Işık Üniversitesi, Geleceğin Çembersel Çarpıştırıcısı (Future Circular Collider-FCC) projesi için Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi’ne (CERN) katılımcı oldu. Dünya çapında büyük öneme sahip olan ve Türkiye için de bir prestij unsuru kabul edilen bu işbirliği (CERN’in sayfasından) ilan edildi.
Işık Üniversitesi, bu işbirliği ile dünyanın önde gelen üniversiteleriyle aynı platformda araştırmalar yapacak. MIT, Oxford, Cambridge gibi prestijli üniversitelerin yanı sıra kendi konularında dünyanın en saygın Avrupa, Amerika ve Asya üniversitelerinden 2500 çalışanın, 12000’den fazla araştırmacının olduğu CERN’de çok sayıda Nobel ödüllü fizikçi de araştırmalarına devam ediyor.
FCC projesinde Işık Üniversitesi öğretim üyelerinden Doç. Dr. Fatih Özaydın ve Yrd. Doç. Dr. Cihan Bayındır CERN’de Işık Üniversitesi’ni temsil edecekler. FCC projesi kapsamında, standart modelin ötesinde yeni fizik keşfetme amacıyla, deneysel ve kuramsal parçacık fiziğinden, bilgisayar ve inşaat gibi çeşitli mühendislik alt yapısı konularına katkı sunulması planlanıyor.
Işık Üniversitesi’nin CERN-FCC çalışmalarına bilimsel katkısının başlamasıyla birlikte lisansüstü ve lisans öğrencilerinin de CERN’deki çalışmalara katılmaları öngörülüyor.
Dünyanın en önemli buluşlarını gerçekleştirmeye katkı sağlanacak
Proje ile, Işık Üniversitesi dünyanın en önemli buluşlarını gerçekleştirmeye katkı sağlama fırsatına kavuşacak. Bu buluşlar, en prestijli dergilerde yayınlara dönüşerek, Işık Üniversitesi’ni bilimsel sıralamalarda yukarılara taşıyacak. Ayrıca Işık Üniversitesi’nde parçacık fiziği alanında araştırma ve sempozyumların yapıldığı bir cazibe merkezi olacak, Türkiye’nin de merhum Prof. Dr. Engin Arık ve sayın hocamız Prof. Dr. Metin Arık öncülüğünde başlattığı parçacık fiziğinde var olma mücadelesi sonraki kuşaklara taşınacak. Bu işbirliğiyle atom enerjisi ve nano teknoloji gibi ülke geleceğini ilgilendiren çok önemli teknolojilere de katkıda bulunulması sağlanacak.
Üyelik ne kadarlık bir süreyi kapsıyor?
Bu işbirliğinin belirli bir sonlanma tarihi bulunmuyor. İşbirliği, Işık Üniversitesi hocaları çalışmalara katıldıkları sürece devam edecek. FCC için çalışmalara Ocak 2017’den başlanacak ve teori geliştirme, deney önerme gibi süreçlere paralel olarak devam edecek inşaat çalışmalarının tamamlanmasıyla FCC, 2035 itibariyle deneyleri gerçekleştirmeye başlayacak.
Cern ve FCC
Temelde parçacık fiziği ve büyük patlamanın sırlarını araştırmak ve standart modelin ötesinde yeni fizik keşfetmek için kurulan CERN’de atom enerjisi, atom altı parçacıkların keşfi ve birbirleriyle etkileşimlerinin anlaşılması gibi çığır açan çok değişik çalışmaların yanı sıra internet ve medikal görüntüleme yöntemleri gibi teknolojiler de 1954 yılında bu yana geliştirilmektedir. Şimdi bu buluşlar FCC projesi kapsamında yeni ufuklara yelken açıyor.
CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (Large Hadron Collider-LHC) ve onun uzantısı olan Yüksek Parlaklıklı-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (High Luminosity-Large Hadron Collider-HL-LHC) 2035 itibarıyla yeni keşif potansiyellerinin sınırlanması bekleniyor. Bu amaçla 2035’de hizmete girecek FCC’nin tasarımına 2018 yılından itibaren başlanacak. Günümüzde 27 km uzunluğunda olan LHC’nin 100 km uzunluğunda olacak FCC’nin bir kısmını teşkil etmesi planlanıyor.
FCC’de, LHC ‘de olduğu gibi, hadron-hadron (ve ağır iyonlar) parçacıklarının, Büyük Elektron-Pozitron Çarpıştırıcısı’nda (Large Electron Positron-LEP) olduğu gibi elektron-pozitron parçacıklarının ve yeni olacak proton-electron parçacıklarının ışık hızının yüzde doksan mertebesindeki hızlarda çarpıştırılmaları planlanıyor. Böylelikle yeni atom altı parçacıklar ve onların etkileşimleri daha iyi anlaşılabilecek ve yeni teknolojiler üretilecek.
Kaynak : 