Bildiğiniz gibi 2000 yılını kasım ayında Türk Telekom A.Ş. tarafından TTNet yıllık dial-up internet erişim bedeli 15.000.000 TL ye indirildi. Bu rakam KDV dahil olduğu için alında 12.711.864 TL. Aylık rakama indirgersek 1.059.322 TL ediyor. Eğer ortalama yıllık dolar kurunu da 1.400.000 TL diye kabul edersek bu 75 cent ediyor.
Şimdi gelelim ISS’lerin ve TT’nin gelir durumuna. Ne yazık ki ülkemiz internet fakiri. Son araştırmalar ülkemizde 680.000 adet bedelini ödeyerek internet kullanan dial-up abone olduğunu söylüyor. Eğer tüm ISS’ler TT’nin verdiği 75 cent’lik fiyat ile servis verselerdi, 510.000 USD aylık gelirleri olurdu ki bu da yıllık olarak 6.120.000 USD ederdi.
Bu gelirin ne anlama geldiğine dair bir örnek verirsek, tüm ISS’ler ve TT bu gelirle brüt maaşı 2000 USD olan ancak 255 mühendis çalıştırabilirlerdi. O da ISS’lerin tek giderleri bu maaşlar olmak kaydıyla. Yine aynı gelirle TT, TTNet için yaptığı 36.000.000 USD’lik yatırımı ancak 6 yılda amorti edebiliyor.
Gerçekte ne oldu?. Aslında ISS’lerde ve TT’de internet konusunda çalışan kişi sayısı 2000 yılında 2500 kişi civarındaydı. 2001 yılında bunların çok büyük bir kısmı işlerini kaybettiler. Bir kısmı da bavullarını toplayarak başka ülkelerin yolunu tuttular. Şimdi Kanada’da İngiltere’de ve Amerika’dalar. Yani beyin göçü yaşandı. Alında bu insanların birçoğu iyi eğitim görmüş son 5 yılda da sektörde büyük deneyim kazanmışlardı. Daha önemlisi bu ülkenin insanlarını internet ile tanıştırmak, şirketlerin e-iş yapma yeteneklerini artırma gibi birçok fonksiyonu yerine getiriyorlardı.
Diğer bir etki ise üretici firmalarda oldu. 2001 yılında hemen hemen hiçbir ISS bu gelirle yatırım yapamadı. Zaten ülkenin ve dünyanın yaşadığı diğer krizler de eklenince Pazar iyice daraldı. ISS’lere ve TT’ye ürün satan üreticiler ise bu durumda hayatta kalabilmek için aynı şeyi yaptılar. Eleman çıkarttılar. Şimdi onlarda Almanya’da, Avusturalya’da, Fransa’da.
2000 yılında Internet sektöründen gelir sağlayan bir başka sektör ise reklamcılar. 2001’de reklamlar da durdu. Yine bir kısım insan işsiz. Reklamcıların içinden kaç tanesi geleceğini başka diyarlarda kurmaya gitti bilemiyorum ama kalanlar işsiz.
Evet ISS’lerin kurumsal gelirleri de var ama o da düşünüldüğü kadar çok değil. Aşağı yukarı durumları dial-up’dan farklı değil. Sonuçta toplasanız toplasanız 9-10 Milyon USD.
Toplam 15-20 Milyon USD’lik bir pazara dönüştü 2001’de internet sektörü. Doğal olarak da kapanan ve küçülen şirketler oldu. Oysa Amerika’da sadece AOL ‘ 30 Milyondan fazla abonesi ve 20 USD’nin üzerindeki fiyatıyla sadece erişimden yılda 7.2 Milyar USD’lik bir katma değer yaratıyor. Bu da çalısana maaş, ülkeye vergi, techizat üreticisine satış, reklamcıya iş, yatırımcıya kar ve yeni yatırım kaynağı, topluma yeni iş olarak geri dönüyor. Kullanıcı ise vermiş olduğu bedelin karşılığında iyi bir servis alabiliyor. Özellikle burada yatırıma dikkatinizi çekmek istiyorum. Ülkemizde şu anda ISS’ler ve ses gelirlerinden para aktarmadıkça (buna çapraz sübvansiyon deniliyor) TT Internet için yeni yatırım yapabilecek durumda değil. Gelirleri artık 6-7 yıllık olmuş bir sektör için yeterli değil.
Sıfır veya eksi kar bölgesinde iş yapmak ancak ana tüketim malı (commodity) olan ürünler için geçerli bir durum. Örneğin topraktan çıkan ürünler, temel madenler, tarım ürünlerinin bir kısmı sadece üreticisinin geçimini sağlayacak kadar bir karlılıkla tüketiciye ulaşıyor. Bunları bir çoğu zaten teknolojik yenilemeye görece olarak az ihtiyaç duyan ürünler. Oysa teknolojiye dayanan ve her geçen gün yeni yatırıma ihtiyaç duyan bilgi teknolojileri sektöründe sıfır veya eksi kar bölgesinde çalışmak kısa vadede toplumsal yarar sağlar gibi gözükse de yeni yatırımları engellediği için eninde sonunda ülke için bir kayıp haline dönüşüyor.
Toplumsal yarar adına ucuz Internet popülizmi, ülkede kaç kişinin ve hangi gelir düzeyindeki insanların evinde bilgisayar olduğu, neden Türk insanının dünyanın en pahalı telefon görüşme ücretini ödediği, bu ülkenin kaynaklarıyla yetişmiş insanların nasıl bir kalemde beyin göçü olarak kaybedildiği gibi olgularda karşılaştırıldığında ne kadar anlam taşıyor, buna siz karar vermelisiz…..
Kaynak : 