Çerçevelemeye (Frame) Hukuksal Bir Bakış – I

1. Tanım ve Teknik Özellikler

WWW’de sıkça kullanılan bir teknik de çerçevelemedir (framing). Çerçeveleme, kişinin bir veya daha fazla ayrı ayrı adreslenmiş unsurdan oluşan bileşik bir web sayfası yaratmasına izin verir. Çerçeveleme içeren bir web sayfası, bilgisayar ekranında, çoklu pencereler gibi kendine özgü biçimde tanımlanmış alanlardan oluşur.

Çerçeveler asıl sayfa kullanıcısı tarafından seçilmesi tasarlanmış diğer web sayfalarının en göze çarpan URL adreslerini veya aynı web sitesi içindeki diğer sayfaları içerebilir. Asıl sayfa kullanıcısı çerçevelenmiş bir URL adresini tıkladığı zaman, kullanıcının tarayıcısı seçilmiş URL’nin içeriğini derhal iletir. Boylece herbir çerçevenin içeriği kullanıcının ekranında, sanki kullanıcı yeni bir URL sayfasına doğrudan erişmemiş gibi görünür. Kısacası yeni URL içeriği bir çerçeve olarak asıl sayfanın çerçevesi olarak tasarlanmış gibi görünür. Bu teknik sayesinde her bir çerçeve bağımsız olarak işler. Bu yüzden bir çerçeveye download edilmiş bilgi yalnızca o çerçeveyi doldurur ve ekrandaki diğer çerçevelerin iceriğini etkilemez veya üstüne yazmaz.

Basit bir çerçeve için HTML editörüne yazılacak kodlar aşağıdaki gibi olacaktır:

Bu kod sonucu oluşacak ekran görüntüsü ise şöyle olacaktır:

Yukarıdaki kodlar herhangi bir metin editöründe (notpad gibi) çalıştırılırsa birbirinden bağımsız üç adet çerçeve oluşacaktır. Bu üç çerçeve birbirinden bağımsız olarak çalışabilmektedir. Her birinin ayrı rota cubukları vardır. Yukarıdaki şekilde kaynak sayfaya hyperlink verilerek herhangi bir web sitesinin içeriği web site sahibinin sitesine getirilebilir.

Hyperlink aracılığıyla çerçeveler, kullanıcının asıl sayfası ile bağlantılarını kaybetmeden kullanıcının tek bir bilgisayar ekranındaki çerçevelenmiş alan içerisinde değişik web site yerleşimlerini eş zamanlı olarak görebilmelerini olanaklı kılar. Burada dikkat edilmesi gereken husus, çerçevelenen içeriğin daimi yerleşim yerinin çerçevelenmiş site olmaya devam etmesine rağmen içeriğin URL’sine tıklamanın bir sonucu olarak, içeriğin yalnızca geçici bir şekilde asıl sayfanın bulunduğu web sitesinde olduğunu anlamaktır. Bu husus çerçevelemenin teknik özelliğinin sonucu ortaya çıkmaktadır. Yani çerçeveleme teknolojisi, kullanıcının tarayıcı yazılımının içeriğin bulundugu URL’ye yöneltilmesi ile çalışır ve içeriği asıl sayfaya getirmez.

Çerçeveler ve çerçeveleme teknolojisi web sitesi sahiplerine eşsiz fırsatlar sunmaktadır. Çünkü herbir çerçeve birbirinden bağımsız olarak işlemektedir ve bilginin, bilgisayar ekranındaki diğer çerçevelerde görüntülenen içeriğin üzerine yazmaksızın bilgisayar ekranındaki yalnızca tek bir çerçeve içinde görüntülenmesine izin vermektedir. Bu durumda, web sayfası sahipleri reklam vermeyi sürdürerek ve belirli web site materyalini belirli bir çerçeve içine sabitleyerek web sitelerinin yerleşim planlarını kendi yararlarına kullanmalarına izin verir.

Bu durum, reklamı ekranın belirli bir parçasına ve bir indeks içerebilen bir rota cubuğunu (navigation bar) web sitesine veya bir sayfanın içeriğini, görüntüsü kayabilen bir çerçevenin içine yerleştirmekle sık biçimde ortaya çıkabilmektedir. Bu çerçeveleme teknikleri, web sitesi sahiplerinin başka bir URL’deki içeriği görüntülerken kendi reklamlarını kullanıcının görüş alanında tutmak veya kullanıcının, web sitelerindeki belirli içerik materyallerinin yerini öğrenmesine yardım eden bir içerik tablosu, bir görüntüsü kayan pencere veya her zaman görüş alanındaki bir rota çubuğuyla kullanıcının kendi web sitelerini ziyaret etme olasılığını arttırmak suretiyle kendi web sitelerinin ticari değerini arttırması nedeniyle web sitesi sahipleri için popüler oldu.

Link verme veya meta-tag’lar gibi, diğer internet teknikleriyle olduğu kadar çerçevelemenin kolaylığı da kendisiyle birlikte yasal riskleri ortaya çıkarmaktadır. Web sitesi sahiplerinin, web sitesindeki çerçeveleri de içeren ve çerçevelemenin neden oldugu bazı yasal sorunların varolduğunu ve bu yasal sorunların çoğunun halen çözülememiş olduğunun farkında olması gerekir. Bu yasal sorunlar telif hakkı ve marka tecavüzünü, haksız rekabeti, sözleşmenin ihlalini, sahteciliği, karalamayı, gizlilik haklarını ve reklam haklarını içerebilir.

Yarın ki bölümde çerçevelemenin Hukuksal Yönüne Bakacağız.