Yazının önceki bölümlerini
- Kamu Yönetimi ve Hukuk Ekseninde e-Noterlik-1
- Kamu Yönetimi ve Hukuk Ekseninde e-Noterlik-2
- Kamu Yönetimi ve Hukuk Ekseninde e-Noterlik-3
başlıkları altında okuyabilirsiniz.
Kamu yönetiminin öncelikli görevi yurttaşına iyi, hızlı, kaliteli hizmet sunabilmektir. Bunun yanısıra, kamu yönetimi, “en büyük müşteriye sahip kurumların başında” gelmektedir.[15] Bilgi teknolojilerinin bir aracı olarak akıllı kartlarla, bireylerin kamu yönetimiyle ilgili tüm işlemlerinin tek bir ortamda toplanması olasıdır. Akıllı kimlik kartı kullanarak internet üzerinden doldurulan form, sayısal imza ile gönderilebilecektir. E-devlete geçişte önemli bir “yapıtaşı” olan bu gibi teknolojilerin, e-noterlik ortamında bir tür ön denemede geliştirilmeye tabi tutulması da düşünülebilir. Bu bakımdan, nasıl e-devlet çalışmaları e-noterliğe ortam hazırlayacaksa, e-noterliğin de, e-kamu yönetimine katkısı olabilir.
Noterlik mesleği, kamu yönetimiyle ‘her zaman çok yönlü ilişkiler’ içindedir. Mesleğin Adalet Bakanlığıyla bağı ve Bakanlığın noterlik üzerinde yetkesi bulunmaktadır. İkincil bir konu gibi görünse de, devlet adına “vergi toplama benzeri işlev” görüp, “Maliye Bakanlığının bir kolu” gibi olma niteliğinden dolayı, bizatihi noterlik mesleğinin kendisi – her ne kadar serbest meslek olsa da – kamu yönetimiyle bağıntılıdır.[16]
II-Noterlik ve E-Noterlik Kavramlarına Hukuksal Açıdan Bakış
Elektronik hayattan yansıyan bu başdöndürücü gelişmeler muhakkak ki hukuku da yakından ilgilendirmekte, hukuk kurallarının bu hıza yetişmesi zorlaşmaktadır. Ne var ki, var olan hukuk kurallarının değişen ve gelişen koşullara uyum sağlamasını gerçekleştirmek de hukukçunun görevi olarak varlığını sürdürmektedir. Konuralp’in dediği gibi “…gelişim süreci genel olarak insanların, özel olarak hukukçuların onayını almadan sürecini izlemektedir[17].
İnternetin, dolayısıyla da elektronik ortamda gerçekleştirilen hukuksal işlemlerin (özellikle de e-ticaretin) hukuksal alanda ortaya çıkardığı değişim gereksinimlerinin kendisini hissettirmeye başladığı pek çok alandan birisi de noterliktir.
İlk defa Tanzimat döneminde devlet himayesine kavuşan noterlik (Katib-i Adil), Cumhuriyet’le birlikte çağdaş bir yasaya kavuşmuştur. Zaman içinde geçirdiği değişikliklerle 1972 yılında kabul edilen 1512 Sayılı Kanun, bu gün var olan, noterlikle ilgili en temel hukuksal düzenlemeleri içermektedir. Ne var ki, yukarıda değinildiği gibi, bu alanın da günümüzün değişen koşullarına uyumlaştırılması, özellikle “elektronik hukuk” alanında gerçekleşen yeniliklere ayak uydurmasının sağlanması gerekmektedir.
1512 sayılı Kanunun 1. maddesinde, noterliğin bir kamu hizmeti olduğu belirtilerek, noterlerin, hukuki güvenliği sağlamak, anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirecekleri ve kanunlarla verilen başka görevleri yapacakları hüküm altına alınmıştır. Noterlik işlemleri ise genel olarak Noterlik Kanununun 60. maddesinde yer almış, 61. vd. maddelerde ise özel işlemlerin neler olduğu tespit edilmiştir.[18]
Türk hukukuna göre noterlik mesleği, kamusal hizmet gören bir serbest meslek olarak ortaya çıkmaktadır.[19] Hukuk fakültesi mezunları arasında gerekli koşullara uyan kişiler arasından Adalet Bakanlığı tarafından yeni kurulan ya da boşalan yerlere atama yapılır. Noterlik Kanunun 179. maddesi gereğince üç veya daha fazla noterlik bulunan her belediye hududu içinde bir noter odası kurulacaktır. Her noterin bölgesi içinde bulunduğu noter odasına kaydolmak zorunluluğu vardır ve noter odaları Türkiye Noterler Birliğinin bölgesel organlarıdır (NK md. 180). Noterlik Kanunun 163 vd. maddelerinde düzenlenen Türkiye Noterler Birliği noterlik mesleğinin amaçlarına uygun bir şekilde görülmesini, mesleğin gelişmesini ve meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak üzere kurulmuştur. Merkezi Ankara’da olan Birlik kamu kurumu niteliğinde olup tüzel kişiliğe sahiptir.[20]
Yazının devamını Kamu Yönetimi ve Hukuk Ekseninde e-Noterlik-5 başlığı altında okuyabilirsiniz.
turk-internet.com’un Notu : Bu yazının turk-internet.com’da yayınlanmasında katkılarından ötürü, Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulu üyesi ve Mersin 3. Noteri sayın Orhan Turan’a teşekkür ederiz.
Yazıyı hazırlayan ekip
————————-
Doç.Dr.Çağlar Özel
Öğr.Gör.Dr.M.Kemal Öktem
Arş.Gör.Gökçeçiçek Tatlarlı
Hacettepe Üniversitesi
İktisadi ve Ticari Bilimler Fakültesi
Kamu Yönetimi
Kaynak : 