Önceki bölümde 2014 yılındaki hukuki gelişmeleri incelemiştik. Şimdi 2014’deki diğer önemli bir konuya bakalım; Gülen Cemaati ile Tayyip Erdoğan hükümeti arasındaki çekişmeler 2013’den itibaren su yüzüne çıkmaya başladığında, bunun aracı olarak telefon dinlemeleri/kayıtları ve bu kayıtların yayınlanmsı ve yaygınlaştırılması için internet kullanıldı. Bu nedenle de, 2014 yılında hükümetin telefon ve internet konusunda çeşitli hareketleri ile karşılaştık. Bunları hatırlatalım;
TELEFON DİNLEMELERİ
- Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı – TİB Problemi
2005 yılında kurulan TİB, 2014 yılı içinde imkanlarını hukuksuz bir şekilde, bir grup için kullanmakla suçlandı ve ekibi dağıtıldı. Bugün TİB eskisinden çok daha kalabalık bir kadroya sahip.
Bütün 2014 boyunca eski TİB elemanları için çeşitli suçlamalar yapıldı ama bu suçlamaların bir sonuca erdiğini görmedik. Bu arada bazı yayın organlarında bir kaç defa TİB’in MİT’e devredileceği haberleri çıktı. En son ise gömüleceği gibi bir yaklaşım söz konusu oldu.
Bu konudaki son durum bilinemiyor. Ancak, TİB’in telefon dinlemelerinde denetleyici kurum olmasının MİT’i uzun zamandan bu yana rahatsız ettiği ve Oslo Süreci gibi çeşitli süreçlere dair kayıtların bulunmasının sakıncalı bulunduğu, bu nedenle TİB’in ortadan kaldırılmak istendiği belirtiliyor.
Burada sadece hatırlatma yapıyoruz. TİB ile ilgili olarak daha geniş bir haber yayınlayacağız.
- Kriptolu Telefonlar Dinlenmiş !!!
17 aralık sabahı başlatılan Yolsuzluk Operasyonu sırasında oğluyla yaptığı bir konuşması ortaya çıkan zamanın başbakanı Tayyip Erdoğan, “kriptolu telefonları dinlemişler” denilince, ortaya “kriptolu telefon krizi” patlak verdi.
Ancak bu konu hayli muammalı. Dinlendiği iddia edilen telefon sayısı, telefonların nasıl dinlenebildiği, TİB tarafından mı, Tübitak tarafından mı, başkaları tarafından mı dinlendiği hala karmaşık. Konuyu bazı gazetelerde sürekli yayınlanan haberlerle izliyoruz. Ancak bu haberler ve bu gazetelere demeç veren bakanlar birbiriyle çelişiyor.
Kriptolu telefonların nasıl ve kim tarafından dinlendiği hala belirsiz ama bir an önce açıklığa kavuşması,muhtemelen ulusal güvenliğimiz açısından da önemli. Bu nedenle çelişkileri tek tek inceledik ve bir yazıda raporladık.
Cevap beklediğimiz bu çelişkileri “Yeni Kriptolu Telefonlar Hazır Demişken, Kriptolu Telefon Dinleme Muamması, Çelişkiler, Teknik Nüanslar…” başlıklı haberimizden okuyabilirsiniz.
- Trafik Verilerinin Mahkeme Kararı Olmaksızın Alınması
AKP Hükümeti haziran 2013’de meydana gelen Gezi Olayları sonrasında, kişileri takip olayında sertleşmeye başladı ve 18 temmuz 2013 tarihinde BTK’nın aldığı bir kararla, bütün telekom operatörlerinden, trafiklerini Ankara’ya TİB’e teslim etmeleri istendi (Bkz : BTK’dan Mahkeme Kararı Olmadan Dinleme Yapmaya Yönelik Karar (18 Temmuz ve 401 Sayılı Karar)).
Bu konuda telekom operatörleri tarafından 2 nedenle uygunsuz bulundu. Bunlardan birisi, müşterilerinin –ilginçtir operatörler özellikle yabancı firmalardan korkuyorlar– kişisel ya da ticari bilgilerinin yetkisiz verilmesinin hukuki sorunlara yol açabileceği düşüncesiydi. İkincisi ise, operatörler bu trafiği kendileri götürmek zorundaydı ve bu kadar büyük yatırımın zor olduğunu düşünüyorlardı.
Bu tartışmalar yıl boyu sürdü ve bu arada BTK yılın son gününde 2 yönetmelik birden yayınladı. Bu yönetmelikler, yukarıdaki gelişmeyi zorluyor. Birincisi sermaye şartı getiriliyor (ki böylece firmalar şikayet edemeyecek), ikincisi lisans iptallerini kolaylaştırıyor. Dolayısıyla BTK şu anda “ya trafiğini getirip bana teslim edersin, ya da lisansını iptal ederim” diyor. Bu konudaki gelişmeleri sunmaya devam edeceğiz. İlgili kararları ise şurada okuyabilirsiniz ; 2015’e Girerken, 5 Adımda – Türkiye’de Hükümetin Vatandaşlarını Takip İsteği Yükseliyor.
- Der Spiegel Haberi
Bir de telefon dinlemeleri olayına tersinden bakalım; çünkü yılın bir şoku da, Spiegel’in bilimum istihbarat örgütlerinin Türkiye’yi dinlediğine dair haberiydi. Hükümetin yeterince tepki göstermediği konuşulan bu olayı aşağıdaki makalelerimizde değerlendirmiştik;
- Spiegel’in Dinleme Haberleri Bizi Bozmaz; Dinlemeler ve TİB Üzerine Düşünceler…
- Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – I
- Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – II
- Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – III
- Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – IV
- Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – V
İNTERNET DÜZENLEMELERİ
- Twitter – Youtube – Google+ Kapanması ve Açılması
2014’ün hemen başındaki yerel seçimler öncesinde, Twitter-YouTube üzerinden yayınlanan hükümete karşı içerikler taşıyan “ses kayıtları”, hükümeti önlem almaya zorladı. Bunu bir yandan internet kanunu değiştirilerek yapılmaya çalışıldı, bir yandan engelleme kararları alındı.
Youtube mart sonunda “Suriye ile ilgili konuşmaları içeren ses kaydı” nedeniyle mahkeme kararıyla engellendi (Bkz : “Twitter’ın Ardından YouTube’a da Erişim Engellendi, Üstelik TTNET’in VPN ve Tor’u da Engellediği Söyleniyor”). YouTube’ün açılması ancak Anayasa Mahkemesi kararıyla ve 2,5 ay sonra olabildi (Bkz : “Anayasa Mahkemesinin Kararı Uygulandı ve YouTube Açıldı”).
Twitter ise, 4 vatandaşın şikayeti ile denilerel 20 martta mahkeme kararıyla engellendi (Bkz : “Ve… Twitter Bloklandı.. Sırada Facebook ve YouTube Var mı?”). Twitter’ın tekrar açılması da Anayasa Mahkemesi kararıyla ve 20 gün kadar sonra olabildi (Bkz : “Anayasa Mahkemesi Kararı Uygulandı; Twitter Açıldı”).
Arada bir de Google Plus engellemesi var. Ama bu olay hayli gizemli olarak kaldı (Bkz : “Bir Bilmecem Var; Google Plus Neden Kapandı, Nasıl Açıldı?”).
Son olarak, Twitter konusunda dikkati çok çeken bir konu, Kobane olayları sırasında, “Twitter, Talep Üzerine Silahlı Mücadeleye Davet Eden Hesapları Kaldırdı” haberiydi.
Engellemeleri ve tekrar açılmaları not ettik ama aslında, bu olaylar epeyce tartışmalı oldu. 2014 başındaki, Twitter – YouTube – Google+ engellemeleri ile ilgili haberleri toplu okumak isterseniz “Twitter / YouTube 2014 Engellemeleri Dosyası“nı okuyabilirsiniz.
- VPN – Trafik Engelleme
Doğal olarak bu engellemelerin arkasından gelen konu VPN olacak. Türkiye trafik engelleme ile 2014’de daha fazla tanışmaya başladı. Dolayısıyla da VPN kullanımı birden arttı. Bir önceki maddede gördüğünüz engellemeleri, kişiler VPN ile aşmaya çalıştılar.
Ancak, “VPN ile Twitter’a Erişim (Şimdilik) Mümkün Ama Güvenlik Atlanmaması Gereken Bir Endişe Kaynağı” başlıklı haberimizden de göreceğiniz üzere, VPN kullanımının getireceği riskler de var.
Tabi bu arada, ne gördük?; hükümetin VPN konusunda da önlem aldığı anlaşıldı. Belli başlı VPN uygulamalarına yönelik olarak, o adreslere giden badwidth’leri kısıtlama yapıldı. Bu konudaki haberimizi de “Türkiye’de VPN Yavaşlatma Başlamış Gözüküyor, Sıradan VPN’ler Kaplumbağa Hızında Çalışıyor” başlığı altında okuyabilirsiniz.
- Kartepe Kriterleri Artık Uygulanmıyor
Bu toplantıya tüm paydaşlar yani internet, hukuk, bakanlıklar ve düzenleyici kurum ile sivil toplum örgütü üyelerinden oluşan bir katılım vardı. “Kartepe Kriterleri” bu nedenle çok önemliydi.
Ancak bu kriterlerin ilk defa 2014 yılında uygulanamaz hale geldiğini ve çöpe atıldığını gördük.
- İlk Defa Bir Milletvekilinin Soru Önergesinin Yayını Engellendi – Vagus TV Olayı
2014’ün tartışılan bir konusu Vagus TV engellemesiydi. Bu sitenin engellemesinin kaldırılması da bir hayli maceralı oldu (Bkz : “Vagus.Tv Kurucusu Serdar Akinan : TİB’de Muhatap Bulamıyoruz”).
CHP milletvekili ve başkan yardımcısı Umut Oran, zamanın Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan cevaplaması talebiyle Vagus.Tv ve SoundCloud engellemelerine yönelik bir soru önergesi verdi : “Umut Oran, Vagus.Tv ve SoundCloud Engellemelerini Başbakan Erdoğan’a Sordu”
Ancak bu soru önergesi, BTK ve TİB tarafından engellenmeye çalışıldı (Bkz : “TİB ve BTK, T24.com.tr’den Umut Oran’ın Soru Önergesini Bildiren Haberi Kaldırmasını İstedi”). Bu olay demokrasi tarihi açısından hayli tehlikeli bir durumu işaret ediyordu. O da mecliste yer alan bir milletvekilinin sözlerine sansür getirilmek istenmesiydi (Bkz : “Sansürde Bir İlk: TİB, Mahkeme Yoluyla Milletvekiline Sansür Koymaya Çalıştı“). Milletvekili Oran olaya tepki gösterdi. (Bkz : “Umut Oran : Cumhuriyet Tarihinde İlk Defa Yasama Alanına da Bir Müdahele, Darbe, Engelleme ve Sansür Söz Konusu”).
2014 yılı Bilişim – Telekom gelişmelerini 35 maddede özetleyen bu yazı dizisinin önceki bölümünü
Sonraki bölümleri
- 2014’de Bilişim ve Telekom Yatırımları
- 2014’de e-Devlet ve e-Dönüşüm Çalışmaları
- Hükümet Telekom Sektörünün Kontrolünü Eline Aldı
- 2014’de Siber Güvenlik
- 2014’de Sektör Haberleri
- 2014’de Girişimcilik ve Girişimin Finansmanı
- 2014’de Mehtelif Gelişmeler
- 2014’de e-Devlet ve e-Dönüşüm Çalışmaları
başlıkları altında okuyabilirsiniz.



Kaynak : 