İnternet basınımız için çok avantajlıydı çünkü:
- 1. Bir anda tüm dünyanın haberleri, sandalyesinden kalkmadan haber yapmak isteyen gazeteciler için müthiş bir kaynak haline geldi. Sıkı ve meraklı bir internet gezgini, gün içinde birden fazla iyi haber yakalama fırsatına kavuştu.
2. Haber kaynaklarıyla daha önce olmadığı kadar yakın ilişkiler sağladı. 1970’li yıllarda yanına fotoğraf makinesi alıp yollara düşmek zorunda kalan; 80’lerde birinin telefon konuşmasını bitirmesini bekleyip haber kaynağını aramak için sıraya giren; 90’larda ajansların haberlerinin toplandığı bilgisayar sistemleri önünde kös kös haber arayan gazetecilerin yerini internet kullanabilenler aldı. Bu kişiler haber kaynaklarına tek bir elektronik postayla ulaşabiliyor, resimlerini dahi internet kanalıya toparlıyorlar.
3. Yapılan haberler için interaktif şekilde kullanıcı tepkilerini alabiliyorlar. Böylece neyin doğru neyin yanlış olduğunu görüp kendilerini olumlu yönde geliştirme fırsatı yakalıyorlar.
Bu avantajları basınımızın doğru bir şekilde kullanıp kullanmadığı tartışılır. Ama yine de internetin gelmesinden sonra bir atılım gerçekleştiğini söylemek çok yanlış olmaz.
Gelelim internetin Türk basınına getirdiği negatif etkilere… İnternet basınımız üstünde birçok dezavantajlı durum yarattı çünkü:
- 1. İnternet büyük ve okuyan bir kesim için selüloz basın – silikon basın ayrımını yarattı. Gazeteye para veren kesimin büyük bir kısmı internetten haber takip edebildiği için para vermeyi bırakarak internetten takip etmeye başladı.
2. Reklamverenler, gazete reklamcılarının verdiği ve karşı çıkılması zor rakamların ötesine geçip izlenebilir interaktif ortamın reklamının gücünü görmeye başladı.
3. İnternet üstünde yeni açılan gazeteler, yılların markalarıyla “yeni bir isim” olarak mücadele edebilmeye başladı. Normal şartlarda trilyonluk yatırımlar gerektiren, özellikle baskı ve dağıtım konusunda tekellere takılan yeni nesil silikon basın patronları 100 doların altında yatırımlarla gazete sahibi olmaya başladı.
4. Farklı içerik kendini onmaz bir biçimde göstermeye başladı. Özellikle bugünkü basın dünyasında Anadolu Ajansı gibi büyük ajansların haberlerini çıkarırsanız geriye bir şey kalmadığı açıkça görüldü. Özel haberlerin azlığı göze çarptı. Küçük ücretlerle AA’dan haber alan internet siteleri, gazetelerle aynı sayıda ve kalitede haber üretmeye başladı.
5. Haberlerde yepyeni bir “sürat faktörü” devreye girdi. Eskiden “haber atlatma” olarak tanımlanan kavram, gelen haberi çabuk yorumlayanları, bir an önce internet ortamına hazır hale getirebilenler lehine çalışmaya başladı. Haberin özünü minimum detayla ilk veren, en çok tercih edilen basın organı olma yolunda önemli adımlar attı.
6. Genelde haber kaynaklarını sorgulama kavramı daha etkin bir biçimde devreye girdi. Kaynağı internet olan haberlerde yanılgı faktörü üst düzeye çıktı. 1997 yılından sonra “gazeteleri kandırma” kavramı, yeni bir uzmanlık alanı gibi, gençler arasında itibar yaratan yeni bir bilgisayar korsanlığı gibi algılandı.
7. Gelişime ayak uyduramayan gazeteciler internet üstünde dolaşan esprileri anonim olarak algılayıp gazetesinin sütunlarında vermeye kalkınca ortaya komik durumlar çıktı: Bazı köşe yazarları, çalıştığı gazetenin köşe yazarlarının birkaç gün önce yazdığı yazıyı “internetten bana komik bir şey geldi” diyerek tekrar yayımlamaya kalkınca iş çığrından çıktı.
8. Toplumun en az iki milyonluk bir kesimi tarafından oyuncak haline gelmiş silikon dünyaya girmeye çalışan kimi gazeteciler kendilerini gerek yanlış kullandığı kavramlar gerekse terimsel yanlışlarla çok komik bir durumda buldu.
9. Gazete editör ve onay kadrosu, internnet üstünden oluşturulmuş haberleri kontrol edemedi. BU yüzden de gazetenin onay kadrosundan normal şartlarda asla geçemeyecek yanlışlıktaki haberler kendilerine haketmedikleri kadar geniş yer buldu.
Bugün silikonun günü değil. Çünkü Türkiye gibi dijital bölünmenin yoğun hissedileceği ülkelerde henüz geniş kitleler internetle tanışmadı. Ama çok yakında bu aşama da geçilmiş olacak. Şu anda reklamcıların ulaşmak için can attığı harcama kapasitesi yüksek, okumuş, kentli kesim interneti, kolay haber bulma kaynağını ezberlemiş durumda. Bu yüzden de selüloz gazetelerin daha kır kesime hitabeden, “nispeten avam” ve içi özel haber yerine bulmaca eki ve kadın resimleriyle dolu ürünler haline gelmesi riski var. Gerçek haberin kaybolması, yeni gazetecilerin yetişememesi ihtimali kapımızda.
Kaynak : 