Parası olanların, çeşitli modellerle (risk, melek ya da başka türlü) projesi olanlara yatırım yapması fikri çok da eski değil. Yaklaşık 65-70 yıl öncesine, yani 2 dünya savaşına ve aslında 1 kişiye, eski bir tuğgenerale dayanıyor.
1.Dünya Savaşına Fransa adına topçu olarak katılan F.Doriot, iki savaş arasında ABD’ye göç ediyor, orada profesör oluyor. 2.Dünya savaşı patlayınca da, Amerikan ordusunun modernize edilmesi için kurulan bir komisyonda görev alıyor.
Doriot, meraklı ve pratik bir adam olduğu için, ordu içi bürokrasisi ile uğraşmak yerine doğrudan General George C. Marshall’a gidiyor ve projenin sorunlarını böylece hallediyor.
Doriot’un çalışmaları Amerikan ordusuna, her iklime uyabilecek yeni üniformalar, günlük modern tayın, savaş botları, taarruz paketleri gibi, pek çoğu zamanı için öncü sayılabilecek plastik ve ateşe dayanıklı malzemeler kazandırıyor.
Doriot aynı zamanda orduya gelen teklifleri de alan kişiydi. Yazar Jeffrey Cruikshank “Shaping the Waves: A History of Entrepreneurship at Harvard Business School,” adlı kitabında, Doriot’un gerçekleştirdiklerini listeler. Bunu okuduğunuzda, bir nevi Risk Sermayesi iş tanımı okumuş gibi olursunuz.
Cruikshank “Her gün masasına en aptalından, en vizyonerine değin pek çok teklif ulaşıyordu. Bunlardan acaip olanlar hemen reddediliyordu. Ama Doriot ile ekibi geri kalanı dikkatle inceler ve parlak fikirleri ayırırlardı” diyor.
Savaştan sonra Doriot, bu becerisini kendisi için kullanmaya başladı. 1946’da, MIT ve John Hancock Mutual Insurance firmasından finansmanı sağlanan American Research & Development Corp. (ARD) şirketini kurdu.
ARD, pek çok önemli firmaya para sağladı ve teknoloji alanında uzmanlaştı. Mesela 1957’de kurulan Digital Equipment Company (DEC – daha sonra Compaq ile birleşen bilgisayar firması) ARD tarafından 70,000 $ fonlanmıştı.
ABD’de risk sermayesi sağlayan firmaların çoğu aile servetlerine dayanıyorsa da, ARD ilk bağımsız risk sermayesi firması olarak kabul edilir. Doriot da “Risk sermayesi endüstrisinin babası” olarak adlandırılır.
Doriot 1987 yılında öldü ama açtığı yol bugün yaşıyor.
2012’de Risk Sermayesine 28,3 Milyar $ Yatırım
Bugün başka ülkelerde de denense bile, risk sermayesinin asıl işlediği yer ABD. Rakamlara bakarsanız, bunu görebilirsiniz; Risk sermayesi (VC) veritabanı CB Insights’ın yeni yayınladığı bir rapora göre; 2012 yılında 3,267 anlaşmaya 28,3 milyar $ yatırım yapıldı. Anlaşma başına ortalama 8,7 milyon $.
Bu rakam;
- 2009’da 2,461 anlaşma için 20,8 milyar $ (ort 8,5 milyon $)
- 2010’da 2,792 anlaşma için 23,7 milyar $ (ort 8,5 milyon $)
- 2011’de 3,051 anlaşma için 30,6 milyar $ (ort 10 milyon $)
Ülkemizdeki yatırımları düşündüğümüzde, hayli farklı rakamlar değil mi?
Araştırma raporuna göre, 2012’nin en aktif risk sermayesi yatırım firması ise; New Enterprise Associates. İlk 5 sıradaki diğerleri sırasıyla Kleiner Perkins, Google Ventures, Andreessen Horowitz ve First Round Capital.
ABD’de risk sermayesine yatırım açısından en aktif 5 eyalet ise California, Massachusetts, New York, Washington ve Texas olarak veriliyor ama toplamda 38 eyalette yatırım yapıldığı raporlanıyor. Yatırımların % 80’inin mobil ya da internet-bazlı şirketlere yapıldığı belirtiliyor. En büyük yatırım yapılan 2 alan dan birisi mobil CRM, diğeri kablosuz teknolojiler.
Ülkemizdeki durum raporlanmadığı için bilmiyoruz.
Kaynak : 