Bugünlerde tüm ülkede sürmekte olan bir “gözaltına alınma”, “tutuklama” furyası var. Bu furya içinde suçsuz olduğu halde işleme tabi tutulduğu iddia edilen bir çok da insan var. Hep tartışılan bir konu “suç ispat edilene kadar insanlar masum kabul edilmelidir”. Ama gözaltına alınan insanların isimlerini medyada rahatlıkla görebiliyoruz.
Suçu ispat edilenler için kabul edilebilir bir uygulama gibi düşünülebilir ama Avrupa Adalet Divanı bunu bile uygun görmemişti.
İşte böylesine bir ortamda Anayasa Mahkemesi, ‘unutulma hakkı’yla ilgili çok önemli bir karar yayınladı [1]. İçeriği doğru da olsa, yıllar öncesindeki bir suçluluğa dair haberde yer alan kişi isminin çıkarılması gerektiğine karar verdi. 3 mart 2016’da yapılan başvuru ile ilgili karar, 1998 yılında uyuşturucu kullanmaktan dolayı ceza soruşturmasına uğrayıp, adli para cezası alan bir kişi ile ilgili. Bu olaya ait haber 3 internet sitesinde yer alıyordu.
Adli para cezası olan bu kişi, isminin haberden çıkarılmasını yönünde internet sitesine başvurduğunu ancak internet sitesinin talebi reddettiği belirterek, 2013 yılında Sulh Ceza mahkemesine başvurmuş, mahkeme kişi lehte karar vermiş ancak itiraz sonrasında Asliye Ceza Mahkemesi, habere konu olayın görünür gerçeğe uyumlu olduğu gerekçesiyle, bu kez site lehinde karar almış.
Bu sene mart ayında ilgili kişi olayı Anayasa Mahkemesine taşıyarak isminin silinmesini yani unutulma hakkı istedi. AYM ise 13 yıl önceye dayanan haberde kişinin isminin bulunmasının hak ihlali olduğuna karar verdi. Hatırlanacağı üzere “unutulma hakkı” Avrupa Adalet Divanı tarafından da Google üzerindeki kayıtlar için benzer yorumla 2014 yılında karara bağlanmıştı. Kişinin hayatının bir yerinde yaptığı hatanın ömür boyu taşımasının hata olduğunu belirtmişti[2].
Anayasa Mahkemesinden yapılan açıklamada;
“Başvurucu, hakkında ulusal bir gazetenin internet arşivinde, uyuşturucu kullandığı için adli para cezasına hükmedildiğine ilişkin 1998 ve 1999 yıllarına ait yayımlanan toplam üç haberin internet yayınının kaldırılması amacıyla ilgili basın kuruluşuna 2/4/2013 tarihinde ihtarname göndermiştir. Anılan haber içeriklerinin iki gün içinde kaldırılmaması üzerine başvurucu, içeriklerin yayından kaldırılması talebiyle ilgili basın kuruluşu aleyhine 18/4/2013 tarihinde (kapatılan) İstanbul 36. Sulh Ceza Mahkemesine başvurmuş, Mahkeme 22/4/2013 tarihinde “talebe konu yazının güncelliğini yitirdiği, haber değerinin bulunmadığı, gündemde kalmasında kamu yararı bulunmadığı ve bu haliyle muhatabının özel hayatına ilişkin incitici ve örseleyici bir bilgi niteliğinde olduğu” gerekçesiyle talebin kabulüne karar vermiştir.”
denildi. Biraz da gerekçesini akktaralım;
KARARIN GEREKÇESİ
-
69. Mevcut olayda başvurucunun, haberlerin halen intemet’te yer alması nedeniyle müdahale edilen şeref ve itibar hakkı ile içeriğin yayından çıkarılması halinde müdahale edilecek olan ifade ve basın özgürlükleri arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir. Bu dengenin değerlendirilmesinde somut olay açısından gözönünde bulundurulması gereken önemli bir husus şeref ve itibarın korunması hakkı ve unutulma hakkı karşısında sadece ifade ve basın özgürlüklerinin değil ayrıca kişilerin haber ve fikirlere ulaşma özgürlüğünün de olduğudur. Anayasa Mahkemesi anılan hak ve özgürlükler arasında adil bir denge kurulup kurulmadığı hususundaki değerlendirmesini temel olarak yetkili yargı mercilerinin ortaya koyduğu gerekçe üzerinden yapmaktadır.
70. Yukarıda da belirtildiği üzere unutulma hakkı İnternet ortamında bir haberin uzun süredir kolayca ulaşılabilir olması nedeniyle kişinin şeref ve itibarını zedeleyen bir hale dönüşmesi şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Bu hakkın amacı, İntemet’in yaygınlaşması ve sağladığı imkanlar nedeniyle ifade ve basın özgürlükleri ile kişilerin manevi varlığının geliştirilmesi hakkı arasında gerekli hassas dengenin kurulmasını sağlamaktır. O halde bu yol, İnternet ortamında haber arşivini koruma altına alan basın özgürlüğünün ve halkın haber ve fikirlere ulaşma özgürlüğünün özüne dokunmayacak ve aynı zamanda hak sahibinin çıkarlarını koruyacak şekilde kullanılmalıdır.
71. Somut olayda, başvurucunun şikayetine konu olan haberler 1998 ve 1999 yıllarında yayımlanmış ve arşiv niteliğindedir. Gazete arşivi niteliğinde olan haberler açısından arşivin sadece dijital alanda tutulmadığı ve içerik sağlayıcı tarafından saklanabileceği açıktır. Özellikle ölçülülük ilkesi temelinde yapılacak bir değerlendirme ile İnternet ortamında haberi ulaşılabilir kılan kişisel verilerin silinerek erişimin engellenmesi gibi yöntemler gözetildiğinde (bkz. § 52) İnternet ortamındaki arşiv niteliğindeki haberin tamamen silinmeden sonuca ulaşılabilmesi mümkündür. Bu bağlamda bilimsel araştırmalar açısından dijital haber arşivinin tamamen silinerek geçmişteki olayların yeniden yazılması sonucunu doğuracak basın özgürlüğüne yönelik ciddi müdahalelerin ortaya çıkması önlenebilir. .
72. Başvurucu hakkında İnternet ortamındaki arşivde muhafaza edilen ve kolaylıkla ulaşılabilir kılınan haberler 1998 ve 1999 yılındaki ceza yargılamasına ilişkindir. Bu haberlerin gerçeğe aykırı olduğu ileri sürülmemiştir. Haberler başvurucunun uyuşturucu kullanırken yakalanması ve daha sonrasında yargılanması hakkındadır. Bu bağlamda haberin konusunun, haberin arşivde kolaylıkla ulaşılabilir kılınması için gerekli toplumsal açıdan haber değerinin devam ettiği veya haberin geleceğe ışık tutacak nitelikte bir haber olduğu söylenemez.
73. Başvuru tarihi itibarıyla söz konusu haberin yaklaşık on dört yıl önceki bir olaya ilişkin olduğu ve böylelikle güncelliğini yitirdiği açıktır. Haberin içeriği açısından uyuşturucu kullanımı ile ilgili bir haberin tarihi, istatistiksel veya bilimsel amaçlarla İnternet ortamında kolaylıkla ulaşılabilirliğinin sağlanmasının zorunlu olduğu da söylenemez. Bu bağlamda kamu yararı bakımından siyasi veya medyatik bir kişiliğe sahip olmayan başvurucu hakkında İnternet ortamında yayınlanan haberlerin kolaylıkla ulaşılabilirliğinin başvurucunun itibarını zedelediği açıktır.
74. Sonuç olarak başvurucu hakkında yapılan haberler unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gereken haberlerdir. İnternet ortamının sağladığı kolaylıklar gözetildiğinde başvurucunun şeref ve itibarının korunması için anılan habere erişimin engellenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda erişiminin engellenmesine yönelik talebin reddedilmesiyle ifade ve basın özgürlükleri ile kişinin manevi bütünlüğünün korunması hakkı arasında adil bir dengenin kurulduğu söylenemez.
75. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun şeref ve itibarını koruma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
[1] UNUTULMA HAKKINA İLİŞKİN N.B.B KARARI BASIN DUYURUSU
Kaynak : 