Türkiye’de Sabit Telekom Bayilik Sistemi Ne Kadar Verimli? – 2

Bu makalenin ilk bölümünü burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.

Kaldığımız yerden devam ediyoruz..

TTnet “ADSL Churn” Nedeniyle Alternatif Operatörlere Dava Açtı

Sabit Telekom alanındaki bayilik sistemi kökleşemedi, hala “spot” yani “nerde vurgun varsa onu almaya çalışır” şekilde çalışıyor demiştik.

Aldığımız bilgiye göre, Türk Telekom müşteri veri tabanlarını, ADSL’de 2005 yılında, seste ise 2007 yılında bayilerine tamamıyla açmış durumda. Bahsettiğimiz “spot” mantığının temelinde de bu yatıyor.

Altbayi olarak çalışan firmaların, müşterileri bazen bilinçli olarak, bazen de bilgi vermeden diğer operatörlere geçirdikleri ve böylece iyi prim almayı hedefledikleri belirtiliyor. Ancak görüştüğümüz ISS’ler bu konunun kendilerinden kaynaklanmadığını, satışı yapan bayinin, bazen TTnet altında bayilik yaptığı için, bazen kazaen (yani içerdeki bir eleman bilmediği için) ya da bilerek (primi kazanmak isterken, itirazla karşılaşma olasılığını yok etmek için) bunu yapmış olabileceğini belirtiyorlar ve kendi aralarında da benzer olayların meydana geldiğini aktarıyorlar.

Çünkü alternatif operatörler genellikle daha iyi prim veriyorlar. Bu miktar, TTnet’in priminin üstünde, bazen 2 kata varan prim olabiliyor. Bu prim de TTnet alt bayisi olsa bile firmanın elindeki database’de yer alan müşteriye diğer ISS’in hattını satmasına neden oluyor.

İşte TTnet bu durumu dava etti. Yani alternatif operatörlerin, kendi müşterilerini “TTnet’ten arıyoruz” diyerek kandırıldıklarını, buna dair müşteri şikayetleri olduğunu belirterek mahkemeye gitti.

Alternatif telekomcular ise, bunun TTnet’in kendi bayilerinin yaklaşımı olduğunu ileri sürüyorlar.

Bayilik Sistemi Neden Spot Çalışıyor?

Eski elemanları, Türk Telekom bayilik sistemini yıllardan beri “bayilere pastayı büyütün yerine pastayı paylaşalım denildi, bayilere hedef verilmedi, mevcut pazar onlara açıldı” diyerek eleştiriyorlar. Tabi ki bu eleştirilere karşı argümanlar var (bunları son bölümde görebilirsiniz).

Ülkemizdeki sabit hat ve internet konusundaki bayiliklerin çoğunluğu Türk Telekom altında çalışıyor. İlk olarak 2001’lerde oluşturulan bayilik sistemi[1], Türkiye çapında 2400 kadar bayiyi içeriyordu. Bugün TTnet’in de kullanabildiği bu bayi networkünde ana bayi olanların sayısı 800-850’ye kadar inmiş durumda.

Alternatif telekom firmaları da, genellikle ISS’likten gelmeler ve 1997’den itibaren bayilik sistemi oluşturmaya çalıştılar ama Superonline’ın Turkcell bayilerini ve SmileADSL’in Dsmart bayilerini, Koç.net’in ise Beko-Arçelik bayilerini kullanmalarını hariç tutarsak, alternatif sabit telekom/internet firmaların bayi sayısının 10 sayısının katlarını geçmediğini görürüz.

Türk Telekom ana bayilerinin, kendilerine hareket alanı yaratmak için altbayilere yöneldiği görülüyor. Altbayiler, ana bayilerin yapamadıklarını yaparak, onu da, bunu da satıyorlar. Yani, kendilerine kazanç arayan altbayilerin, alternatif operatörlerin yüksek primlerini elde etmeye çalıştıklarını görüyoruz. Genellikle Türk Telekom’un alt bayisi konumundaki bu bayilerin sayısı ise birkaç bini bulur. Dediğimiz gibi bunlar genellikle münhasır değiller, tüm ISS’lerin ADSL’ini satabiliyorlar. Yani TTnet alt bayisi adını taşısalar bile, aynı zamanda Türk.net, DSmile, Biri ya da Doping satabiliyorlar.

İşte problem bu noktada oluşuyor. Bu bayiler primi yüksek almak için yeni ISS’e geçirmek üzere aradıkları müşteriye TTnet bayisiyiz diyerek diğer hattı satabiliyorlar. TTnet’in dava konusu bu. Diğer operatöre geçirilen (Churn) müşterilerin yanıltıldığını belirtiyor. Bunu da bazı müşteri şikayetleri ile belgelendirmiş durumda.

Ama bu noktada bir de ; Veri Tabanı Güvenliği ve hatta Kişisel Bilgilerin Gizliliği Konusu dikkatimizi çekiyor.

Bayiler Veri Tabanlarına Ne Kadar Erişebiliyor ve Saklayabiliyor?

Dediğimiz gibi, burada önemli bir konu da, veri tabanlarının güvenliği ve hatta kişisel bilgilerin gizliliği demiştik. Bu konuda 3 farklı sorun göze çarpıyor :

1. Türk Telekom ses+ADSL veri tabanı tüm bayilere 2007 itibariyle tamamen açıldı deniliyor. Dolayısıyla bu durumda, bayiler tüm bilgileri görebiliyor. Bu nedenle bayilikten ayrıldığında ya da güvenlik yetersiz ise işten ayrılan bir bayi elemanı, bu bilgileri kendisinin ve dolayısıyla başka bir operatörün lehine kullanabiliyor.
2. Veri Tabanları bayiliğin hala sürmesi durumunda bile, bayi tarafından rakip operatör için kullanılabiliyor. Bunun nedeni daha iyi prim kazanmak. Bayilerin özel yazılımlar geliştirdiği ve database üzerinde “taahhütü biten müşteriler” gibi listelemeler aldıkları ve bunları aradıkları belirtiliyor.
3. Veri tabanlarını ellerine bir şekilde geçiren eski operatör ya da bayi elemanları, bunları “merdivenaltı” ya da “çantacı” tabir edilen bir şekilde satabiliyor. Çantacılar 500 $’a kadar bile inen rakamlarla büyük sayıda abone kayıtlarını teklif edebiliyorlar.

Ama BTK’nın yayınladığı veri güvenliği yönetmeliğine de bakılırsa, operatörlerin bu müşteri bilgilerini koruması lazım. Geçtiğimiz günlerde Vodafone sadece sayfasındaki bir açık nedeniyle fatura miktarları gözüktü diye 1 milyon TL’nin üzerinde ceza aldı hatırlayacaksınız.

Türk Telekom’un veri tabanları konusundaki sorunu, “churn arayüzü”nün devreye girmesi ve arkasından açtığı bu dava ile birlikte daha iyi algıladığı, bir çalışma yapıldığı, bu hafta itibariyle, bayilerin veri tabanlarında erişebildiği bilgilerin kısıtlandığı bilgisini de gayri resmi olarak aldık.

Makalenin 3.bölümünü burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.