Akşam üstü internet kullanıcıları üstüste gelen 2 olay birden yaşadılar ve ne olduğunu anlayamadılar çünkü bir yandan Google’un içeriklere daha hızlı erişim amacıyla aldığı (“cache”) önbellek hizmetine erişimi TİB tarafından engellendi. Diğer taraftan Türk Telekom’un yurtdışı hatlarında (Bulgaristan, Romanya denildi) bir kopma yaşanıyor. Üstelik bu 3 ay içinde 2ci yurtdışı hat kopması[1].
Saat 15.00’den itibaren Türk Telekom internet kullanıcıları, Google’a bağlı arama motoru, Gmail ve Youtube gibi hizmetler olmak üzere bir dizi site ile Google dışında da Facebook, Twitter ve Spotify gibi birçok başka siteye de ya hiç erişilemediği veya erişimin çok yavaşladığı belirtiliyor.
Erişim Engelleme Konusunda TİB’in resmi sitesindeki açıklama şöyle yer aldı:
“5651 sayılı Kanun uyarınca yapılan teknik inceleme ve hukuki değerlendirme sonucunda bu İnternet sitesi (webcache.googleusercontent.com) hakkındaki Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’nın 15/06/2016 tarih ve 490.05.01.2016.-84787 sayılı kararına istinaden Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı tarafından İDARİ TEDBİR uygulanmaktadır.”
Google’ın “Web Cache” (Ağ Önbelleği) adlı hizmeti, hızlı erişim sağlamak için internetteki içeriklerin bir resmini alıyor. Burada yer alan bir içeriğin hükümet için sorun yarattığı sanılıyor.
Bu arada TİB’in engelleme açıklamasına karşın Ulaştırma Bakanlığı Google’a yönelik herhangi bir engelleme kararının söz konusu olmadığını, Google’ın önbellek hizmetine bir erişim sınırlaması getirilmesi halinde bile tüm internetin yavaşlamayacağını açıkladı. Anlaşılan Ulaştırma Bakanlığı, kendi altındaki BTK ve TİB ile bir koordinasyon sorunu yaşıyor.
Ulaştırma Bakanlığı Açıklama Yapınca TİB İdari Kararı Siteden Yok Oldu
Diğer yandan sitelere erişimdeki yavaşlama konusunda Ulaştırma Bakanlığı bir açıklama yayınladı.
“Bazı haber sitelerinde Türkiye’de internete erişim engeli getirildiği ve internetin yavaşlatıldığı yönünde haberler yapılmaktadır. Söz konusu haberler gerçeği yansıtmamaktadır.
Bugün ülkemizde yaşanan internet hızındaki yavaşlamanın nedeni erişim engelinden veya idari bir uygulamadan kaynaklı değildir. Operatörlerin yurtdışı çıkışının olduğu Bulgaristan ve Romanya’da meydana gelen fiber hat bağlantı ve enerji sorunu nedeniyle olduğu tespit edilmiştir. Ülkemizdeki internet kullanıcılarını etkileyen teknik sorunların ivedilikle giderilerek internetin normal hızına dönmesi için yoğun bir şekilde çalışmalar ilgili operatörler tarafından sürdürülmektedir.”
Bakanlık açıklamasında, 490.05.01.2016.-84787 sayılı ve 15 Haziran tarihli idari tedbir kararının neden TİB’in resmi internet sitesinde yer aldığı ve iki saat sonra geri çekildiğine değinilmedi.
Sorun Türk Telekom’un Yurtdışı Hatlarına Yatırım Yapmıyor Olması
Mart ayında yine Türk Telekom hatları kopmuştu[1]. Sorunun bu kadar sık tekrarlanmasının nedeni, hatların doluluğa erişmiş ve yedeklerinin bile kullanılıyor olması.
Normalde bu hatlar koptuğunda, yedek hatlara yönlendirme yapılır ve biz durumu hissetmeyiz bile. Ama Türk Telekom yatırım yapmak yerine kar payı dağıtmakla meşgul olduğu için, yedekler de normal hat olarak kullanılıyor ve dolu. Yani kopma olduğunda, diğer telekom firmalarının yaptığı gibi yedek hatlara yönlendirme yapamıyor. Dolayısıyla da kopmaları hissediyoruz.
BTK’nın ya Türk Telekom’u yatırıma zorlaması, ya da diğer firmaların yatırım yapmasının önündeki –kendisinin koyduğu– engelleri bir an önce kaldırması lazım. Aksi durumda BTK’nın tüketici lehine yerine bir şirket lehine çalıştığını düşünüyor olacağız.
BTK Neden Türk Telekom Adına Açıklama Yapıyor?
Bu arada dikkatimizi çeken bir husus da, Türk Telekom ile ilgili sorunlarda BTK ya da Ulaştırma Bakanlığı’nın açıklama yapıyor olmaları. 18 mart tarihinde de aynı sorun yaşanmış ve Türk Telekom’un Bulgaristan hattında kopma olmuştu. Açıklama ise Türk Telekom’dan değil, BTK’dan gelmişti.
Bildiğimiz kadarıyla BTK diğer operatörlerin arızaları konusunda bir açıklama yapmıyor. O zaman neden Türk Telekom konusunda yapıyor diye soranlar var. Yani BTK işletmeci değil, o kabloları döşeyen değil, sektör serbestleşmiş durumda..
Bunun nedeni konusunda esprili bir açıklama şu şekilde; BTK belki de Türk Telekom’dan “man in the middle” yapmasını istiyor ama eline geçen “woman in red” oluyor. Şaka bir yana BTK’nın açıklama yapmasının arkasındaki neden muhtemelen Türk Telekom yurtdışı erişim yatırımının yapılmaması olabilir.
Türk Telekom’un yurtdışına giden erişim hatları dolu. Yedeklemesi de yok. Çünkü bunlar yeni bir yatırım anlamına geliyor.
BTK’nın düzenleyici kurul olarak asıl görevi tüketiciyi korumaktır. Bu amaçla, Türkiye’nin sahibi olduğu altyapıyı “imtiyaz sözleşmesi” ile 2026 yılına kadar yönetmesi ve yatırım yapması gereken Türk Telekom’un yatırımlarını denetlemesi ve hatta yatırıma zorlaması gerekir. Ama daha geçen ayın sonunda Türk Telekom 905 milyon kar açıklayıp bunun 840 milyon TL’sini hissedarlarına kar payı olarak dağıttı. Peki Yatırım?
Üstelik Türk Telekom’un borcu da fazla. Öylesine fazla ki, geçen sene bir kredilendirme kurumundan “kredi alma konusunda sorunlu” değerlendirmesine maruz kaldı[2]. Dolayısıyla yatırım yapmak için borç alabilme şansı da zayıf ama buna rağmen ettiği karın tamamına yakını da dağıtıldı.
Dolayısıyla BTK muhtemelen kendisini sorumlu hissettiği için Türk Telekom adına açıklama yapıyor.
[1] Türk Telekom Hatları Kopunca Gmail, Google, YouTube Kesildi
[2] S&P, Türk Telekom’u Yatırım Yapılabilir Seviyesini Olumsuz Olarak Değerlendirdi
Kaynak : 