Turkcell’in çözüm ortaklığı uygulamalarına ilişkin eleştirilerimi zaman zaman bu sayfalarda dile getirdim*. Nitekim bugün de bu tür yazı yazma ihtiyacı duydum çünkü “dost acı söylermiş”, sektör kulislerinde konuşulan ve kurumsal çözüm ortaklarına yönelik gerçekleştirilen son Turkcell operasyonu, şekli ve içeriği ile Türkiye’nin en değerli markası ve en fazla profesyonelin çalıştığı kuruma pek uygun düşmüş gibi gözükmüyor.
Turkcell, kurumsal çözümlerinin pazarlanması konusunda Türkiye genelinde dört A tipi (1. seviye) çözüm ortağı ile çalışmaktaydı. Bunlar müstakil şirketlerdi ve kurumsal çözümlerin pazarlanması konusunda, Turkcell için “çözüm ortaklığı” sözleşmesi kapsamında çalışmaktaydılar.
Ancak Nisan 2006 sonu itibariyle, Turkcell tarafından şirketlere yapılan bildirim ile sözleşmeler Turkcell tarafından tek taraflı olarak fesih edildi. Üstelik sözleşmelerin yıl sonuna kadar sürmesi beklenirken. Hatta yıl sonundan sonra da otomatik yenileneceği sanılırken.
Turkcell tabi bu duruma bir neden gösteriyor. Ancak ilginç olan bu şirketlerin müşteri veritabanlarının Turkcell tarafından devir alındığı şeklinde bir bilgi sözkonusu.
Sözleşmeleri fesih edilen bu şirketler, doğal olarak çözüm ortaklığı gereği çeşitli personel istihdam etmişler ve pazarlama süreçlerinde kullanılacak otomobil ve benzeri yatırımlar yapmışlardı. Şimdi bu insanları işten çıkaracaklar ve yaptıkları yatırımlar da boşa gidecek.
Turkcell, (kulislerde konuşulanlara göre) müşteri bilgilerinin 3. partilerle paylaşımdan kaynaklanan hukuksal bazı nedenler olduğunu öne sürerek sözleşmeleri fesh ettiğini açıklamış. Merak etmeden duramıyorum…. “Peki bu hukuki sorun nasıl olup da, Turkcell gibi bir şirketin, 3. partilerle iş yapılması konusunda karar alması ve asgari iki yıldır süren uygulaması süreçleri sırasında fark edilememiş?”
Bakın dostlar, Turkcell’i, Türkiye’deki diğer şirketler arasında ayrıcalıklı kılan en önemli özellikleri; içindeki insan kaynağının yüksek kalitesi, dışında bir eko sistem yaratması ve yeni fikirlere açık olmasıdır. Aslında zaman zaman yaptığım eleştirilerde*, yarattıkları eko sistemin daha bile genişlemesi gerektiğini, belli bir çevreye kısıtlı kalmasının doğru olmadığını ikaz ediyorum.
Ancak sektörde konuşulanlara bakılırsa, son dönem yönetimde meydana gelen değişiklikler, bırakın genişlemeyi, tam tersine gerilemeyi yani eko sistemin sonunu getiriyor gibi bir havaya sahip. Sonuçta Turkcell kurumsal çözüm ortakları ile yollarını ayırırken; hiç hesaba katmadığı çok basit bir neden/sonuç ilişkisi ve doğal sonucunu ıskalamış görünüyor.
Bu firmaların yaptığı sözleşmelerin içeriğini tüm detayları ile bilmemekle beraber, müşteri portföyü oluşturmuş olan bu çözüm ortaklarını, yaptıkları yatırımın geri dönüşünü almadan yarı yolda bırakılmak, Turkcell’e pazarda duyulan güveni yıkmak ve bu firmaları rakip GSM şirketlerine ya da başka çözümlere yönlendirmek dışında bir sonuca yol açar mı? Göremiyorum..
Turkcell gibi “yeni ekonomi” şirketlerinin, geleneksel sermaye şirketlerinden ayrılan en temel özelliği; gelişimlerinin entelektüel sermaye, bilgi ve hıza dayalı olması ve bu ihtiyaçlarını sadece istihdam ile değil; win-2-win modelinde, çözüm ortaklarının dinamizmi ile gerçekleştirmeleridir. Bir nevi saçılma etkisi olan bu model yüzündendir ki; bilişim ve ilgili hizmet şirketlerinin ekonomi üzerindeki tesirleri; yeni oluşan iş ekosferi üzerinde hassas etkileri vardır.
Türkiye’de 2-2,5 milyar $ olarak kabul edilen yıllık bilişim sektörü iş hacminin, araç takip, satış takip, SMS, logo, melodi vs gibi katma değerli mobil servisleri içeren bölümünün 350 – 500 milyon $ arasında olduğu tahmin ediliyor ki bunun büyük bir kısmı, yani % 60-70 arası bir bölüm, Turkcell’in çözüm ortaklarının yarattığı hacim olarak tahmin ediliyor.
Yani bu katma değerli servislerin Türk ekonomisi açısından da önemi büyük. Özellikle de 2-2,5 milyar $ olarak telafuz edilen bilişim iş hacminin, mobil katma değerli servislerinin çıkarılmasıyla kalan bölümünün hemen hemen % 80’inin yabancı yazılım ve donanım olduğu ve Türkiye ekonomisine bıraktığı değerin % 5-10’lar düzeyinde olduğu düşünülürse…
İşte biz Turkcell’i bunun için de yani yarattığı iş hacmi ile de takdir ediyoruz.
Bankacılık sektöründe Karamehmet’e eleştiriler var ama Telekom sektöründe Karamehmet, hem bugünü yaratan vizyonu, hem de son dönemde Türk patronların elinde Telekom işi kalmamışken gerçekleştirdiği manevraları ile takdir ediliyor.
Ancak bu son gelişme hepsinin üstüne tuz biber ekti.. Zaman zaman yaptığımız eleştirilerin nedeni de “dost acı söyler” misali.. Son gelişmeler konusunda da bunu yapacağız..
Dünya çapında bir işletme haline gelen Turkcell’in ülke ekonomisine, istihdamına ve girişimcisine karşı sosyal sorumluluğu artmış durumda. Turkcell’in içerisinden bakıldığında farklı görünse de; daha önceki yazılarımda bahsettiğim** konuları düşünürseniz, ne demek istediğimi anlayacaksınız..
Türk ekonomisinde –özellikle mobil katma değerli sektörde— önemli bir yer edinen “çözüm ortaklığı” iş modeline karşı, “hepsi benim olsun; neden paylaşayım ki?” türü geleneksel ve eski ekonomi argümanı bir fikir sürmek kime yarar?
Rakiplere diyeceğim ama aslında en az 1 yıl daha efektif olamayacağını düşündüğüm ve henüz Türk piyasasını tanıma dönemindeki Vodafone’a değil, gerek altyapısı, gerek ise organizasyonundaki aksaklıkları gidermek için kendi içine dönmüş olan Avea’ya hiç değil..
O zaman.. ne olacak?
Çok basit, fikir getiren, proje üreten mesela 5,000 bağımsız beyine karşın, işleri merkeze çekmek nedeniyle 500 kişiden oluşan bir ekip ile çalışılacak. Bu ise, daha az yeni fikir anlamına geliyor. Dolayısıyla, bugün 500 milyon $’a vardığını yukarıda belirttiğimiz Türk Mobil katma değerli servisler hizmetinde küçülmeye yol açacak. Yani bu durum, bir anlamda Türk ekonomisini bile etkileyebilecek.
Sadece dört çözüm ortağı ve merkeze çekilen diğer katma değerli servisleri sunan şirketlerin sahiplerini ilgilendiriyor görünen bu operasyon, Turkcell’i bugün bulunduğu konuma taşıyan değerler arasında yer alan “yeni ekonomi” şirketi vizyonu ve algılanması üzerinde müthiş olumsuz tesirler yarattı, yaratıyor.. Ama daha önemlisi Türk ekonomisine olumsuz etki yaratması da kaçınılmaz.
Uluslararası bir dünya devi ile rekabete hazırlanan Turkcell’in sistem değişikliği yaparken; rakibinin eline koz sağlayan bir stratejik hata yapmakta olduğunu söylesem; sizce hata etmiş olur muyum?
Müşteri veritabanını korumak, şirketin ekosistemini yok etmek uğruna yapılmalı mıdır?
Neyse.. herzaman yaptığım gibi bu yazının sonunda da bazı öngörülerimi siz okuyucularıma ileteyim.. GSM pazarındaki rekabeti kazanacak şirketi şimdiden söyleyebilirim!
Ne en iyi servis, en iyi tarife ne başka bir şey…
En iyi “yeni ekonomi şirketi” olmayı başaran kazanacak.
Sizce, iyi bir yeni ekonomi şirketi nasıl olunur ya da nasıl “kalınır” dersiniz?
* Yazarın çözüm ortaklığı eleştirisi içeren önceki yazıları
- Turkcell, Telsim’cilere Kapıları Açıyor
- Turkcell Büyüyor, Toplanıyor mu?
- GSM Sektöründe Hava Nasıl?
- Telekom Sektöründe Gelişmeler Nasıl?
** Bülent Hekimoğlu’nun Tüm Yazılarına ulaşmak için en üstteki ismini ya da burayı tıklayınız
Kaynak : 