En büyük bilgisayarlar olarak kabul edilen ana bilgisayarlar, o zamandan bugüne hatasız, kesintisiz ve sorunsuz bilgi işlem gücüne gereksinim duyan kullanıcılara sesleniyor ve orta ve büyük boy şirketlerden üniversitelere, banka ve finans kuruluşlarından kamu kurumlarına, araştırma kuruluş ve enstitülerinden uluslararası kuruluşlara kadar pek çok alanda temel bilgi işlem platformu olarak kullanılıyor.
1944 yılından beri bilgisayar geliştiren IBM, 1964 yılında tasarım konsepti bugünkü ana bilgisayarlarda da kullanılmakta olan genel amaçlı System/360’ı duyurdu. IBM’in efsanevi genel müdürü Thomas J. Watson tarafından “IBM tarihindeki en önemli ürün duyurusu” ifadesiyle kamuoyuna tanıtılan System/360, o zaman için 20 yaşında olan bilgisayar endüstrisine çok önemli bir dizi yenilik getirdi.
Kitlesel olarak üretilen ilk ticari ana bilgisayar olması, sonsuz depolama kapasitesi kullanma olanağını uygun maliyetlerle sunması, 40’ı aşkın çevre birimi cihazına bağlanabilmesi, tek bir merkezi yönetim biriminden kontrol edilebilmesi ve entegre iletişim özellikleriyle System/360, bugünkü anlamıyla ana bilgisayar endüstrisinin doğmasına yol açtı.
Ana bilgisayarlarlar, özellikle hatasız sorunsuz, kesintisiz, yüksek performanslı bilgi işlem gücüne gereksinim duyan kuruluşlar için vazgeçilmez teknoloji platformu olmaya devam ediyorlar. IBM’in 1964 yılında başlayan ana bilgisayar geleneğini günümüzde devam ettiren ve en güçlü sunucu platformu olarak kabul edilen IBM eServer zSeries ana bilgisayarlarının adındaki “z” harfi “sıfır (zero)” hata toleransını ifade ediyor. zSeries, kesintisiz, sorunsuz, hatasız ve en yüksek performans düzeyinde çalışmak isteyen kuruluşların ilk tercih ettiği marka konumunda bulunuyor.
Bilgisayar çağının ilk yılları
Daha önceki yıllarda üretilen ana bilgisayar sistemleri, yukarıda sayılan bütün bu özelliklerden yoksun olmanın yanı sıra, çok pahalı ve yönetimleri çok zor ürünlerdi.
1944 yılında ENIAC ile başlayan bilgisayar çağının ilk 20 yılında, maliyetlerine yalnızca devlet kuruluşları ve çok büyük şirketlerin katlanabileceği bilgisayarlar üretildi. Bu bilgisayarlar çok pahalı olmalarının yanı sıra üretilmelerinin uzun sürmesi, yönetimlerinin çok karmaşık ve gereksiz derecede hantal bir süreç gerektirmesi, fonksiyonel bir kullanım ortamı sunmamaları gibi bir dizi dezavantajı barındırıyorlardı.
Bilgisayarlar genellikle şirket ve kuruluşların özel talebi üzerine üretiliyordu ve kitlesel üretim son derece sınırlı düzeyde idi. 1964 yılına kadar bugün “aile” adı altında toplanan ve üyeleri küçükten büyüğe doğru sıralanarak farklı güç gereksinimlerini karşılayan bilgisayar serileri bulunmuyordu. System/360 öncesinde ana bilgisayarlar, depolama kapasitelerinin sınırlı ve pahalı olması, herhangi bir çevre birimi cihazının ancak uzun programlama süreçleri sonrasında sisteme takılabilmesi, iletişim kapasitelerinin yetersizliği nedeniyle kullanılan terminal sayısının sınırlı olması ve genellikle özel amaçlar için geliştirilen ürünler olması gibi bir dizi dezavantaj nedeniyle yalnızca çok büyük şirket ve kuruluşlar tarafından kullanılabiliyordu. Bütün bu dezavantajları ortadan kaldıran ürün System/360 oldu.
System/360, bu anlamda bugün halen iş dünyasında ve kurumsal ortamlarda kullanılmakta olan ana bilgisayar konseptinin yaratıcısı oldu. Bu konsept, yani merkezi bir işlem birimi ve o birime bağlı depolama birimleri, terminaller, çevre birimleri mimarisi halen ana bilgisayar dünyasında kullanılıyor.
40 yıllık bir öykü
Kitlesel olarak üretilen ve iş dünyasının gereksinimlerine seslenen ilk ana bilgisayar serisi olan System/360’ın 1964 yılında açtığı yol sayesinde şirket ve kuruluşlar bütün veri işleme uygulamalarını tek bir sistem üzerinden kontrol etme imkanına kavuştular. Ana bilgisayar kullanıcıları, bugün “customization” sözcüğüyle ifade edilen ve kullanıcının kendi gereksinimlerine göre, bilgisayar sisteminin konfigürasyonunu özgürce düzenlemesi anlamına gelen yaklaşımı, System/360 ile birlikte yaşama geçirmeye başladılar.
IBM, işi burada bırakmadı ve kendisini bilgisayar endüstrisinin en tepesine taşıyan bu ürün dizisini geliştirmeye devam etti. 1960’lı yıllara damgasını vuran System/360’tan sonra 1970 yılında satışa sunulan System/370 geldi. “Çok yüksek performanslı ana bilgisayarlar” olarak tanıtılan System/370, ana bilgisayarların orta boy şirket ve kuruluşlara inmesine neden oldu. Kullanım kolaylığının artması, programlama becerilerinin çeşitliliği ve kolaylığı, uyumluluk konusunda sağladığı olanaklar sayesinde System/370, iş dünyasının gerçek anlamda “bilgisayarlaşma”ya başlamasına neden oldu.
System/360 üzerinde geliştirilen uygulamalarla uyumluluk konusunda sergilediği beceri, yeniden programlama gerektirmeden yükseltmeye imkan vermesi bu serinin başarısının temelini oluşturdu. Sunduğu fiyat/performans düzeyi ve uyumluluk özellikleri, ana bilgisayar geleneğinin güçlenerek sürmesine neden oldu. System/370 serisi, halen bütün bilgisayar sistemlerinde kullanılan RAM teknolojisinin kullanıldığı ilk bilgisayardı. Sistemde kullanılan entegre devreli Silicon and Aluminium Metal Oxide (SAMOS) işlemciler, daha sonra işlemci teknolojisinde ortaya çıkan muazzam ilerlemenin ilk habercileri oldu. İşlemcilerde çok katmanlı seramik paketleme teknolojisinin kullanılması, ana bilgisayarlara binlerce cihazın bağlanabilmesine imkan sağladı. Karmaşık görevlerin, basit parçalara ayrılması ve böylece her bir parçanın paralel olarak farklı işlemciler üzerinde yapılmasını sağlayan “pipelining” tekniğinin ve birden çok işlemcinin kullanıldığı ilk bilgisayarlar yine bu aileden çıktı.
System/370 serisi, 1970’li ve 80’li yıllar boyunca gelişimini sürdürdü ve ana bilgisayar dünyasında etkinliğini korudu. Teknolojik gelişmeler sonucunda sistemlerin gücü artar iken, fiyatlarındaki hızlı düşüş, ana bilgisayarlar satışlarının 1970 – 90 arasında tam anlamıyla patlama yapmasına yol açtı. Bilgisayar çağının bu dönemine “Ana bilgisayarlar Çağı” denilecek kadar yaygınlaştı.
1990 yılına gelindiğinde, teknolojik gelişmelerin o günkü görünümü içinde “Dinazor ana bilgisayarlar çağı sona erdi” değerlendirmeleri yapılır iken, IBM ana bilgisayar serisinin en önemli yeniliklerinden birisini yaparak System/390 serisini çıkardı. Enterprise System/9000 dizisini de barındıran bu yeni seri, ESCON gibi fiber optik kanal mimarisi, çok yoğun devreli işlemcileri, artan bellek kapasitesi, entegre şifleme özellikleri ile dikkat çekti. Ana bilgisayarlar Çağı’nın bittiğine ilişkin yaygın inanış nedeniyle pek çok endüstri gözlemcisi tarafından System/390 serisi, “IBM’in muhtemelen en son ana bilgisayarı” olarak tanımlandı. 1990’lı yılların ilk yarısında yeni çare olarak öngörülen “Client/server” mimarisinin, bilgi işlem gereksinimlerine çare olamayacağının anlaşılmasıyla System/390 serisi, ana bilgisayar geleneğinin başarısını sürdürdü.
System/390 serisi, daha az elektrik tüketen, çok daha az yer kaplayan Complementary Metal Oxide Silicon (CMOS) işlemcileri, her yıl düzenli olarak ortalama %30 oranında artan bilgi işlem kapasitesi, networking bilgi işlemin artan önemine etkin ve fonksiyonel yanıtlar veren yapısı ile dertsiz bir bilgi işlem ortamı isteyen kuruluşlar için çare oluşturmaya devam etti.
Teknolojide son nokta
Ana bilgisayar tarihinin en son büyük adımı, IBM’in 2000 yılında İnternet Çağının gereksinimlerini gözeterek, “e-business” dünyasının gereklerine uygun olarak tamamen yeni baştan tasarladığı eServer zSeries ana bilgisayarları duyurmasıyla atıldı. Sıfır hata anlamına gelen “z (zero)” harfi, iş dünyasının ve kurumsal ortamların hataya tahammül edemeyen iş yapma tarzlarına yanıt oluşturdu. zSeries Model 900, “client/server” döneminin her departmana ve her masanın altına yerleşen binlerce küçük sunucusunun yarattığı yönetim sorunlarını tek bir kutu içinde kolayca çözmesi anlamında ana bilgisayar çağının bitmediğinin, hatta bütün gücüyle sürdüğünün ispatı oldu. 64-bit işletim sistemi, Linux gibi geleceğin işletim sistemi olarak görülen açık kaynak işletim sistemine başka hiçbir platformun olmadığı kadar uyumlu olması, “e-business” dünyasının iletişim, esneklik ve güç taleplerini sorunsuz olarak karşılaması, zSeries 900’ün başarısında belirleyici oldu. zSeries donanımı ile z/OS işletim sisteminin geliştirilmesi için yürütülen iki yıllık çalışmaya 1 milyar dolar gibi muazzam bir yatırım yapan IBM, bu çabalarının meyvesini 2000 yılından bu yana şaşırtıcı satış rakamları ile aldı.
IBM eServer zSeries, her yıl yenilenen özellikleri ve ilave edilen yeni becerileri ile ana bilgisayar çağının 40. yılında da System/360’ın çizdiği yolda ilerlemeye devam ediyor.
Kaynak : 