Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu (BTK) 2010 dördüncü çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporunu yayınladı. Dünkü yazımızda [1] turk-internet.com okuyucuları için bu raporun genel pazar verileri, sabit pazar verileri ve internet – genişbant verileri kısımlarını inceledik. Bugün ise yine son derece önemli olan mobil pazar verilerini ve altyapı, kablo, rehberlik ve diğer hizmetler verilerini inceliyor olacağız.
BTK’nın yayınladığı pazar verilerinde en önemli başlıklardan birisi de mobil pazara ait veriler. Rapora göre Aralık 2010 itibariyle Türkiye’de %85,1 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 61,8 milyon mobil abone bulunmakta. Bir önceki çeyrekte mobil abone sayısı 61,89 milyondu. Yani Eylül – Aralık döneminde 3 mobil operatör toplam 100.000 kadar abone kaybetmiş durumda. Bir önceki çeyrekte hafif bir çıkış eğrisi gösteren penetrasyon oranı (%84,8’den %85,3’e) bu sefer 0,2 puanlık bir düşüşle %85,1’e gerilemiş durumda.
BTK raporlarında daha önceki dönemlerde sürekli artış eğiliminde olan mobil abone sayısı ve penetrasyon oranının 2009 yılı başından itibaren artış eğiliminin durduğu görülmekteydi. Son 1 yıldır bu oran %85’ler civarında sabitlenmiş gibi gözüküyor. Raporda artış eğiliminin durması, numara taşınabilirliği ile birlikte işletmeciler tarafından sunulan “her yöne” tarifeleri nedeni ile kullanıcıların ikinci aboneliklerini iptal ettirmesi ile yani “çift SIM kart” taşımanın kalkması ile açıklanıyor.
Raporda ayrıca Türkiye’deki mobil abonelerin abonelik türlerine göre dağılımına da yer verilmekte. 2010 yılı 3. çeyreğine bakıldığında mobil abonelerin yaklaşık %70,7’sini ön ödemeli aboneler oluştururken son çeyrekte bu oran %69 civarına gerilemiş durumda. Faturalı abonelerin artışı sürekli olarak devam etmekte. Son bir yıl içerisinde faturalı abonelerin toplam abone sayısına oranının %25,3’ten %30,9’a çıkması ise mobil operatörlerin faturalı hatlara verdikleri önemi göstermesi açısından son derece önemli.Zaten faturalı aboneler için Kamu Paketlerinin yeniden ön plana çıkması mobil operatörlerin bu konuya verdiği önemi bir kez daha gözler önüne seriyor.
Raporda Türkiye’deki 3G aboneliği düzeyinden de bahsediliyor. BTK raporuna göre 2010 birinci çeyrekte 8,7 milyon olan 3G abone sayısı 2010 dördüncü çeyrekte 19,4 milyona ulaşırken, 3G hizmetiyle birlikte mobil internet hizmeti alan kullanıcı sayısı da aynı dönemler için 640.580’den 1.448.020’ye yükselmiş durumda. Bu dönemde toplam mobil internet kullanım miktarı ise 4.284 TByte olarak gerçekleşmiş. Raporda ayrıca bazı Avrupa ülkeleri ile Türkiye’deki 2G ve 3G mobil abone oranları karşılaştırılmakta. Buna göre Avrupa’da mobil abonelerin %30’u 3G abonesi iken, 2009 yılı Temmuz ayından bu yana yani sadece 1,5 yıl önce hizmet sunumuna başlanan Türkiye’de bu oran yaklaşık %31 seviyelerine ulaşarak AB ortalamasını geçmiş durumda.
BTK raporunda ayrıca mobil operatörlerin abone sayılarındaki değişme ve pazar payları da veriliyor. Buna göre 2010 yılının dördüncü üç aylık döneminde, önceki üç aylık döneme göre abone sayıları bakımından Avea’da %1,66, Vodafone’da %0,85 artış görülürken, Turkcell’de %1,33 oranında azalma gerçekleşmiş durumda. Bir önceki çeyrek sonuçlarında, son 1,5 yıldır sürekli abone kaybı yaşayan Turkcell ve Avea’da abone kaybı yavaşlamış gibi gözükmekteydi. Ancak Turkcell’de abone kaybı yeniden artmış durumda. BTK’nın yayınladığı son resmi rakamlara göre abone sayıları ise Turkcell’de 33,47 milyon, Vodafone’da 16,68 milyon ve Avea’da 11,62 milyon.
BTK’nın yayınladığı pazar verileri raporunda mobil operatörlerin pazar payları değişik alanlarda inceleniyor. Bunlardan ilki abone sayılarına göre pazar payları. 2010 yılı son üç aylık dönem itibariyle abone sayısına göre Turkcell’in %54,19, Vodafone’un %27,01, Avea’nın ise %18,80’lik paya sahip olduğu görülmekte.
Bir diğer alan ise mobil trafik hacmine göre pazar payları. Burada ise Geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla trafiğe göre Avea’nın pazar payı %26,18’den %21,83’e düşmüş, Vodafone’nun payı %28,12’den %30,28’’e yükselmiş, Turkcell’in pazar payı ise %45,70’den %47,89’a yükselmiştir. Bir önceki dönemle kıyaslandığında ise, Turkcell’in pazar payının %48,95’den %47,89’a düştüğü, Vodafone’un pazar payının %29,70’den %30,28’e ve aynı şekilde Avea’nın pazar payının da %21,36’dan %21,83’e yükseldiği görülmekte.
Kıyaslamada son olarak mobil operatörlerin gelirlerine göre pazar payları incelendiğinde ise 2010 yılı dördüncü çeyrek dönem itibariyle Turkcell’in pazar payının %54,64, Vodafone ve Avea’nın ise sırasıyla %26,13 ve %19,23 seviyelerinde olduğu görülmekte. 2010 yılı son çeyrekte gelire göre pazar payları 2009 yılının aynı dönemi ile kıyaslandığında Turkcell’in pazar payının yaklaşık 8,65 puan azaldığı, Avea’nın pazar payının 1,54 ve Vodafone’un pazar payının ise 7,11 puan oranında arttığı görülmekte.
BTK raporunda incelenen bir diğer alan ise ARPU’lar. Abone başına elde edilen aylık gelir anlamına gelen “ARPU” mobil hizmetlerin fiyatları ve kullanım seviyelerinin en belirgin fonksiyonlarından birisi olarak gösterilmekte. 2010 yılı Aralık ayı itibariyle Turkcell için abone başına aylık gelir 19,2 TL, Vodafone için 18,0 TL, Avea için ise 19,1 TL olarak açıklanıyor. BTK raporunda ARPU değerleri ön ödemeli ve faturalı aboneler için de inceleniyor. Buna göre Ön ödemeli ARPU rakamları incelendiğinde 2010 yılı Aralık ayı itibariyle Turkcell’in ön ödemeli ARPU’sunun 11 TL, Vodafone’un 12,1 TL, Avea’nın ise 11,1 TL olduğu görülmekte. Faturalı da ise 2010 yılı Aralık ayı itibariyle Turkcell’in faturalı ARPU’su 38,3 TL olurken, Vodafone’un 36,9 TL, Avea’nın 30,4 TL olarak gerçekleşmiş.
Mobil operatörlerle ilgili BTK raporunda incelenen son değerler ise MoU değerleri. MoU, mobil telefon kullanım seviyesinin ölçümünde yaygın olarak kullanılan bir gösterge ve ortalama bir abonenin aylık ortalama konuşma süresi olarak tanımlanmakta. Bu değerlere bakıldığında Aralık 2010 itibariyle, Turkcell’in MoU değeri 198 dakika, Avea’nın 276 dakika ve Vodafone’un ise 264 dakika olarak gerçekleştiği görülüyor.
MoU değerlerinin aylık değişimleri incelendiğinde ise her 3 operatörde de MoU değerlerinin dü
zenli olarak arttığı ancak Nisan 2010’da tüm operatörlerin MoU değerlerinin düştüğü gözleniyor. Bu durumu Nisan 2010’da yaşanan kontör – TL geçişi ile açıklamak olası. Türkiye’nin 225,3 dakika olan ortalama aylık mobil kullanım süresi ile İngiltere, İspanya, İtalya, Portekiz ve Almanya gibi bazı ülkelerin üzerinde yer alması ise oldukça enteresan.
Toplam 70 sayfadan oluşan ve son derece detaylı hazırlanmış olan BTK 2010 dördüncü çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporunda son 4 sayfa “Altyapı Kablo, Rehberlik ve Diğer Hizmetler” bölümüne ayrılmış. Raporun bu bölümünde yer alan şu ibareler dikkat çekici:
“Türkiye’de Şubat 2011 tarihi itibariyle bildirim kapsamında Altyapı İşletmeciliği Lisansı almış 62, kullanım hakkı kapsamında Altyapı İşletmeciliği Lisansı almış 7 işletmeci bulunmaktadır. 2010 yılı sonu itibariyle alternatif işletmecilerin sahip olduğu fiber optik kablo uzunluğu 37.709 km’dir. Türk Telekom’un ise 2009 yılı sonu itibariyle 128.150 km fiber optik altyapısı bulunmakta olup bunun 16.932 km’si erişim amaçlı kullanılmaktadır.
Öte yandan Kurumumuzdan kablolu yayın hizmeti işletmeciliği lisansı alan 12 işletmeci bulunmaktadır. Görev sözleşmesi kapsamında kablolu yayın hizmeti sunan TÜRKSAT’ın 2010 yılı dördüncü üç aylık dönem itibariyle Türkiye’de analog ve sayısal toplam Kablo TV abone sayısı 1.439.439 olup, Teledünya markasıyla hizmette olan sayısal kablo TV abone sayısı 209.564 olarak gerçekleşmiştir. Kablo internetteki abone sayısı gelişimi Şekil 5-1’de verilmekte olup, önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %25 oranında artan kablo internet abone sayısı 273.908’e ulaşmıştır.
Bildirim kapsamında uydu haberleşme hizmetleri konusunda yetkilendirilmiş işletmeciler 10.469 aboneye uydu yer istasyonlarıyla uluslararası internet bağlantıları, video konferans, noktadan noktaya uluslararası uydu data devreleri gibi hizmetleri sağlamaktadır.
Uydu platform hizmetleri kapsamında 2010 yılı sonu itibariyle D-Smart’ın 1.214.737, Digitürk’ün ise 2.206.510 abonesi bulunmaktadır.
GMPCS Mobil Telefon Lisansına sahip işletmeciler 2010 yılı sonu itibariyle 2.781 aboneye sahiptir.
Rehberlik hizmeti lisansı almış 9 adet işletmeci bulunmaktadır. Bu işletmecilerin 2010 yılı dördüncü çeyreği itibariyle toplam çağrı sayısı 13.600.297 olup toplam çağrı süresi 44.342.740 dakikadır. Numara ile sorgulama hizmeti henüz kullanılmamakta olup çağrıların tamamı isim ile sorgulama amaçlıdır. Bu işletmecilerin 2010 yılı dördüncü çeyrek itibariyle toplam geliri 17.334.126 TL olup toplam çalışan sayısı 858’dir.”
Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumumun üç aylık dönemler için periyodik olarak hazırladığı pazar verileri raporunun oldukça titiz ve kapsamlı bir biçimde hazırlandığı dikkat çekiyor. Kurumun yayınladığı 2010 dördüncü çeyrek pazar verileri raporuna kurumun web sitesindeki yayınlar sekmesi altından ulaşmak mümkün.
[1]- BTK 2010 Üçüncü Çeyrek Pazar Verileri Raporunu Yayınladı
Kaynak : 