Makalenin önceki bölümlerini
- Web 2.0 Nedir – 1
- Web 2.0 Nedir – 2
- Web 2.0 Nedir – 3
- Web 2.0 Nedir – 4
- Web 2.0 Nedir – 5
- Web 2.0 Nedir – 6
- Web 2.0 Nedir – 7
- Web 2.0 Nedir – 8
- Web 2.0 Nedir – 9
- Web 2.0 Nedir – 10
başlıkları altında okuyabilirsiniz.
5. Hafif yüklü Programlama Yöntemleri
Web hizmetleri fikri bir kez geçer akçe oldu mu büyük şirketler çarpışmaya dağıtılmış uygulamalar için güvenilirliği son derece yüksek ortamlar yaratmak üzere tasarlanmış karmaşık bir web hizmetleri yığınıyla daldılar.
Ama web tam da hipermetin (hypertext) teorisinin çoğundan kurtulup ideal tasarım yerine basit bir faydacılığı koyduğu için başarılı olduğu ölçüde, karmaşık ticari web hizmetleri hâlâ daha geniş yayılım yakalamayı beklerken RSS de basitliği nedeniyle belki de en yaygın biricik web hizmeti haline geldi.
Aynı şekilde, Amazon.com’un web hizmetleri de iki biçimde sunulmaktadır: biri SOAP’un (Simple Object Access Protocol – Basit Nesne Erişim Protokolü) şekilciliklerine bağlı kalan web hizmetleri kümesi, diğeri ise bazen REST (Representational State Transfer – Temsili Durum Aktarımı) de denilen hafif yüklü bir yaklaşımla sadece http üzerinden XML verisi sağlamak.
Yüksek değerli B2B bağlantıları (Amazon ile ToysRUs gibi perakende ortakları arasında olduğu gibi) SOAP kümesini kullanırlarken Amazon Amazon kullanımın 95%’inin hafif yüklü REST hizmetine yönelik olduğunu belirtiyor.
Aynı basitlik arayışı diğer “organik” web hizmetlerinde de görülebilir. Google’ın son ürünü Google Maps buna bir örnek olabilir. Google Maps’in basit AJAX (Javascript ve XML) arayüzü bu veriyi daha sonra yeni hizmetlere katacak olan hackerlar tarafından kolayca çözüldü.
MapQuest ve MicrosoftMapPoint’in yanı sıra ESRI gibi GIS satıcıları da bir süre için haritacılıkla ilgili web hizmetleri sundular. Ama GoogleMaps basitliği sayesinde tüm dünyayı kasıp kavurdu. Resmî satıcı-destekli web hizmetleriyle deneylere girişmek taraflar arasında resmî sözleşme gerektirirken Googlemaps’in uygulanma biçimi verinin alınmasına izin verdi ve hackerlar çok geçmeden veriyi yaratıcı biçimde yeniden kullanmanın yollarını buldular.
Buradan çıkarılacak pek çok önemli ders vardır:
- Gevşek bağlı sistemlere olanak tanıyan hafif-yüklü programlamayı destekleyin. Tüzel sponsorlu web hizmetleri kümesinin karmaşıklığı sıkı bağlaşımı etkinleştirmek üzere tasarlanmıştır. Bu pek çok durumda gerekli olduğu halde en ilginç uygulamaların çoğu yine de gevşek bağlı, hatta kırılgan kalabiliyor. Web 2.0’ın zihin dizgesi klasik IT zihin dizgesinden son derece farklı!
- Sendikasyonu düşünün, koordinasyonu değil. RSS ve REST tabanlı hizmetler gibi basit web hizmetleri veriyi dışarıya satmakla ilgilidir, bağlantının diğer ucuna vardığında ne olacağını denetlemekle değil. Bu düşünce bizzat internetin temelinde yatmaktadır ve uçtan-ucalık ilkesi olarak bilinen bir düşüncedir.
- “Hacklenirlik” ve karıştırılabilirliğe uygun tasarım. Özgün web, RSS ve AJAX gibi sitemlerin hepsinin ortak özelliği şudur: yeniden kullanmaya karşı engeller son derece düşüktür. Yararlı yazılımların çoğu aslında açık kaynaklandırma öyle olmadığında bile entelektüel mülkiyet korumasına yönelik çok az şey içerir. Web tarayıcının “Kaynağı Göster” seçeneği her kullanıcı için başka bir kullanıcının web sayfasını kopyalamayı mümkün kılmaktadır; RSS kullanıcıya istediği içeriği bilgi sağlayıcının emrine amade olmadan istediği zaman görmesini sağlamak üzere tasarlanmıştır; en başarılı web hizmetleri yaratıcıları tarafından hiç düşünülmemiş yönlere çekilmesi en kolay olanlar olmuştur. Creative Commons tarafından tipik “her hakkı saklıdır” sözüne karşı üretilmiş olan “bazı hakları saklıdır” sözü faydalı bir yol levhasıdır.
Kurguda Yenilenme
Hafif yüklü iş modelleri hafif yüklü programcılık ve hafif yüklü bağlantıların doğal sonucudur. Web 2.0 zihin dizgesi yeniden kullanım için idealdir. Housingmaps.com gibi yeni bir hizmet sadece varolan iki hizmeti birbirine uydurarak inşa edilmiştir.
Housingmaps.com bir iş modeline sahip değildir (henüz) – ama pek çok küçük-çaplı hizmet için Google AdSense (ya da Amazon ortakları ücretleri ya a her ikisi de) bir gelir modeline eşdeğerde denklik sağlamaktadır.
Bu örnekler bir başka kilit web 2.0 ilkesine dair bir fikir veriyor; “kurguda yenilenme” dediğimiz bir ilke. Meta bileşenleri bol olduğunda sadece onları yeni ya da etkili yollarla kurgulayarak değer üretebilirsiniz. Nasıl ki böyle bir kurguyu bilimselleştiren Dell gibi şirketlerle PC devrimi iş modeli olarak ürün gelişiminde yenilenmeyi temel alan şirketleri yenilgiye uğratarak meta donanımı kurgusunda pek çok yenilik fırsatı sağladıysa Web 2.0’ın da şirketlere diğerleri tarafından sağlanan hizmetleri kullanma ve tamamlamada daha iyiye giderek yarışı kazanma fırsatları sunacağına inanıyoruz.
Yazının devamını Web 2.0 Nedir – 12 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 