Bir yanda, 2005 başında 3 telekom devine sahip olan Türk sermayesinin, yıl sonunda elinde sadece azınlık hisselerinin kalmasının verdiği şaşkınlık, diğer yanda Telsim için beklenen 5-5.5 milyar $’lık fiyata ulaşılamamasının hayal kırıklığı… Telsim ihalesi için Türkiye cephesinde görünüm bu.
Ama İngiliz gazetelerine bakarsanız da, Vodafone yüksek fiyat verdiği için eleştiriliyor.
Örneğin Financial Times, Companies&Markets ekinde manşetten verdiği haberde; Vodafone’un bu alım nedeniyle, gelecek beş yıllık kazancında düşme olacağı, uzun vadede büyüme profilini olumlu etkileyeceği, ihale öncesinde Vodafone yöneticilerini uyaran bankacıların, Telsim için 3 milyar doların üzerinde fiyat ödenmemesi gerektiğini belirttikleri gibi notlar var. Independent ya da Guardian gibi diğer İngiliz gazetelerinde de hep fiyatın “yüksek” olduğu yorumu yapılıyor.
Gerçi Vodafone’un 2005 içindeki tek alımı bu değil. Hatta 2005 Vodafone için hayli yoğun geçmiş. Avrupa ve Asya’da bakın neler satın almış;
- Hint’li mobil operatörü Bharti Tele-Ventures‘un % 10’una 1.4 milyar $ ödemiş. (pazar payı % 22 ve 30 eylül itibariyle abone sayısı 15,1)
- Romen Mobifon’un % 79’unu satın almış (fiyat açıklanmamış)
- Çek Cumhuriyetinde Oskar Mobil’in tamamını almış.
- Güney Afrika mobil operatörü Vodacom’da hisselerini arttırmış
Önce şu İngiliz gazetelerinin “fazla” yorumuna bakalım. 10 milyon abonesi olan Telsim’in % 100’ü için 4.55 milyar $ ödeyen Vodafone, Hindistan’da 15 milyon abonesi ve % 22 pazar payına sahip Bharti’nin % 10’una 1.4 milyar ödemiş. Yani bu büyüklükte bir firmanın tamamı 14 milyar $ ediyor. Peki 10 milyon abonesi olan Telsim’e ödenen 4.55 pahalı mı bu durumda? Tabi ki 2 şirketin başka başka koşulları, başka başka ülke çevresi ve varlıkları olduğunu biliyorum ama bu tür bir basit analiz de pek anlamsız değil ..
Türk tarafına gelince, Arap sermayesinin topyekün (5 firma ile) ilgi gösterdiği ihalenin, petrol ve nakit zengini bir Arap firmasına gidebileceği ihtimali yüksek görülüyordu. En olası 2 firma ise Orascom ve Eti-Salat deniliyordu. Orascom, hakkındaki son haber, Irak’ta yapmakta olduğu 2 milyar $’lık yatırım, Eti-salat için ise Pakistan ihalesinden çekilmesi oldu.
İşte bu nokta Eti-Salat için hassas oldu yorumları yapılıyor. Pakistan Telekom’a yapılan yüksek teklif, Eti-Salat içinde rahatsızlık haline gelince, temkinli adım atmayı tercih ettikleri görüldü. Bu da ihale dışına itilmelerine neden oldu. Oysa tahminler hep Eti-Salat üzerineydi. Rakamın 5-5.5 milyar $’lara ulaşması bekleniyordu. Vodafone alımından ötürü Türk tarafından duyulan en temel hayal kırıklığı bu oldu.
Ama Vodafone zaten vereceği fiyatı aşağı yukarı anons etmişti. İhaleden 20 gün kadar önce ülkemize 1 günlük yıldırım seyahat yapan Başkan Yardımcısı Horn-Smith “Telsim’e En Yüksek EKONOMİK değeri vereceğiz” derken, rakamı da nerdeyse söylemiyor muydu? Muhammen bedel’in açıklandığı günlerdeki haberimize bakın. Orda normal değerlendirme ile (abone başına 500 $) fiyatın 4.5 milyar $ olacağı açıklıkla ifade edilmiş.
Sonuç olarak, bu rakama yani 4.5 milyar $’a ulaşılacağı biliniyordu. Ama beklenen, Arap ve Rus sermayesinin birbiri ile kıran kırana mücadelesi sonucu rakamın 5 ve hatta 5.5 milyar $’a çıkması idi. Vodafone ise daha 1-1,5 yıl öncesinden istekli olduğu bilinmesine karşın fazla ciddiye alınmıyordu. Çünkü, ihale öncesi piyasada dolaşan, “Vodafone hissedarlarına hesap vermek zorunda, bu nedenle de çok yüksek fiyat veremez” sözleri bu firmanın 5-5,5’lara çıkamayacağı yorumunu getiriyordu. Belki ihale sonucunu etkileyen ifadelerden biri de bu olmuş olabilir.
Diğer bir yazımda size, Türk mobil sektörünün değerlendirmesini ve Vodafone’un Türk pazarından olası beklentilerini ve iştahının nedenlerini anlatacağım. Umarım, Noel hindisini (Turkey) çantaya atan Vodafone’un (Indepent gazetesi bir kelime oyunu ile bu ifadeyi veriyor) boğazına lades kemiği takılmaz.
Telsim Satışı ile İlgili Tüm Bilgileri TMSF – Telsim Satışı sayfasında bulabilirsiniz.
Kaynak : 