Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu (BTK) 2010 dördüncü çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporunu yayınladı. Raporda her zaman olduğu gibi sabit pazara ait verilerden mobil pazar verilerine, internet ve genişbant verilerinden altyapı ve rehberlik hizmetleri verilerine dek pek çok farklı alandaki rakamlara yer veriliyor.
BTK Şubat ayı sonunda yayınladığı yılın dördüncü ve son çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporu ile, bilişim sektöründe yer alan firmalardan elde edilen verileri bir araya getiriyor. Pazardaki büyük oyuncuların istihdam miktarlarından yaptıkları yatırım harcamalarına, güncel abone sayılarından net karlılıklarına dek pek çok verinin yer aldığı rapor, sektördeki gelişmelere de ışık tutuyor.
Raporda yer alan birkaç veriye kısaca göz atacak olursak örneğin sabit telefon hattı abonelerinin 2004 yılından beri gösterdiği düşüş grafiğini 2010 son çeyreğinde de sürdürdüğünü görüyoruz. 2004 yılında % 27 yani 19 milyon olan sabit hat abonesi sayısı, 2010 yılı Aralık sonu itibariyle nüfusun %22,3’üne yani yaklaşık 16,2 milyona gerilemiş durumda. Bu rakam bir önceki çeyreğe göre %0,2 yıllık bazda ise (2009 son çeyreği – 2010 son çeyreği) %0,5’lik bir düşüşe işaret etmekte.
Sabit telefon aboneleri, abonelik paketlerine göre kıyaslandığında ise %38,2’lik bir grubun Ev/İş avantaj tarifelerini tercih ederken, %35,5’in KalsikHat tarifesinde yer aldığı gözüküyor.. 2010 yılı sonu itibariyle StandartHat tarifesini seçen aboneler, toplam abonelerin %24,4’ünü oluştururken, diğer tarifeleri tercih eden aboneler toplam abonelerin %1,9’unu teşkil etmekte. Bir önceki çeyreğe kıyasla Klasik Hat tarifesi abonelerini %3,4 oranında azaldığı, Ev/İş Avantaj tarifesi abonelerinin ise %7,2 oranında arttığı gözüküyor.
Sabit taraftaki yatırıma bakıldığında ise (Türk Telekom’un yatırımı), daha önceki çeyreklerdeki görünümün aksine geçen yılın dördüncü çeyreğine kıyasla bu senenin dördüncü çeyreğinde bir artış olduğu gözleniyor. 2009 dördüncü çeyreğinde 458 milyon TL olan yatırım miktarı 2010 dördüncü çeyreğinde 539 milyon TL olarak gerçekleşmiş. Bu sonuçla birlikte 2010 yılında Türk Telekom tarafından yapılan toplam sabit yatırımın 1,099 milyar TL olduğu ve geçen yıla göre %9,5 azaldığı gözüküyor. Bu rakam aynı zamanda son 3 yıl içinde yapılan en düşük yatırım.
Bir başka önemli konu telekomünikasyon sektöründeki istihdam rakamları. Özellikle Türk Telekom’un özelleştirilmesinden sonra yoğunlaşmakla birlikte, 2003 yılından beri sektördeki istihdamın hızla azaldığı gözleniyor. 2003 yılında Türk Telekom, Mobil ve STH işletmecilerde toplam 66.000 düzeyinde olan çalışan sayısı, 2010 yılı son çeyrek bitimi ile 35.745 olarak gerçekleşmiş. Sektördeki toplam çalışan sayılarına bakıldığında hem çeyreklik hem de yıllık kıyaslamada fazla bir değişim olmadığı gözüküyor. Türk Telekom, Mobil ve STH işletmecilerde toplam 35.585 kişi, 2010 üçüncü çeyreğinde ise toplam 35.226 kişi çalışıyormuş. Bu rakam 2010 sonu itibarıyla da 35.745 kişi.
Sektörün ağır topu durumundaki Türk Telekom’a bakıldığında ise istihdam oranında azalma grafiğinin sürdüğü gözleniyor. Her ne kadar 2010 yılı üçüncü çeyreği ile dördüncü çeyreği kıyaslandığında Türk Telekom’da istihdamın 200 kişi artarak 25.891 kişi olduğu gözükse de 2010’da net istihdam rakamının 1.650 kişilik bir azalma sergilediği gözleniyor.
Raporda yer alan bir diğer ana başlığa bakıldığında genişbant internet erişiminde rekabetin gelişmeye devam ettiği gözleniyor. Ancak bu rekabetin alternatif operatörler ve TTNET arasında değil daha ziyade yöntemler arasında olduğu dikkat çekici. DSL’de yaşanan abone artışı çeyreksel bazda %1.9 oranı ile 126.000 düzeyinde gerçekleşerek 6.640.991’e ulaşmış durumda. Geçtiğimiz çeyrekte bu artışın %0,8 oranında yıllık bazda kıyaslandığında ise (2009 son çeyreği ile bu senenin son çeyreği) artış %6,8 düzeyinde olduğu görülüyor. Bu rakam yerleşik ve alternatif tüm xDSL sağlayıcılarının konsolide rakamı olması açısından dikkat çekici.
Oysa sadece mobil internet abone sayısı 2010 dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla 290.000’den fazla artış göstermiş. Mobil internetin çeyrek büyüme oranı %25iken yıllık büyümesi ise %265,3 gibi hala inanılmaz boyutlarda. Kablo internet aboneliği de yapılan düşük yatırımlara ve sadece tek bir işletmeci bulunmasına rağmen ısrarla artmayı sürdürüyor. Geçtiğimiz çeyrekte 218.895 olan kablo internet abone sayısı 2010’un son çeyreğinde %25,1’lik bir artışla 273.908’e ulaşmış. Kablo internet aboneliğinde yıllık büyüme ise %86,8 düzeyinde.
BTK raporunda ayrıca Türkiye’deki genişbant abonelerinin işletmeci bazında dağılımına da yer verilmekte. Alternatif işletmecilerin pazar payı 2010 yılı Eylül sonu itibariyle %6,1 olarak gerçekleşirken, 2010’un son çeyreğinde bu oran %6,3 olarak tespit edilmiş. 2009’un 1. çeyreğinde %5,8 olan alternatif operatörlerin payı son 7 çeyrekte yani neredeyse 2 yılda sadece %0,4 oranında değişmiş. Yani DSL’de etkin bir rekabet olmadığı oldukça açık.
xDSL sunumlarında TTNet’in sürekli kan kaybettiğini söylemek yanlış olmaz. BTK raporuna göz atıldığında genişbant abonelerinin işletmeci bazında dağılımında TTNet’in pazar payının 2009’un ilk çeyreğinde %92,4 olduğu sonrasında ise sürekli azaldığı gözleniyor. 2010’un 3. çeyreğinde %75 olan TTNet’in pazar payı, son çeyrekle birlikte %71’3e gerilemiş. Ancak bu sonucu doğuran asıl etmenin xSDL sunumu yapan alternatif operatörlerin TTNet ile rekabeti değil pazarda fiber, kablo internet ve mobil genişbantın etkili olması olduğu söylenebilir.
3G sunumu ile birlikte mobil genişbant kavramı pazara geldiğinde TTNet’in bu durumdan oldukça etkilenebileceği söylenmişti. Gerçi hem TTNet yetkilileri hem de alternatif operatörler mobil genişbandın rakipten ziyade tamamlayıcı bir unsur olduğunu söylüyorlardı. Ancak bu sonuçlardan da anlaşılabileceği üzere Türkiye’de genişbant internet erişiminde rekabet artıyor. Ancak rekabet firmalardan ziyade yöntemler arasında yaşanıyor.Pazarın kazananı açık ara farkla mobil genişbant durumunda. Mobil genişbandın erişim teknolojileri pazarında sadece bir yılda pazar payını %6 düzeyinden %16,9’a çıkartığı gözleniyor.
Kablonet ve fiber yatırımların da son 1 sene içerisinde pazarda hızla yükselişe geçtiğini görüyoruz. Bu ortamda pazar payı bakımından TTNet’in ciddi oranda kan kaybettiği, xDSL sunumu yapan alternatif operatörlerin ise yerlerinde saydığını söylemek yanlış olmaz. BTK’nın yayınladığı raporda Türkiye’de ve AB ülkelerinde, mobil internet hariç olmak üzere genişbant internet bağlantı çeşitleri dağılımına da yer verilmekte.
Mobil internet hariç tutulduğunda, Türkiye’de genişbant abonelerinin %93,5’i xDSL teknolojisini kullanıyor. Bu oran bir önceki çeyrekte %%94,8 düzeyindeydi.Bir diğer enteresan istatistik de Fiber genişbant alanından geliyor. 15. İzleme Raporu verilerine göre Ocak 2010’da AB’de %2 olan fiber internet pazar payı Türkiye’de şu anda %2,2 olarak gerçekleşmiş. AB verilerinin yaklaşık 1 yıl önceki veriler olduğu düşünülürse fiber bağlantılarda Avrupa’nın hala gerisinde olduğumuzu öngörebiliriz.
Aynı raporlara göre AB’deki kablo internet oranı Ocak 2009’da %15 düzeylerinde iken Türkiye’de henüz ancak %3,9 düzeylerinde. BTK raporunda değinilmiyor olsa da bunda kablo internetin tek bir işletmeci tarafından ve sınırlı sayıda bölgeye veriliyor olmasının payının büyük olduğunu düşünüyoruz.
Hızlara göre sabit genişbant abonelerinin dağılımında ise enteresan görüntü devam ediyor. Bir önceki çeyrekte abonelerin abonelerin %34,8’i en düşük genişbant bağlantı hızı olan 1Mbps hızını tercih ederken %56,7’si ise sunulan en yüksek hız olan 8Mbps’yi tercih etmişlerdi. 2010’un son çeyreğinde ise 1 Mbps hızını tercih edenlerin %26,3’e gerilediği buna karşın 8Mbps hızını tercih edenlerin %64,3’e yükseldiğini görüyoruz. 8Mbps’den yüksek hızlar için de %4,4’lük bir abone grubu oluşmuşken 1 – 8 Mbps aralığında kalan hızlara talebin son derece düşük olduğu gözleniyor.
Ancak bu hiz verilerinin gerceklesen veriler olmadigini, talep oldugunu da hatirlatalim.
BTK’nın yayınladığı 2010 dördüncü çeyrek pazar verileri raporu 70 sayfalık ve oldukça kapsamlı bir rapor. Bugün turk-internet.com okuyucuları için bu raporun genel pazar verileri, sabit pazar verileri ve internet – genişbant verileri kısımlarını inceledik. Yarın ise yine son derece önemli olan mobil pazar verilerini ve altyapı, kablo, rehberlik ve diğer hizmetler verilerini inceliyor olacağız.
İncelemenin devamını burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Kaynak : 