Bu yazı dizisinin burayı tıklayarak ulaşabileceğiniz ilk bölümünde, 2014-2018 arasındaki dönemi kapsayan 10cu kalkınma planı içinde başlık olarak bilişim ve iletişim teknolojilerine verilen yere bakmış ve bu kapsamda dünyadaki durumu ve eğilimleri gösteren 4 madde yanısıra “Bilgi ve İletişim Teknolojileri” başlığı altındaki 30 farklı maddeye ve burayı tıklayarak ulaşabileceğiniz ikinci bölümünde, “Bilim, Teknoloji ve Yenilikler” başlığı altındaki 22 maddeye yer vermiştik. Şimdi e-devlet başlığına bakalım.
Bu yazı dizisi 4 bölüm olarak verilecek. İlk 3 bölümde sektörü ilgilendiren maddeleri yorumsuz olarak veriyoruz. Bunun bir amacı, 171 sayfaya dağılmış maddeleri biraraya toplamak, diğer amacı ise bu sayfalarda ülkemizin bilişim-telekom sektörüne yönelik geçmiş ve planlanan değerli bilgiler olmasıdır. Son bölümde planla ilgili düşüncelerimizi, eksik ya da güzel bulduğumuz konuları vereceğiz. Bu konuda okuyucularımızın görüşlerini de bekliyoruz.
2014-2018 arasını kapsayan 10cu Kalkınma Planında, en detaylı bölümlerden birisi “e-Devlet” başlığı. 2ci bölümün, “2. Planın Hedefleri ve Politikaları” başlığı altındaki planın 4 hedefinden birisi olan “2.1 Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum” alt başlığında sayfa 59-61 arasındaki “2.2.17” ci bölümde 24 madde ile yer alıyor. Şimdi detayına bakalım;
2.1.17. Kamu Hizmetlerinde e-Devlet Uygulamaları
a. Durum Analizi
Madde 389. e-Devlet uygulama ve hizmetleriyle kamu kesiminde etkinlik ve verimlilik artışı sağlanmış; şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı bir kamu yönetimi oluşturulması sürecinde ilerleme kaydedilmiştir. Kamu hizmetlerinde kullanıcı odaklılık açısından doğrudan ve dolaylı katkıları olan bu gelişmeler sayesinde, vatandaş ve işletmeler üzerinde kamu hizmetlerinden kaynaklanan mali ve idari yükler azalmıştır.
Madde 390. Dokuzuncu Kalkınma Planı döneminde öncelikli e-devlet uygulama ve hizmetleri, 2006 yılında uygulamaya konan Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesinde yürütülmüştür. Bu dönemde pek çok e-devlet projesi hayata geçirilmiştir. e-Devlet Kapısı uygulamaya alınmış, 2012 yılı sonu itibarıyla 600’e yakın hizmet Kapıya entegre edilerek yaklaşık 14 milyon kayıtlı kullanıcıya ulaşılmıştır. Adres Kayıt Sistemi ve Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) oluşturulmuş; Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ve T.C. Kimlik Kartı projelerinin pilot uygulamaları tamamlanarak yaygınlaştırma çalışmalarına başlanmıştır. Bunların yanı sıra adalet, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, emniyet, kamu mali yönetimi gibi alanlarda uygulama projeleri gerçekleştirilmiştir.
Madde 391. Hem bireylerde hem işletmelerde e-devlet hizmetlerinin kullanımı artış göstermiş; iş dünyasına yönelik e-devlet hizmetleri, bireylere yönelik hizmetlere nazaran daha fazla kullanılmıştır. e-Devlet hizmetlerinde 2012 yılında yüzde 94,4’lük vatandaş memnuniyeti seviyesine ulaşılmıştır.
Madde 392. 2008 yılında yapılan yasal düzenlemeyle kamu kurumlarının TÜRKSAT A.Ş.’den yapacakları e-devlet hizmetlerine ilişkin alımlar kamu ihale mevzuatından muaf tutulmuştur. e-Devlet çalışmalarının koordinasyonu görevi 2011 yılında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına verilmiştir.
Madde 393. e-Devlet çalışmalarının, bütüncül bir kamu yönetimi anlayışının parçası olarak yürütülmesi ve koordinasyonun güçlendirilmesi ihtiyacı önem arz etmektedir.
Madde 394. e-Devlet projelerinin tasarlanması ve yürütülmesinde kurumların organizasyon yapısı ve yönetimindeki eksikliklerin yanı sıra, bilgi işlem birimlerinin başta insan kaynakları olmak üzere kurumsal kapasitelerinin yetersizliğinden kaynaklanan sorunlar devam etmektedir
Madde 395. e-Devlet hizmet sunumunda ihtiyaç duyulan temel bilgi sistemleri ile ortak altyapılardan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS), Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı, Kamu Güvenli Ağı, Ortak Çağrı Merkezi, Bilgi Sistemleri Olağanüstü Durum Yönetim Merkezi gibi alanlarda sınırlı düzeyde ilerleme kaydedilebilmiştir.
Madde 396. Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) projeleri kapsamında gerçekleştirilen alımların niteliği ve amaçları açısından kamu ihale mevzuatında iyileştirme yapılması ve kamu kurumlarının kurumsal kapasitelerinin artırılması gerekmektedir.
Madde 397. e-Devlet uygulama ve hizmetlerinin etkinliği, sürdürülebilirliği ve kullanıcı odaklılığı açısından bilgi güvenliği ve kişisel bilgilerin korunmasına yönelik mevzuat düzenlemelerinin yapılması hususu önemini korumaktadır.
Madde 398. Kamu kurumlarının birlikte çalışabilirliğinin sağlanması amacıyla etkin bir süreç ve mekanizmanın geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Madde 399. e-Devlet hizmetlerinin kullanıcı memnuniyetini sağlayacak şekilde birlikte işler ve bütünleşik bir yapıda, kullanıcı odaklı bir bakış açısıyla tasarlanarak sunumu ve kullanımının artırılması için ortak yaklaşım ve standartlar belirleme gereksinimi devam etmektedir.
Madde 400. Katma değerli yeni ürün ve hizmet sunumuna katkı sağlamak üzere kamu sektörünün elinde bulunan bilginin paylaşımı önem arz etmektedir.
b. Amaç ve Hedefler
Madde 401. Etkin, katılımcı, şeffaf ve hesap verebilir kamu yönetimine katkı sağlamak üzere; dezavantajlı kesimler de dâhil kullanıcı ihtiyaçlarına göre tasarlanmış hizmetlerin, kişisel bilgi mahremiyeti ve bilgi güvenliği sağlanarak, çeşitli platformlardan, kullanıcı odaklı, birlikte işler, bütünleşik ve güvenilir şekilde sunulacağı bir e-devlet yapısının oluşturulması temel amaçtır.
| Tablo 9: e-Devlet Alanında Gelişmeler ve Hedefler | ||||
| 2006 | 2011 | 2013 | 2018 | |
| e-Devlet Hizmetlerini Kullanan Bireyler (%)[1] | 26,7[2] | 45,1 | 48,0 | 65,0 |
| e-Devlet Hizmetlerini Kullanan Girişimler (%)[3] | 66,2 | 81,5[4] | 85,0 | 90,0 |
| e-Devlet Hizmetleri Memnuniyet Oranı (%)[5] | 95,0[6] | 94,4 | 97,5 | 98,0 |
| e-Devlet Kapısı Kayıtlı Kullanıcı Sayısı (Milyon Kişi) | 0,01 | 13,8 | 15,0 | 30,0 |
| e-Devlet Kapısından Sunulan Hizmet Sayısı | 22[7] | 547 | 700 | 3.000 |
Kaynak: 2006 ve 2012 yılı verileri TÜİK ve TÜRKSAT’a aittir. 2013 ve 2018 yılı verileri Onuncu Kalkınma Planı tahminleridir.
[1] 16-74 yaş aralığında bulunan internet kullanıcıları içinde e-devlet hizmetlerinden yararlananların oranıdır.
[2] 2007 yılı verisidir.
[3] 10 ve daha fazla çalışanı bulunan tüm girişimler içinde e-devlet hizmeti kullanan girişimlerin oranıdır.
[4] 2011 yılı verisidir.
[5] Memnun ve orta düzeyde memnun olanların toplam e-devlet hizmetleri kullanıcı sayısına oranıdır.
[6] 2009 yılı verisidir.
[7] Aralık 2008 verisidir.
c. Politikalar
Madde 402. e-Devlet çalışmaları etkin kamu yönetimi bakış açısıyla yürütülecek, kurumlar üstü ve kurumlar arası düzeyde güçlü bir yönetim ve koordinasyon yapısına kavuşturulacaktır.
Madde 403. e-Devlet hizmet sunumunda ihtiyaç duyulan temel bilgi sistemleri tamamlanacaktır. Ortak altyapıların kurulmasına ve ortak standartların belirlenmesine devam edilecek; mahalli idareler de dâhil olmak üzere, kamuda ortak uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. Bu kapsamda MERSİS, TAKBİS, Mekânsal Adres Kayıt Sistemi (MAKS), EKAP, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı ve Bilgi Sistemleri Olağanüstü Durum Yönetim Merkezi projelerinin tamamlanmasına öncelik verilecektir. Kurumsal e-devlet projeleri, oluşturulacak ortak eylem planları çerçevesinde sürdürülecektir.
Madde 404. e-Devlet uygulama ve hizmetlerinin geliştirilmesine ve e-Devlet Kapısına taşınmasına devam edilecektir. Yeni kimlik kartının tüm vatandaşlara dağıtımı tamamlanacak ve e-devlet hizmetlerinde yaygın kullanımı sağlanacaktır. Kamu kurumları arasındaki resmi yazışmaların elektronik ortamda yapılmasına imkân tanıyan e-Yazışma Projesi yaygınlaştırılacaktır.
Madde 405. Kamu kurumlarına ait bilgi sistemlerinin birlikte işlerliği sağlanacaktır.
Madde 406. e-Devlet hizmet sunumunda kullanıcı talep ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ve karşılanmasında mobil uygulamalara ve e-katılıma önem verilecektir.
Madde 407. Kamu kurumlarının e-devlet projesi hazırlama ve yönetme kapasiteleri geliştirilecek, bilgi işlem birimlerindeki insan kaynağı güçlendirecektir.
Madde 408. Büyük ölçekli e-devlet projeleri yürüten kurumlar başta olmak üzere kamu kuruluşlarında, kurumsal stratejik planlarla uyumlu bilgi teknolojisi stratejisi hazırlanması yaklaşımı benimsenecektir.
Madde 409. Kamu kurumlarının BİT alımlarında etkinliği artırmak üzere ilgili ihale mevzuatı gözden geçirilecektir.
Madde 410. Katma değerli yeni hizmetlerin üretimi amacıyla ticari değeri olan veriler başta olmak üzere kamu sektörü bilgisinin paylaşımı ve yeniden kullanımı sağlanacaktır.
Madde 411. Kamu hizmetlerinin sunumunda bilgi güvenliği ve kişisel bilgilerin korunmasına ilişkin hukuki, idari ve teknik düzenlemeler gerçekleştirilecektir.
Madde 412. Açık kaynak kodlu yazılımlar, büyük veri, bulut bilişim, yeşil bilişim, mobil platform, nesnelerin interneti gibi ürün, hizmet ve yönelimler değerlendirilerek kamu için uygun olabilecek çözümler hayata geçirilecektir.
Buraya kadar 10cu Kalkınma Planındaki maddeleri “yorumsuz” verdik. Bir sonraki bölümde, genel bir kaç kavram eşliğinde plan konusundaki iyi yönleri ve eleştirilerimizi dile getireceğiz.
Kaynak : 