Adi Senet resmi bir makam veya memurun katılımı olmaksızın, bizzat hukuki ilişkinin taraflarınca düzenlenen senetlerdir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) adi senetlerin ispat gücü bakımından şu kuralı benimsemektedir: Bir adi senet, senet altında imzası bulunan kimse tarafından ikrar edilirse, kesin delil teşkil eder .
İmza İnkarı ve İmza İncelemesi
Adi senedi imza eden taraf, imzasını inkar ederse, mahkemenin imza incelemesi yaparak veya yaptırarak o imzanın gerçekten inkar eden tarafa ait olup olmadığını açığ kavuşturması ve ondan sonra adi senedi kesin delil olarak kabul etmesi veya etmemesi gerekecektir. HUMK bu imza incelemesinin nasıl yapılacağını md. 308-313’de düzenlemiştir.
Bu hükümlere göre;
- hakim önce inkar edilen imza hakkında tarafları dinler ve tarafların gösterdiği delillerle bir kanaat edinmeye çalışır
- tarafların dinlenmesi hakimde yeteri kadar kanaat uyandırmadıysa, yeni bir oturum günü belirler ve bu oturumda her iki tarafın bizzat bulunmalarını (tarafların isticvabını, sorguya çekilmesini) ister. Taraflar bu dinlenmeleri sırasında uygulmaya elverişli belgelerini gösterir ve inkar edilen imzanın doğruluğunu veya yanlışlığını nasıl ve hangi vasıtalarla ispat edeceklerini mahkemeye bildirirler.
- Hakim isticvap yoluyla da, inkar edilen imzanın inkar eden kişiye ait olup olmadığı konusunda kanaat sahibi olamazsa, senedi imza ettiği iddia edilen kişiyi istiktab eder. Yani inkar eden tarafa yazı yazdırır ve imza attırır ve bu yazı ve imza ile inkar edilen senetteki yazı ve imzayı karşılaştırır.
- İnkar edilen imza ile karşılaştırılacak imza arasında ilk bakışta görülebilecek derecede bir uygunluk ve benzerlik yoksa veya inkar edilen imzanın taklit edilmesi kolay ise, hakimin imza karşılaştırması için bilirkişi incelemesi yaptırması gerekir .
Gerek hakim gerek bilirkişi bu imza incelemesini, inkar edilen imza ile bu imzayı inkar eden tarafa ait olduğu muhakkak olan başka bir imzayı karşılaştırmak suretiyle yapar. Bu imza ise iki şekilde sağlanmaktadır:
- Uygulamaya elverişli belgeler: Adi senetteki imzayı inkar eden tarafın daha önce başka bir vesile ile imzalamış bulunduğu belgelerdir. HUMK md 309/f.3’de tahdidi bir şekilde sayılan bu belgeler şunlardır: Tarafların dava konusu adi senetteki imzayı inkar eden tarafından imzalandığı hususunda anlaştıkları her çeşit belge, imzayı inkar eden tarafın resmi bir senetteki imzası veya bu kişinin görevi gereği olarak imzaladığı belgelerdeki imzalar.
- İstiktab: İmzayı inkar eden tarafın uygulamaya elverişli belgesi yoksa veya hakim bu belgelere dayanarak yaptığı inceleme sonucunda bir kanaate varamamışsa, inkar eden tarafı istiktab eder.
Bu şekilde yapılacak incelemeler sonunda hakim, inkar edilen imzanın inkar eden tarafa ait olduğuna karar verirse, adi senedin kabulüne karar verir. Bu halde adi senet o dava açsından kesin delil teşkil eder.
Hakim adi senetteki imzanın inkar edene ait olmadığına karar verirse, adi senedin reddine karar verir. Bu ihtimalde o dava bakımından söz konusu adi senet yok sayılır.
Yazının 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanununa Göre Durum ve Değerlendirme’yi içeren bölümünü linki tıklayarak okuyabilirsiniz.
* Bu makale Dr. Leyla Keser Berber/Av. Yasin Beceni/Av. Tuğrul Sevim eşliğinde hazırlanmıştır.
Kaynak : 