Dünya’nın her yerinde Telekom sektöründe grevler var. Bir dostumla bu konuyu değerlendirirken, geçen hafta turk-internet.com’da bu konuda yayınlanan yazıyı hatırlatarak, dikkatimizi 2 konu çekti.
- Dünya’daki telekom sektörü grevlerinin temel nedeni taşeronlaşma. Genellikle de çağrı ve müşteri merkezlerinin taşeronlara verilmesi.
Değişen teknoloji ve şirket yönetim tarzları, şirketlerin asıl işleri ile ilgilenmelerini, bazı işleri dış hizmet (taşeron) firmalarına vermelerini getirdi. Ayrıca özellikle eski devlet tekeli Telekom firmaları, özelleştirme ve serbestleştirme sonucunda, sektöre yeni giren alternatif firmaların yarattığı rekabete cevap vermek için maliyetlerini düşürmeye çalışıyorlar. Bunun sonucunda da, mesela Deutsche Telekom gibi firmaların büyük sayıda (20-30.000) elemanı işten çıkarmaya gittiği yani eleman maliyetlerini düşürmeye gittiklerini görüyoruz.
- Genellikle Telekom grevleri ilan ediliyor ama devlet tarafından erteleniyor.
Oysa ülkemizde 1 ayını dolduran grevin öncesinde ve sonrasında, hükümetten herhangi bir grevi erteleme, durdurma teşebbüsü göremiyoruz. Bunun en önemli nedeni, 2000 yılında gerçekleştirilen kapsamdışı-kapsamiçi personel yapılanması. Türk Telekom’da grev yapanlar sadece sendikalı olanlar yani kapsamiçi personel. Bu nedenle de grev Türk Telekom’da aynı yerde çalışan insanların bir kısmının grev yapması, bir kısmının yapmaması anlamına geliyor. Bu da grevin etkisini azaltıyor.
Buna karşın, Türkiye Haber İş Sendikası tarafından 16 ekimde başlatılan grevin Türkiye’deki “sendikal örgütlülük anlamında önemi” nedeniyle grev Türk-İş ve diğer işçi konfederasyonları tarafından destekleniyor. Bu grevin başarısız olması durumunda, Türkiye’de bundan sonra grev ya da sendikal örgütlülük konusunda bir güçten bahsetmek pek mümkün olmayacak.
Diğer yandan yukarıda da belirttiğimiz gibi, telekom sektörünün tüm dünyada genel bir değişimi söz konusu. Bu değişim Türkiye’de de olacak. Çünkü hem özelleştirme hem de serbestleşme yaşanıyor. Dolayısıyla işlerin taşeronlaşmaya kayması kaçınılmaz. Bu da Türk Telekom’daki bazı işçilerin işlerini kaybetmesi ya da taşeron firmalara doğru kayması anlamına gelecek. Bu nedenle de sendikaya tutunmaya çalışıyorlar. Gerçi “sendikaya güvenmeli miyim?” diye soran yani “kafa karışıklığı” olduğunu gördüğüm bir kaç mail aldım ama durumun farkında olan, bu nedenle de sendikayı destekleyen işçiler olduğu anlaşılıyor. Çünkü baktığımızda 1 ayın sonunda grevin desteklenme oranı % 99 olarak veriliyor.
Sendikalaşma hareketi Dünya’da 19.yüzyılın sonundan itibaren başladı. Bu hareketin amacı, toplu davranışlarla işverene karşı bir güç oluşturmak. Ancak sonraki yıllarda, işverenlerin sendikaların gücünü yoketmek için çeşitli yollar kullandığı süreçler yaşandı. Buna sendikalarla ve yöneticileri ile farklı yöntemlerle mücadele edilmesi (Örneğin heryerde grev var yazısında Filipin’li sendikacıların maruz kaldığı tutuklamalar) ya da tam ters yol izlenerek sendika yöneticilerinin satın alınması gibi yöntemler kullanıldı.
Ülkemizde ise 1970’li yıllar büyük grevlerle geçtikten sonra 1980 sonrası siyasetsizleştirme dönemi ile birlikte, yapılan kanuni değişikliklerin de sonucu olarak sendikaların gücü kayboldu. Hemen hemen 1980 sonrasının en önemli grevlerinden birisi, belki de birincisi şu anda gördüğümüz Türk Telekom grevi. Ancak o da 2000 yılında alınan önlem (kapsamdışı-kapsamiçi ayrımı) sayesinde sınırlı etkinlikte kalıyor. Oysa sendikadan aldığımız bilgiye göre, grevden vazgeçerek işine dönen işçi sayısı 26.000 kişi içinde % 1 düzeyinde.
Grev ise büyük bir sinir harbi şeklinde devam ediyor. Türk Telekom yönetimi ve kapsamdışı çalışanlar, 1 aydır uykusuz bir şekilde, arıza ya da sabotaj olarak ifade edilen yerlere koşuyorlar. Canla başla çalışıyorlar. Buna karşın grev yapan sendika üyesi personel ise arızaların tamir edilmemesi yönünde çabalıyorlar. Kapsamdışı-kapsamiçi karmaşası, arıza tamir edilmeli-edilmemeli tartışmasına yol açıyor. Grevin tam amacına ulaşmasını engelliyor.
Yarın bir Türk Telekom çalışanından aldığım mektubu, bu değerlendirmenin ikinci bölümünde burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Daha önceki analize 15. Gününde Türk Telekom Grevi, Neler Oluyor, Grev Nereye Gidiyor? – 1 başlığını tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Türk Telekom’un 7.Dönem Toplu İş Görüşmeleri konusundaki gelişmeleri ve detayları, burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Düşüncelerinizi yazmak isterseniz aşağıdaki yorum bölümünü ya da Özelleşen Türk Telekom’da Personelin Durumu blogunu deneyebilirsiniz.
Kaynak : 