalı? Fikrinizi almak istiyorum. Yasal olarak, uluslararası düzeyde ve ulusal anlamda. Ana başlıklarıyla söyleseniz yeterli olacak.
Çok teşekkür ediyorum.
TİB İNTERNET DAİRESİ BAŞKANI AHMET KILIÇ – Sayın Vekilim, aslında konu çok derin, uzun bir konu. Ben sadece bir iki cümleyle buna cevap vermeye çalışayım.
Bir defa şunu peşinen bilmek lazım: İnternet konvansiyonel medya, mecra olarak düşünülmemesi lazım. Yani, bizim klasik, bildiğimiz basılı, görüntülü basın yayın mecrasından, ürünlerinden çok farklı niteliklere sahip.
Çok dinamik, interaktif, biraz önce bahsettiğim gibi, kullanıcıların çok yoğun bir şekilde içerik üretip koyabildikleri, yayınlayabildikleri ve bunların denetiminin bu imkânı sağlayan siteler tarafından da yapılmadığı, yapılamadığı –bunlarla ilgili birtakım problemler de var- bir mecra.
Şimdi, yasa dışı bir içerik paylaşıldığında veya yasa dışı bir işlem yapıldığında İnternet’te yapılabilecek iki şey var. Bir, bu içerikten kurtulmak düşünülüyor öncelikle. İkincisi de bunun fai linin bulunması düşünülüyor. Tabii, bu işleri yürütenler neticede bu içerik yasa dışı mıdır değil midir konusuna karar veren hâkimlikler. Faile ulaşma konusundaysa soruşturmaları savcılıklar yürütüyor.
Faile ulaşma konusunda bir kısıt var, nedir o? Bir yasa dışı içerik paylaşıldığında ve işlem yapıldığında bunu kimin yaptığının cevabı IP bilgisinde gizli yani hangi bilgisayardan girilmiş IP’si tespit edilecek, “IP”den aboneye ulaşılacak, aboneden faile ulaşılacak. Şimdi, özellikle sosyal medyada -biraz önce bahsettiğiniz gibi- kişilik haklarının ihlali, özel hayatın gizliliğinin ihlali veya diğer bizim bilişim suçları diyebileceğimiz birtakım suçlar işleniyor. Burada, faillere ulaşma konusunda eğer Twitter, Facebook, YouTube, vesaire bunlar IP bilgisini…
Bu bilgiler bu şirketlerin kendi sunucularında barındırılıyor yani birisi girdiği zaman IP bilgisi, dünyanın muhtelif bölgelerinde sunucuları var bunların, veri merkezleri var, buralardaki sunucularında barındırılıyor. Yani, bir savcı bir faile ulaşmak için a dli istinabe yoluyla ancak Amerika’daki bir sunucudan IP bilgisi isteyebiliyor. Yani, Adalet Bakanına yazıyor, Adalet Bakanlığı Amerika Adalet Bakanlığına yazıyor, Amerika Adalet Bakanlığı Twitter’e yazıyor, Twitter cevabını Amerika Adalet Bakanlığına, vesaire aynı silsile dönüyor tabii çok uzun bir zaman geçiyor, çoğu zaman da Twitter biraz da kendi psikolojisine göre farklı tavırlar geliştirebiliyor. Terörle mücadele konusunda bile -yani başımıza geldiği için sık sık rahatlıkla söyleyebilirim- terör örgütleri arasında farklılık gözetebiliyor.
Şimdi, bu tip bilgilerin paylaşımında maalesef tamamen ilgili şirketin iş birliğine dayalı iş. Yani, o vermese –ki bir kısım “Keys”lerimiz var- bu ticari sırdır diye vermiyor, paylaşmıyor. Şimdi, Türkiye’de mukim ol madı, Türkiye’de bir bürosu, yetkilisi, vesaire bulunmadığı için bunlara cezai müeyyide uygulanması da mümkün olmuyor maalesef vermediği zaman, sadece adli istinabe çerçevesinde birtakım işletilebilecek mekanizmalar var, onun dışında çok fazla yapılabilecek bir şey yok.
Türkiye’de maalesef sosyal medya kullanımı da çılgınlık düzeyinde yaygın. Yani, çocuklarımızın aşağı yukarı üçte 1’nin Facebook hesabı var; her 3 çocuktan 1’i 13 yaş altında ve Facebook hesabı var.
Biraz önce bahsettiniz, yasa dışı kumarla ilgili Facebook’ta “Facebook Holdem Poker” diye bir uygulama var mesela. Türkiye’deki kullanıcıların aşağı yukarı yüzde 80-85’i kumar için kullanıldığı istatistikleri var Facebook mecrasının.
Şimdi, buralarda bu mecraları engellemek nasıl mümkün? Şöyle bir sıkıntı var burada, teknik kısıt var: Bir Twitter hesabını “URL” bizim dediğimiz, tam adresini teknik olarak engellemek mümkün değil, filtrelemek mümkündür mevcut İnternet teknolojisiyle. Yani, Fuat Avni örneğinden gidersek, Fuat Avni’nin hesabı bir URL’ye tekabül ediyor, bir adrese tekabül ediyor, o adresin teknik olarak bizdeki erişim sağlayıcılara ISS’ler yani Türkcell, Telekom, Avea, vesaire bunlar tarafından filtre cihazlarından geçirilerek filtrelenmesi teknik olarak mümkün değil, dünyada böyle bir teknoloji yok.
Neden? İki tür yayın var İnternet’te HD tipi ve HD tipi S. HD tipi S sekür yayın yani kriptolu bir şekilde gidiyor yayın dolayısıyla filtre cihazı onu görüp okuyup filtre edemiyor. Dolayısıyla, bir erişim engelleme kararı alınmış dahi olsa, yasa dışı bir işlem yapılıyor dahi olsa Twitter’de, erişim sağlayıcılarına erişimi engelleme için göndermiş dahi doğrudan o hesabı erişim sağlayıcılar engelleyemiyorlar, teknik olarak filtre edemiyorlar.
Tek bir seçenek kalıyor ortada, Twitter’e bildirimde bulunuyoruz “Bu hesap yasa dışı içerik, mahkeme kararı var, bunu çıkarın.” diye. Twitter bunu çıkarıyor, bazen de çıkarmıyor. Çıkarmadığı da var, epeyce de var örnekleri. Orada tabii kendince birtakım politikalar falan, kendi politikalarından falan bahsedi yor.
Maalesef, bunun yurt içinde bürosu olmadığı, yetkisi bulunmadığı…
MEVLÜT KARAKAYA (Adana) – Bir büro açtırılamıyor mu?
TİB İNTERNET DAİRESİ BAŞKANI AHMET KILIÇ – Ya, ona zorlayacak bir şey yok, uluslararası bir hukuk yok.
MEVLÜT KARAKAYA (Adana) – İnterneti yavaşlatabiliyorsunuz toptan, Facebook’u…
TİB İNTERNET DAİRESİ BAŞKANI AHMET KILIÇ – Yani, o yavaşlatma işi benim alanım değil, İnternet dairesinin cevap vereceği bir şey değil. Ama yani böyle bir kısıtımız var, ilgili hesap engellenemediği için içerik çıkartma talebinde bulunuluyor, içerik çıkartılmaması durumunda da yapılabilecek sadece para cezaları, adli para cezaları vesaire gibi mekanizmalar var, onlar işletilebiliyor.
Aslında yasada alanından engelleme var eğer bu teknik olarak mümkün değilse, Twitter’in, Facebook’un, YouTube’un alanından engellemesi imkânı var ama burada da uygulama yapıldığı zaman uluslararası insan hakları konusunda, özgürlükler konusunda birtakım eleştiriler söz konusu. O uygulamalar da gerçekleştirilmiyor. Çoğu zaman İnternet’te bu tip şeyler yüzünden yasa dışı içeriklerle mücadele, yasa dışı işlem yapan kişilere, faillere ulaşma konusunda bir “anomite” ve teknik olarak kişinin kendini saklayabilme teknik olarak özelliği bulunduğu için bunları gerçekleştirmek çoğu zaman mümkün olmuyor.
MEVLÜT KARAKAYA (Adana) – İşimiz Allah’a kaldı.
BAŞKAN – Sayın Akar, buyurun.
HAYDAR AKAR (Kocaeli) – Evet, ben bürokrat arkadaşın söylediklerinin tamamına katılıyorum aşağı yukarı. 17 -25 Aralıktan sonra TİB’le ilgili bir kanun değişikliği yaptık Mecliste biliyorsunuz, orada da bir konuşma yaptım “Asla yasaklayamazsınız, asla erişimi engelleyemezsiniz.” dedim ve bugün de bürokrat arkadaş beni teyit ediyor. Asla engelleyemezsiniz arkadaşlar çünkü benim telefonumda da var…
TİB, iktidarla ilgili olumsuz bir şey geliştiği zaman Türkiye’de sosyal medyaya erişimi hemen engelliyor. Benim de burada VPN hazır yüklü vaziyette bekliyor. Güzel de ayıcık yapmışlar böyle. Türkiye’den giriyor yer altına, İngiltere’den çıkıyor, Amerika’dan çıkıyor, bir saniye, iki saniye sonra başka erişim sağlayıcıları kullanılarak istediğim bilgiye erişebiliyorum, istediğim sosyal medyaya erişebiliyorum. Bunu önlemek TİB’in yeteneklerinin eksikliğinden kaynaklanmıyor, teknolojik olarak bunu bugün yapmak mümkün değil. Tabii, herkes bu işi biliyor mu? Belki bizim yaş grubu ve bizim üzerimizdeki yaş grupları çok bilmiyor ama çocuklar bizlerden çok daha iyi biliyor; lise talebeleri, ortaokul talebeleri, üniversite talebeleri bunu çok daha iyi biliyor.
Hatırlayın 17-25 Aralıkta Twitter ve Facebook devre dışı bırakılınca en çok “tweet”in atıldığı, rekor kırıldığı tarihtir bir gün sonra Türkiye’de. Türkiye’de en çok “tweet”in atıldığı tarih, TİB tarafından Twitter’in engellendiği gündür değil mi doğru söylüyorum? Rekor kırıldı bu konuda.
Söyleyin, bunu hepimiz bileceğiz ki ne olduğunu anlamaya çalışalım. Yurt içindekine ulaşmak biraz daha kolay ama bu tür siteler genelde statik IP kullanmıyorlar, dinamik IP’lerdir, vur kaç yöntemleriyle yapıyorlar, bunlara erişemiyorsunuz.
Yurt dışını zaten yasaklama şansınız asla yok. Bu işleri yapanlar da yine sevgili arkadaşımın söylediği gibi tedbirlerini alıyorlar, teknolojik tedbirlerini alıyorlar ve bu işi de götürüyorlar. Şimdi, hepimizin elinde Turkcell’ler var değil mi? Şu anda telefonlarımızda bizim erişim sağlayıcımız ne? Turkcell. Telekom var, Wodofone var ama asla isterseniz bunları kullanmayabilirsiniz, başka erişim sağlayıcılarıyla da yolunuza devam edersiniz. Onun için burada yapılması gereken şey aslında ilkokullardan, ortaokullardan başlatılarak bilgisayar kullanımının nasıl yapılması, nasıl öğrenilmesi veya nasıl kullanılması gerektiğiyle…
BAŞKAN – Bilişim okuryazarlığı da diyebiliriz.
HAYDAR AKAR (Kocaeli) – Bilişim okuryazarlığının bir an evvel hayata geçirilmesi lazım ki birçok bilişim uzmanı arkadaşlarımız boş geziyor, işsiz geziyor, bu değerlendirilebilir. Hatta, okullarda altyapı desteği de verebilir, teknik destek de verebilir, bir taraftan eğitimlere girebilir.
TİB’in bu konuda çok yapabileceği bir şey olduğunu düşünmüyorum ama tabii ki tespit ettikten sonra eğer ulaşılabilir oluyorsa bunları yasaklaması gerekiyor. Bu konuda hassasiyet gösterilmesi gerekiyor. Şartlar ne olursa olsun, bu paranın eğer oynanıyorsa da –oynanması tercih nedenimiz değildir. Türk ekonomisine kazandırılması gerekiyor, böyle bakmamız gerekiyor. Biraz daha gayret diyorum, biraz daha gayret. Bizim için yaptığınız, gösterdiğiniz gayreti bu mecrada da gösterirseniz sevinirim diyorum.
Teşekkür ederim.
BAŞKAN – Evet, ben teşekkür ediyorum.
[1] İnternet Yasası Yetmedi, İnternet Servis Sağlayıcılara, Güvenli İnternet Uyarıları Yağdı
Kaynak : 