Bu yazının ilk bölümünü Küresel e-Atık Pazarı, 2009’da 11 milyar $+ – 1 başlığı altında okuyabilirsiniz.
E-ATIKLARA ŞİMDİ NE YAPILIYOR?
Tarihsel olarak e-atıklar çöplüklere atılıp dolgu yapılmakta veya diğer atıklarla birlikte yakılmaktadır. ABD’de sadece elektronik ürünlerin yaklaşık %10’u geri dönüştürülmektedir. Bilgisayarların %11-15’i tekrar kullanılmakta veya geri kazanılmaktadır.
E-ATIK GERİ DÖNÜŞÜM PAZARININ BÜYÜKLÜĞÜ NE KADARDIR?
Bussiness Communications Company Inc.’in 2005-Haziran tarihli Elektronik Atık Kazanma İşi Raporuna göre dünya genelinde elektronik atık pazarı ortalama yıllık büyüme hızı 2004 yılında 7.2 milyar dolardan 2009’da 11 milyar dolara %8.8 hızla artacaktır. 2004-2009 yılları arasında küresel E-Atık pazarında geri dönüşen metallerin satışı 2004’te 4236 milyon $’dan yıllık %8.1 artışla 2009’da 6245$’a artacaktır. Geri dönüştürülen plastik pazarı 2004’te 2552 milyon $’dan yıllık %10.2 artışla 4157 milyon $’a artacaktır. Geri dönüştürülen cam/silika 2004’te 41 milyon $’dan yıllık %7.5 artışla 59 milyon $’a çıkacaktır. Genelde müşteri kullanımı sonrasında açığa çıkan e-atık pazarı gelecek 5 yıl içinde güçlü olacaktır. Bundan sonra elektronik malzemelerin yapımında kullanılacak hammaddelerde beşikten-mezara kadar tehlikeli atıklar içermemesi ve çevre dostu olması özelliği aranacaktır. E-Atık geri dönüşümü hem çevreyi korur hem de uygun ortamlarda yapıldığında yeni iş sahaları açabilir.
ABD’DE E-ATIK DURUMU NEDİR?
Küresel anlamda bilgi çağına giren toplumların oluşturdukları e-atıklar çok hızla artmaktadır. Belediye atıkları içinde en hızlı büyüme e-atıklarda olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde e-atıklar katı atığın %1’ini oluştururken bu 2010’da %2’ye çıkacağı tahmin edilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise e-atıklar katı atıkların %0.01-%1 arasında değişmektedir. Ancak Çin ve diğer gelişmekte olan ülkelerde e-atık miktarı gelecek beş yılda üç katına çıkma potansiyeli vardır. ABD’de elektrik-elektronik aletler ABD’nin toplam milli üretiminin %6’sıdır. 10 yıl önce bu oran %1’ler civarındaydı.
Aynı zamana, elektronik cihazların ömürleri/kullanım süreleri azalmaktadır yani modası daha çabuk geçmektedir. Bilgisayar satışları küresel olarak yıllık %10 artmaktadır. DVD satışları her yıl ikiye katlanmaktadır. Bu cihazların kullanım süreleri kısalmaktadır. TV’ler 10 yıl, bilgisayarlar 2-3 yıl kullanılmaktadır. Maalesef elektronik üreticileri ve devlet e-atıklarla ilgili yeterince hızlı politika ve pratik oluşturamamaktadır. Sonuç olarak yüksek oranda elektronik atık çevreye tehlikeli maddeler bırakarak belediye çöplüklerine katı atık olarak gitmektedir.
ABD_Kalifornia’da her gün 10000’den fazla bilgisayar ve TV kullanılmaz duruma gelip, e-atık olmaktadır. Kalifornia Eyaletinde altı milyondan fazla stokta bilgisayar ve TV atığı vardır. Kaliforniya’da bilgisayar ve TV alınırken tüketiciye bunların atıklarını yok etmek için 10-35 $ vergi ödetilir. 1-Temmuz 2004’ten itibaren elektronik satıcıları e-atık geri dönüşüm parası/vergisi toplayacaktır. 15 inçten küçük ekranlardan 6, 15-35 inç arası 8 ve 35 inç üstü ekranlardan 10 $ e-atık geri dönüşüm parası alınacaktır. Bu paralar e-atık geridönüşüm/ kazanım fonlarında toplanacaktır. Geri dönüşüm parası almayan satıcılara 2500-5000 $ ceza kesilecektir. 1-Temmuz 2005’ten itibaren ise elektronik üreticileri bir önceki yıl ürettikleri tüm ürünlerin dökümünü ve bunların içindeki tehlikeli madde miktarlarını beyan etmek zorunda olacaktır.
ABD, E-Atık geri dönüşümünde ya e-atıkları Asya’daki ülkelere ihraç etmekte, ya hapisha-nelerdeki ucuz iş gücü suçlular kullanılarak yada tehlikeli çalışma koşullarında geri dönüştürmektedir. Geri dönüşümün ucuzlaması için elektronik üreticilerinin daha az toksik malzeme kullanması daha doğru olacaktır. Sonuç olarak hızla artan E-Atıkların uygun yöntemlerle geri kazanımı hem çevreci (çevre daha az kirletilecek) hem de önemli ölçüde iş sahası yaratabilecek önemli bir Pazar olmaktadır
Kaynak : 