Kuzeybatı Çin Xinjiang Özerk Uygur Bölgesi’nde yer alan Taklamakan Çölü hinterlandında, 10 bin metre derinliğinde bir sondaj kuyusu delme süreci devam ediyor. 10 bin metreden fazla derinliğe ve aynı zamanda Çin jeoloji bilimi açısından çok büyük öneme sahip olacak olan kuyunun, ilk oyma işlemleri, 30 Mayıs’ta başlamıştı.
Aslında 11 bin metre derinlikte olması planlanan sondaj kuyusu, Çin’in en büyük çölü olan Taklamakan Çölü hinterlandında bulunuyor. Delme süreci bağlamında kuyunun içine, matkap ve borular da dâhil olmak üzere, 2 bin tonu aşkın ağırlıkta donanım sokulacak ve bunlar ondan fazla kara katmanının içinden geçecek.
Tarım havzası, sert zemin koşulları ve ayrıca sorunlu ve karmaşık yeraltı koşulları nedeniyle incelenmesi en zor bölgelerden biri. Kuyu içine indirilen donanım, 27 Ağustos Pazar günü itibarıyla 6 bin metreye ulaştı.
Çin henüz tam bir açıklama veya kazının sebebini açıklamadı. 457 gün sürmesi planlanan kazı için gaz ve petrol araması da deniliyor.
Rusların “Kola Süper Derin Sondaj Deliği”
Dünya üzerindeki insan yapımı en derin delik, Rusya’nın Kola Yarımadası’nda 1970 ile 1992 yılları arasında açılan Kola Süper Derin Sondaj Deliği’dir. Delik 12.262 metre derinliğe dokunmaktadır ve yer kabuğunu ve mantoyu incelemeyi amaçlamaktadır.
Başlangıçta deliğin “mümkün olduğu kadar derine” inmesi amaçlanmıştı ve bunun takriben ~14.500 metre olması bekleniyordu. Ancak bilim insanları ve mühendisler, beklenmedik derecede yüksek sıcaklıklarla karşılaştıklarında pes etmek zorunda kaldılar. Yüzeyin 7,5 mil altında, 2,7 milyar yıllık kayalar yaklaşık 180 santigrat derece (ya da kavurucu 356 Fahrenheit derece) sıcaklıkta bulunuyor. Bu tahmin ettiklerinin neredeyse iki katı kadar sıcaktı.
Ekip, proje sırasında, deliğin dibinde 180 santigrat dereceye varan yüksek sıcaklıklar, matkap ucunun sürekli kırılması ve değiştirilmesi ve derinlikteki kayaların sağlamlığı gibi çeşitli zorluklarla karşılaştı. Bu kadar yüksek sıcaklıklar matkap uçlarını ve boruları deforme eder. Kayaların kendisi de daha yumuşak hale gelir. Kola’daki Rus bilim insanları bu derinliklerdeki kayaların kayadan çok plastik gibi davrandığını açıkladı.
1992’de durdurulmasından ve yaklaşık on yıl sonra proje sahasının terk edilmesinden bu yana Kola Süper Derin Sondajı, Dünya üzerindeki en derin yapay nokta rekorunu elinde tuttu. O zamandan beri insanlar, Katar’daki Al Shaheen Petrol Sahasında açılan 12.289 metrelik sondaj deliği ve Rusya’nın Sakhalin adası yakınındaki 12.345 metrelik açık deniz petrol kuyusu da dahil olmak üzere çeşitli sondaj kuyuları kazdılar. Ancak Kola’daki delik en derini olmaya devam ediyor.
Kaynak : 