Türkiye Bilişim Sektörü VizyonSUZluğu - 3

1,5 ay kadar önce yazdığım “% 20,6 Bilişimcinin İşsiz Olduğu Ülkemizde, 10.000 Hint’li Bilişimciye İş İmkanı” başlıklı yazım, sektörde bir dalgalanmaya neden oldu ve çevremden “Emin misin? Bu rakam çok yüksek değil mi?” soruları geldi.

Bu soru beni çok şaşırttı. “Atı alan, Üsküdar’ı geçerken” uyuyan bir ülkede yaşıyoruz.

Yazımda bahsettiğim rakam, henüz Türkiye’ye gelmeyen ve planlanma aşamasındaki projelerde yer alması düşünülen Hintliler için konuşulan sayılardı. “Bilişim VizyonSUZluğumuzu göstermek”[1][2] için T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından mevcut rakamları istedim. Ama bilişim çağında, bakanlık yabancı bilişimci sayısını veremiyor.

T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından “Bilgi Edinme Hakkı” çerçevesinde aldığımız bilgiye göre, ülkemizde çalışan KAYITLI yabancı sayısı şöyle ;

2007 Yılı	2008 Yılı	2009 Yılı
8.930	10.705	14.023

Yani 2 yıl içinde yabancı çalışan sayısındaki artış nerdeyse 2 katına çıkmış. Ama daha önce yazdığım “planlama aşamasındaki” bilişim projelerdeki[3]-[4] rakamlarla bunun 3-4 yıl içinde 4 katına çıkması da önümüze gelecek gibi gözüküyor.

Bir taraftan “Ucuz İşgücü” şeklindeki yabancı bilişimci çalışan istihdamına önayak olan uluslararası yabancı bilişim firmaları ve diğer taraftan bu politikayı destekleyen ulusal firmalarımızın çabaları ile ülkemizde çalıştırılan yabancı bilişimci sayısı her geçen gün artıyor.

,6 yani 30.000 bilişim işsizinin olduğu ülkemizde yabancı bilişimci çalışan sayısı için Bakanlık bir rakam veremiyor ve halen devam eden otomasyon projesi tamamlandığında bu rakamı verebileceğini belirtiyor. Uzaktan (yani Hindistan’dan gibi) ya da yeşil pasaport hilesiyle çalışanlar ise rakamlara dahil değil. 4.cü ayını arkamızda bıraktığımız 2010 rakamlarını ise henüz bilmiyoruz.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının konuyla ilgili sorumuz üzerine (koyu yazılan bölüm bakanlıkça işaretlenmiş bölümdür);

Bilindiği üzere, yabancıların Türkiye’de çalışmalarının izne bağlanması ve bu yabancılara verilecek çalışma izinlerinin düzenlenmesi ile ilgili usul ve esasların belirlendiği 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun ve Uygulama Yönetmelikleri 06.09.2003 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Kanunun 4 üncü maddesinde; yabancıların Türkiye’de çalışmaya başlamadan önce izin almaları gerektiği hükme bağlanmış olup, Kanunun 5 inci maddesinde; süreli çalışma izinlerinin yabancının ikamet izninin süresi ile hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak üzere verilebileceği öngörülmüştür.
Diğer taraftan, 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 20. maddesi gereğince, izinsiz yabancı istihdamıyla ilgili olarak Bakanlığımız iş müfettişleri ve Sosyal Sigortalar Kurumu sigorta müfettişleri tarafından denetlenmektedir.

derken, başka bir hususa yani kayıt dışı çalıştırılanlar olabileceğine de çekiyor ;

Ayrıca, Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin teftiş ve denetim elemanları kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim ve incelemeler sırasında, yabancı çalıştıran işverenlerle yabancıların bu Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerini de denetlemekte ve denetim sonuçlarını Bakanlığımıza bildirmekte olup yapılan denetimler esnasında izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancılar ile bunların işverenleri hakkında idari para cezası uygulanmakta ve bu şahıslar ayrıca emniyet makamlarına da bildirilmektedir.
…… çalışmaları halen devam eden Bakanlığımız Yabancıların Çalışma İzinleri ile ilgili Otomasyon Projesi tamamlandığında daha detaylı bilgilerin verilmesi mümkün olabilecektir.

Bugünkü Bilişimciler de İşini Kaybedecek mi?

Sadece kayıtlar’a geçen dış kaynak kullanımını gösteren yukardaki rakamların, kayıt dışı çalışan (uzaktan ve izin almadan ya da 3 ayda bir Bulgaristan’a çıkılmasını gerektiren yeşil pasaportlarla) yabancı insan kaynağı dikkate alındığında daha yukarı çıkacağı ve fiili rakamın takriben 20.000-30,000 arasında olduğu tahmin edilebilir.

Yani hemen hemen kayıtlı bilişim işsizimiz kadar…..

Üstelik.. bu hızla devam ederse, –ki yukardaki rakamlar 2008’de bir önceki yıla göre % 20, 2009’da bir önceki yıla göre % 31 artış gösteriyor– 2010 yılında 18.000 ve hatta artış oranında da artış olduğunu görerek % 40 alınsa, 20.000 kayıtlı yabancı rakamına ulaşmak mümkün. Ayrıca planlandığı bilinen bazı projeler de ilave artışlar gösteriyor.

Yani, 30.000 bilişimcimizin işsiz olduğu ülkemizde, “1-2 yıl içinde kervana katılmak üzere olan yani –işini daha ucuz işgücüne kaybedecek olan– daha yüzlerce ve hatta binlerce bilişimci olacak” dersek çok mu karamsar bir tahmin yapmış oluruz???

Akbank ve IBM’e buradan soruyoruz !

Mesela planlanan projelerden birisi için konuşalım. Akbank’ın bir projesi için IBM’in Hint’li işgücü önerdiğini ve hatta Akbank’ın üst düzey yöneticisinin Hindistan’a bu amaçla gittiğini de daha önce yazmıştık[2].

Yazımız öncesinde Akbank’a konuyla ilgili sorularımızı göndermiştik. Cevap alamadık tabi ki, ama yazı yayınlandıktan sonra Akbank Kurumsal İlişkiler’den arayan bir kişi, sorularımızı yeniden göndermemizi istedi. Yeniden gönderdik. Şu ana kadar cevap alabilmiş değiliz. Sorularımızı daha kısa şekilde bir de buradan iletelim;

a) Akbank, 2007 – 2009 yılları arasında kaç tane yabancı uyruklu çalışan istihdam etmiştir? Ülkeleri nedir?

b) Bugün, Akbank Ümraniye merkezinde yabancı insan kaynağı var mı? Hangi ülkelerden ve kaç kişi?

c) Akbank, 2007 – 2009 yıllarında istihdam yaptıysa bunu hangi IT firmaları üzerinden gerçekleştirmiştir? (IBM, Infosys, vb.)

d) 2007 – 2009 yıllarında kendi ülkesinde ikamet eden(örneğin Hindistan’da) ancak Akbank için iş üreten firma var mıdır? Kaç tane proje ve kaç kişilik ekip çalışmaktadır? Bu projelerin konuları nelerdir? Bu projelerin bütçeleri nedir?

e) Akbank’ın 2010 BT politikasının daha fazla yabancı uyruklu çalışan istihdamı olacağı ya da yurtdışına daha fazla proje verileceği yönündedir. Bu doğru mudur?

Tabi IBM’e de sorularımız var. 1930’lardan beri ülkemizde olmakla övünen bu güzide bilişim devi geçtiğimiz yıllarda elemanlarına 5 yıl boyunca[5] zam vermemekle suçlanmış ve sektörde yıllar sonra ilk defa güçlü bir sendikalaşmaya yol açmıştı[6]. IBM hakkında “eski çalışanlarının kazanılmış 2.emeklilik hakkını iptale uğraşmak” gibi başka suçlamalar da var. Şimdi IBM’e sorularımız şu şekilde :

a) Hindistan’daki işgücünün daha ucuz olmasının ülkemiz projelerinde bu kişilerin kullanılması ile ilişkisi nedir?

b) Hindistan’da pazarda yer almakla ilgili taahhütünüz var mıdır?

c) IBM son beş yıl içerisinde ülkemiz ticari kurumlarında çalıştırılmak üzere toplam kaç tane yabancı çalışan istihdamı yapmıştır?

d) Benzer şekilde, yabancı ülkelere outsource edilen ülkemiz bilişim sektörü bilişim projelerin sayısı ve bütçeleri nedir?

VizyonSUZluk ama Nereye Kadar?

Üretmeyen, “ithalat”a dayalı bilişim ekonomimizin yabancı insan gücünde yaşanan bu artışın önlemi alınamazsa, ileride çok daha büyük sorunlara neden olması kaçınılmaz olacaktır. Bu vizyonSUZluğun bir an önce devlet tarafından farkedilmesi ve strateji geliştirilmesi gerekiyor.

Ama Akbank’a son bir sualimiz daha olacak. IBM çok uluslu bir firma, 1930’lardan beri burada olsa da, kendisine kazançlı gelmeyen ortamdan kaçma şansı her zaman mevcut. Ama Akbank bu ülkenin bir firması ve bu ülke için yaptığı projede Türk Bilişimci yerine ucuz işgücü diye Hintli bilişimcilere yer verirse, kendisine para yatırcak olan bilişimci müşterileri işsiz kalacak. Türk Bilişimci müşterilerini kaybederek kendi ayağına kement takmış olmayacak mı?

[1] % 20,6 Bilişimcinin İşsiz Olduğu Ülkemizde, 10.000 Hint’li Bilişimciye İş İmkanı

[3] Türkiye’ye Hintli Bilişimci Göçü ve Akbank

[3] Türkiye Bilişim Sektörü VizyonSUZluğu – 1

[4] Türkiye Bilişim Sektörü VizyonSUZluğu – 2

[5] IBM Çalışanları 5 Yıldır Zam Alamadıklarını Belirterek Sendikalaştı

[6] IBM Sendikalaşma Hareketinin Gelişimi

Etiketler: Yazar