Ekşi sözlüğün yakın bir zamanda erişime kapatılması ilginç bir konuyu gündeme getirdi: Internette sansür. Bildiğim kadarıyla Türk Telekom’un Ekşi Sözlüğü kapatmasının nedeni bir mahkeme kararı. Bu açıdan bakıldığında Türk Telekom’un yaptığı hukuki açıdan doğrudur. Yargının teknolojik gelişmelere ayak uyduramadığı, bu konudaki kanunların çok yetersiz olduğu, konu ile ilgili uzman hukukçuların ve mahkemelerin olmadığı bir gerçektir ama her halükarda adaletin kestiği parmak acımaz. Yani eldeki kanunlara göre hüküm veren yargıyı ve bu hükmü uygulayan Türk Telekom’u suçlamak tamamıyla yanlıştır.
Benim asıl değinmek istediğim konu farklı. Her ne kadar Türk Telekom ekşi sözlüğü kapamış olsa da ekşi sözlüğe erişim hala mümkün. Kendilerine iletilen mahkeme kararında bulunan domain name’lere (http://sozluk.sourtimes.org, www.eksisozluk.org vs.) erişimi engellemiştir ama bu listede yer almayan bir IP adresi üzerinden (http://84.44.114.44/) ekşi sözlük hala yayınına devam etmektedir.
Bu adres sanırım bir mirror site (ayna site). Diyelim ki mahkeme bu sitenin de kapatılması için TT’ye bir yazı gönderdi. Bu durumda site sahiplerinin yeni bir IP adresi almaları ve siteyi yüklemeleri bir saatlerini almayacaktır. Tabi yeni adresin tüm kullanıcılara iletilmesi zaman alacaktır ama sonuçta site tekrar on-line olacaktır.
Benzer bir durum geçmişte İngiliz gizli servisi MI5’in başına gelmişti. Küskün ve öfkeli bir eski ajan tüm bildiklerini ve geçmiş hatıratını ücretsiz hosting hizmeti ile bir sitede yayınlamıştı. MI5 siteyi kapattırmaya çalışmaya başladığında çoktan yüzlerce mirror site ortaya çıkmıştı; James Bond, Internet karşısında çaresiz kalmıştı.
Bu tavşan kaç tazı tut oyununda, tazının tavşanı yakalaması teknik olarak imkansız. Bunun olabilmesi için Interneti tamamen kapamanız gereklidir ki bu daha da imkansız bir şeydir.
Gördüğünüz gibi Internette gerçek anlamda bir sansürün uygulanması imkansız. Bu aslında Internetin kontrol edilemezliğini ortaya koyan bir gerçek. Alışageldiğinin tersine, Internetin kontrol edilemezliği Internetin kontrolsüz olduğu anlamına gelmez. Bu ince ayrıntıya dikkat etmenizi istiyorum.
Belli gruplar, güç odakları, hükümetler veya şirketler tek başlarına Interneti kontrol edemezler. Fakat Internetin kendi kendine oluşturduğu ve hala oluşturmaya devam ettiği bir kontrol mekanizması var, yani kontrolsüz değil. Kendi içsel mekanizmaları ile, kontrolünü yine kendisi sağlayan bir yapıdır.
Tekrar “Ekşi Sözlük” örneğine dönersek, sitenin kapatılmasına neden olan “esrar” başlığı altında girilen entrylerde, esrarı içmeyi özendirebilecek veya merak uyandırabilecekler var ama sağduyulu ve insanları uyaran bir çok karşıt görüş de mevcut. Bu klasik etki tepki süreci, kendi içinde bir kontrol mekanizmasıdır.
Çocuk pornosu, nasıl bomba yapılacağının tarifleri ve mide bulandıran videoların ortalıkta dolaştığını görünce, çoğu insan Internetin ahlaksızlığından ve kontrolsüz olmasından dem vurmaya başlıyor. Olaya biraz daha mantıklı yaklaşanları ise, Internetin bu karanlık yönlerinin, onun için ödemek zorunda olduğumuz bedelleri olarak görüyorlar.
Yukarıda bahsettiğimiz gibi Internetin kontrol edilemediği doğrudur ama Internet kontrolsüz değildir. Bütün dinamik yapılar gibi, o da kendi içsel mekanizmaları ile belirli kontrol mekanizmaları geliştirecektir (geliştirmiştir, geliştiriyordur).
Cinsi ne olursa olsun, her tür iktidar için kontrol edemediği bir şey kötüdür hatta düşmandır. Bu açıdan bakıldığında hükümetlerin Interneti sansür aracılığı ile kontrol etmeye çalışmaları anlaşılır bir şeydir. Zaten Çin ve İran örneklerinde gördüğümüz gibi, demokrasilerin olmadığı yerde, en çok Internet kısıtlaması var. Bütün çabalara rağmen Internet kontrol edilemeyecektir.
Hükümetlerin yapması gereken (veya bana göre yapabileceği tek şey) Internete geleneksel bir iletişim aracı olarak yaklaşmaktan vazgeçmeleri ve Internetin kendi içsel kontrol mekanizmalarını kurmasını sağlamak için gerekli alt yapıyı oluşturmalarıdır. Farklı bir tutum, yüzlerce mirror site ile karşı karşıya kalan acziyet ya da Internet sitesinin nüshalarını isteyen bir komediyle sonuçlanır.
Kaynak : 