Yılın başında adettendir, geçmiş yılın muhasebesi yapılır. Biz de turk-internet.com okuyucuları için 2014’ün bilişim-internet ve telekomda en önemli haberlerini, 8 kategori altında gözden geçirdik;
- Yılın Başında En Fazla İnternet Kanununu Konuştuk
AKP hükümetinin 2 ana ortağı olduğu anlaşılan Gülen taraftarları ile Erdoğan taraftarları arasındaki çekişme, internet üzerinden yayınlanan ses kayıtlarının yolunu açtığında, Erdoğan hükümetinin karşı cevabı interneti baskı altına almak şeklinde gelişti.
Torba kanunlara konulan maddelerde “özel hayat” denilerek, internete yönelik kontrol ve sansür maddeleri oluşturdu. 6552 sayılı kanunla, 5651 sayılı kanuna ilave edilen bu maddelerin yol açtığı kısıtlamalar henüz “paralel” kavgasına yönelik. Daha başka yerlere fazla yansımadı. Ama o kavga bittiğinde neler kısıtlanacak daha net göreceğiz.
Yeni ilavelerde önemli bölümler, erişim sağlayıcılar birliği kurulması, URL engellemenin gelmesi, trafiğin tamamının hükümete (ESB’ye) teslim edilmesi idi. Bunları daha detaylı aşağıdaki bölümlerde okuyabilirsiniz. Ama daha detaylı okumak isteyenler için “5651’i Genişleten İnternet Maddeleri Dosyamız var.
- URL Bloklama
Yılın başında 5651 sayılı İnternet kanununu genişleten URL bloklama ile tanıştık. URL Bloklama özellikle sitenin tamamını bloklamamak için getirildi. “Daha iyi” gibi düşünülürse de, 5651 içinde yeni geliştirmelerle birlikte sitelere haber vermeden URL bloklama yapılması sorunlu bir olay. Çok sayıda URL kapatıldığında ise, idari ve teknik açıdan sorun yaşatabilir.
- Erişim Sağlayıcılar Birliği
Erişim Sağlayıcılar Birliği (ESB) kavramını ilk kez aralık 2013’de TBMM’ye AKP ŞanlıUrfa Milletvekili Zeynep Uslu imzasıyla verilen ve 5651 sayılı kanuna ilaveler getiren kanun taslağında rastlandık. 2014 mayısında kurulan ESB halen çok tartışılan bir konu; çünkü “sivil toplum kurumu”ymuş havasında devlet eliyle internetin boğazını sıkacak bir uygulama yapıldı. Telkoder başkanlığında 100 kadar kuruluşun onayladığı tüzük yerine, BTK tarafından belirlenen 44 firma ve yine BTK tarafından yazılan tüzük kullanılarak kuruldu. Şimdilik postacılık yapıyor. Yani TİB’den gelen erişim engelleme (site ya da URL) taleplerini, ISS’lere iletiyor.
- Siber Suç Sözleşmesi
Yerel seçimler öncesinde ortaya çıkan ses kayıtları, 4 yıldır TBMM’de bekleyen “Sanal Ortamda İşlenen Suçlar Sözleşmesi’nin onaylanmasına neden oldu. AB tarafından 2001’de imzalanan sözleşmeye Türkiye 10 kasım 2010 tarihinde Strazburg’da imza atmış ama bazı konularda cekinceler olduğu için bugüne kadar o imza TBMM tarafından onaylanmamıştı. Siber olaylarla ilgili olarak, Ülkeler arası işbirliğini kolaylaştıran sözleşmenin Türkiye tarafından da anlaşılabilmesi için AB tarafından açıklanmasının hemen ardından, IvHP tarafından 2001 yılında Türkçe’ye kazandırılmıştı. Siber Suç Sözleşmesinin onaylanması ile ilgili haberi burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
- Kişisel Veriler
Kişisel Veriler kanunu konusunda –AB’de ilgili sözleşmeye imza attığımız 1981’den bu yana– nerdeyse 33 yıldan beri gelen bir sorun var; İnternet kanunu “özel hayatı korumak” bahanesi ile ağırlaştırılırken, asıl özel hayatı koruyacak olan kanun, ki vatandaşlarını keyfi takibini engelleyecek olan “kişisel verilerin korunması” kanunu çıkarılmıyor. Ama yılın son günlerinde böyle bir taslağın Başbakan Davutoğlu imzasıyla TBMM’ye görüşülmek üzere gönderildiğini gördük (Bkz : “34 Yıldır Beklediğimiz Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Bu mu?”) . Gerçi daha önce bir kaç kez gönderilmiş taslaklar da var.
Taslağın en çok eleştirilen noktaları, istisnaların çok geniş tutulması ve kurulması hedeflenen veri kurulunun siyasi olma olasılığı. Diğer detayları burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Yıl içinde bu konudaki önemli bir gelişme de, özel hastanelerin sahtekarlık yapmasını önlemek için SGK tarafından devreye alınan “avuçiçi” ve “parmak izi” okuma türü uygulamaların Danıştay tarafından “kişisel verilerin korunması” başlığı ile iptal edilmesi olarak hatırlatalım (Bkz : “Danıştay, Sağlık Sisteminde Parmak İzi ya da Avuç İçi Okumaya Durdurma Verdi”).
Yanısıra önemli başka bir notumuz; 2014 olmasa da, 2013’ün son günlerinde Devlet Denetleme Kurulu’nın yayınladığı raporu da hatırlatmak isteriz;
- e-Ticaret Kanunu
Cumhurbaşkanı tarafından 4 kasımda onaylanan 6563 sayılı e-Ticaret yasası bazı açılardan olumlu değerlendirmekle birlikte sıkıntı yaratacağı belirtilen konular da var. Burayı tıklayarak ulaşabileceğiniz detayları ile, e-Ticaretle ilgili düzenlemeleri Avrupa Birliği uyum çerçevesinde yeniden ele aldığı bildirilen, kanun genel itibarıyla kişisel verileri korumayı, iletişimin gizliliğini sağlamayı ve tüketiciyi e-ticarette korumayı amaçlamış.
Kanun içinde, e-tacir’e Bilgi verme yükümlülüğü (sözleşme ve sürece dair açık ifadeler, sipariş edilen malla ilgili her türlü detay), Ticari ileti gönderme şartları yeni kanunun en çok tartışılan madde çünkü izin istenmesi ve alınan onaya uygun içerik gönderilmesi şartı geliyor. Yanısıra hizmet sağlayıcının kişisel verileri koruması isteniyor.
Bu kanunda en çok tartışılan husus, SMS ya da e-mail ile yapılan gönderimlere “izin isteme” gelmesi. Bu izin istemenin sıkıntı yaratacağı onun yerine çıkışın düzgün çalışması sisteminin getirilmesi isteniyor (teknik terimi ile şu anda Opt-In isteniyor, Hizmet sağlayıcılar Opt-Out için ısrar ediyor). Ama dikkat; kanunu uymama karşılığında ise, 1000-10.000 TL ve tekrarlanmasında katları şeklinde ceza geliyor.
Bunun yanında, e-tacirlerin ve sektörün bu kanunları takdir etmekle birlikte, asıl e-Ticaret’i destekleyecek uygulamaların devreye girmesini beklediklerini de not edelim. Aşağıda sektör büyüklüğü bölümünde göreceğiniz üzere, e-Ticaret rakamımız henüz 14 milyar TL. Bunun yurtdışına gelişmesi ve yurtiçinde de daha çok desteklenmesi gerekiyor.
TELEFON DİNLEMELERİ ve İNTERNET DÜZENLEME YÖNETİMİ
- Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı – TİB
2005 yılında kurulan TİB, 2014 yılı içinde imkanlarını hukuksuz bir şekilde, bir grup için kullanmakla suçlandı ve ekibi dağıtıldı. Bugün TİB eskisinden çok daha kalabalık bir kadroya sahip.
Bütün 2014 boyunca eski TİB elemanları için çeşitli suçlamalar yapıldı ama bu suçlamaların bir sonuca erdiğini görmedik. Bu arada bazı yayın organlarında bir kaç defa TİB’in MİT’e devredileceği haberleri çıktı. En son ise gömüleceği gibi bir yaklaşım söz konusu oldu.
Bu konudaki son durum bilinemiyor. Ancak, TİB’in telefon dinlemelerinde denetleyici kurum olmasının MİT’i uzun zamandan bu yana rahatsız ettiği ve Oslo Süreci gibi çeşitli süreçlere dair kayıtların bulunmasının sakıncalı bulunduğu, bu nedenle TİB’in ortadan kaldırılmak istendiği belirtiliyor.
TİB ile ilgili olarak daha geniş bir haber yayınlayacağız.
- Trafik Verilerinin Mahkeme Kararı Olmaksızın Alınması
AKP Hükümeti haziran 2013’de meydana gelen Gezi Olayları sonrasında, kişileri takip olayında sertleşmeye başladı ve 18 temmuz 2013 tarihinde BTK’nın aldığı bir kararla, bütün telekom operatörlerinden, trafiklerini Ankara’ya TİB’e teslim etmeleri istendi (Bkz : BTK’dan Mahkeme Kararı Olmadan Dinleme Yapmaya Yönelik Karar (18 Temmuz ve 401 Sayılı Karar)).
Bu konuda telekom operatörleri tarafından 2 nedenle uygunsuz bulundu. Bunlardan birisi, müşterilerinin –ilginçtir operatörler özellikle yabancı firmalardan korkuyorlar– kişisel ya da ticari bilgilerinin yetkisiz verilmesinin hukuki sorunlara yol açabileceği düşüncesiydi. İkincisi ise, operatörler bu trafiği kendileri götürmek zorundaydı ve bu kadar büyük yatırımın zor olduğunu düşünüyorlardı.
Bu tartışmalar yıl boyu sürdü ve bu arada BTK yılın son gününde 2 yönetmelik birden yayınladı. Bu yönetmelikler, yukarıdaki gelişmeyi zorluyor. Birincisi sermaye şartı getiriliyor (ki böylece firmalar şikayet edemeyecek), ikincisi lisans iptallerini kolaylaştırıyor. Dolayısıyla BTK şu anda “ya trafiğini getirip bana teslim edersin, ya da lisansını iptal ederim” diyor. Bu konudaki gelişmeleri sunmaya devam edeceğiz. İlgili kararları ise şurada okuyabilirsiniz ; 2015’e Girerken, 5 Adımda – Türkiye’de Hükümetin Vatandaşlarını Takip İsteği Yükseliyor.
- Twitter – Youtube – Google+ Kapanması ve Açılması
2014’ün hemen başındaki yerel seçimler öncesinde, Twitter-YouTube üzerinden yayınlanan hükümete karşı içerikler taşıyan “ses kayıtları”, hükümeti önlem almaya zorladı. Bunu bir yandan internet kanunu değiştirilerek yapılmaya çalışıldı, bir yandan engelleme kararları alındı.
Youtube mart sonunda “Suriye ile ilgili konuşmaları içeren ses kaydı” nedeniyle mahkeme kararıyla engellendi (Bkz : “Twitter’ın Ardından YouTube’a da Erişim Engellendi, Üstelik TTNET’in VPN ve Tor’u da Engellediği Söyleniyor”). YouTube’ün açılması ancak Anayasa Mahkemesi kararıyla ve 2,5 ay sonra olabildi (Bkz : “Anayasa Mahkemesinin Kararı Uygulandı ve YouTube Açıldı”).
Twitter ise, 4 vatandaşın şikayeti ile denilerel 20 martta mahkeme kararıyla engellendi (Bkz : “Ve… Twitter Bloklandı.. Sırada Facebook ve YouTube Var mı?”). Twitter’ın tekrar açılması da Anayasa Mahkemesi kararıyla ve 20 gün kadar sonra olabildi (Bkz : “Anayasa Mahkemesi Kararı Uygulandı; Twitter Açıldı”).
Arada bir de Google Plus engellemesi var. Ama bu olay hayli gizemli olarak kaldı (Bkz : “Bir Bilmecem Var; Google Plus Neden Kapandı, Nasıl Açıldı?”).
Son olarak, Twitter konusunda dikkati çok çeken bir konu, Kobane olayları sırasında, “Twitter, Talep Üzerine Silahlı Mücadeleye Davet Eden Hesapları Kaldırdı” haberiydi.
Engellemeleri ve tekrar açılmaları not ettik ama aslında, bu olaylar epeyce tartışmalı oldu. 2014 başındaki, Twitter – YouTube – Google+ engellemeleri ile ilgili haberleri toplu okumak isterseniz “Twitter / YouTube 2014 Engellemeleri Dosyası“nı okuyabilirsiniz.
- VPN – Trafik Engelleme
Doğal olarak bu engellemelerin arkasından gelen konu VPN olacak. Türkiye trafik engelleme ile 2014’de daha fazla tanışmaya başladı. Dolayısıyla da VPN kullanımı birden arttı. Bir önceki maddede gördüğünüz engellemeleri, kişiler VPN ile aşmaya çalıştılar.
Ancak, “VPN ile Twitter’a Erişim (Şimdilik) Mümkün Ama Güvenlik Atlanmaması Gereken Bir Endişe Kaynağı” başlıklı haberimizden de göreceğiniz üzere, VPN kullanımının getireceği riskler de var.
Tabi bu arada, ne gördük?; hükümetin VPN konusunda da önlem aldığı anlaşıldı. Belli başlı VPN uygulamalarına yönelik olarak, o adreslere giden badwidth’leri kısıtlama yapıldı. Bu konudaki haberimizi de “Türkiye’de VPN Yavaşlatma Başlamış Gözüküyor, Sıradan VPN’ler Kaplumbağa Hızında Çalışıyor” başlığı altında okuyabilirsiniz.
- Der Spiegel Haberi
Yılın bir şoku da, Spiegel’in bilimum istihbarat örgütlerinin Türkiye’yi dinlediğine dair haberiydi. Hükümetin yeterince tepki göstermediği konuşulan bu olayı aşağıdaki makalelerimizde değerlendirmiştik;
- Spiegel’in Dinleme Haberleri Bizi Bozmaz; Dinlemeler ve TİB Üzerine Düşünceler…
- Yine Spiegel Haberleri Üzerine; Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – I
- Yine Spiegel Haberleri Üzerine; Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – II
- Yine Spiegel Haberleri Üzerine; Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – III
- Yine Spiegel Haberleri Üzerine; Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – IV
- Yine Spiegel Haberleri Üzerine; Türkiye, Dinlemecilerin Ekmeğine Tereyağ mı Sürüyor? – V
BİLİŞİM -TELEKOM YATIRIMLARI
- Cep Telefonunda 4G, 2015 Sonuna Yetişir mi? Cevap : Hayır Çünkü 2010-2014’de Fiber Yatırımlar Yapılamadı
Ülkemiz 3G’ye gecikmeli girdi. 2000’lerde bir çok ülkede başlatılan 3G konusunda, BTK ve Bakanlık yetkilileri “tam zamanında” ya da “geç başlamamız bizim yararımıza oldu, en son teknolojiyi aldık” deseler de, pek inandırıcı değil.
Şimdi aynı şekilde 4G’ye geç kalıyoruz. 2010’lardan itibaren ülkeler 4G’ye geçmeye başladılar. Ülkemizde bu konuda henüz herhangi bir hareket görülmüyor. Bakanlık 2015 sonunda demesine karşın, bunu 2016’ya ve belki de 2017’ye kaydığını görüyoruz. Bu konudaki çeşitli haber ve yorumları “4G Dosyasından görebilirsiniz
Yine de bu konuda sevindirici bir haber şu; ARGELA isimli şirketimizin geliştirdiği 4G baz istasyonları konusunda Netaş-Aselsan-Argela üçlüsünün başarılı bir çalışma yaptıkları ve “Advance” ürünlerini 2015 sonuna yetiştireceklerini duyuyoruz. Bu ürünün 2011’den bu yana çalışıldığına dair haberimizi burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
- Kamu’daki Bilgi İşlem Yöneticileri Değiştirildi ve Yatırımlar Durakladı
17-25 aralıktaki yolsuzluk operasyonları yüzünden, Gülen Cemaati ile AKP hükümetinin arası açılınca, Gülen Cemaatine mensup oldukları için 2 yıl önce çeşitli kamu bilgi işlem dairelerine atandıkları bildirilen (bazıları değil, herkesi kastetmiyoruz), kişiler nisan ayında görevlerinden acilen alındı.
Bilgi İşlem daireleri bütün şirket ve kurumlar için kan damarları gibi olduğundan, bu kişiler acilen görevden alındılar ve yerlerine yine acil atamalar yapıldı. Bu atamaların bir kısmı da eski insanlardı ama anlaşılan başka sorunlar çıktı. Daha ileri zamanlarda bu yeni atamalardan da bazıları görevden bir daha alındılar.
Bunun sonucunda, kamu sektöründe yatırımlar durdu. Zaten üstüste gelen seçimler nedeniyle de bir yavaşlama vardı ama hassas durumlar söz konusu olunca, yeni atananların herhangi bir sorumluluk üstlenmedikleri ve hareket etmedikleri, bazı yerlerde eski yöneticilerin imzaladıkları sözleşmelerle alınan cihazların kabullerinin yapılmadıkları görüldü. (Bkz : “Devletin Bilişim Sektörüne Biraz Daha Özen Göstermesi Gerekiyor”.>
- Bankaların IT Yatırımları da Duraklama Dönemine Girdi
Bankaların her türlü konuda talep ettikleri fahiş komisyonlar BDDK tarafından son yıllarda sınırlandı. Bu sınırlamaların yapılması ile bankaların –ekonomik kriz dönemlerinde bile çok yüksek olan- karlılıkları da düştü. Dolayısıyla daha önceleri rahatlıkla yaptıkları IT yatırımlarında azalma oldu.
- Türkiye İnternet ve Telekom Liginde Düştükçe düşüyor
IT sektörünün 3 büyük müşterisi olan kamu – finans ve telekom sektörünün ilk ikisini yukarıda görüyorsunuz. 2014 yılında üçüncüsü olan telekom sektöründe de IT yatırımları düştü. Çünkü AKP hükümeti Gezi olayları ve 17*25 aralık yolsuzluk operasyonları sonrasında, telekom-internet sektörüne yönelik “kontrol” çalışmaları başlattı ve yeni yatırımların önünü adeta kapattı. Bunun sonucunda da dünya sıralamalarında aşağı sıralara düşmeye devam ettik. Mesela burayı tıklayarak görebileceğiniz üzere sabit penetrasyonda 69cu ve mobil penetrasyonda 60cı sırada yer aldık.
ITU’nun başka bir listelemesi olan ICT indeksinde ise 68ci sırada yer aldık. Bu raporu da burayı tıklayarak görebilirsiniz.
Peki bu duruma çözüm olarak ne yaptık; burayı tıklayarak görebileceğiniz üzere, BTK bir çeyrekte 8 milyon abone kazanıldığını iddia etti. Bakan Lütfi Elvan tarafından memnuniyetle açıklanan bu rakamın, tespit edilmesi zor, mobil abonelerden oluşması tabi ki şüphe yarattı. Çünkü toplam abonelerin % 27,3’ü yani 7,5 milyon kişinin mobil veri kullanım oranı 0-5 MB aralığında yani yok hükmünde. Dolayısıyla bu 8 milyonun dünya sıralamalarındaki Türkiye rakamını düzeltmek için yaratıldığını sanıyoruz.
- Fatih Projesi Duraklama Dönemine Girdi
8 milyar TL’ye varacağı hesaplanan büyüklüğü ile çok uluslu ya da yerel firmaları en çok heyecanlandıran projeydi bu. Okulöncesi, ilköğretim ile ortaöğretim düzeyindeki okullarda bulunan 620.000 dersliğe dizüstü bilgisayar, projeksiyon cihazı ve internet altyapısı, ilgili öğretmenlere hizmetiçi eğitimler ve öğrenciler için eğitsel e-İçerikler oluşturmaktan oluşan proje maalesef pilot uygulamalar ve akıllı tahta alımları dışında ilerlemedi.
2013 sonunda nerede bıraktıysak, orada duruyor. En son şubat ayında 100.000 tablet dağıtıldı[2]. 10 milyon tabletten bahsedilirken, 100 bin tablet ne demekse, biz de o noktadayız. (Bkz : Fatih Projesinde Bugün 100.000 Tablet Dağıtıldı; Başbakan İnternet için ‘Yasaklamıyoruz, Koruyoruz’ Dedi)
e-DEVLET ve e-DÖNÜŞÜM ÇALIŞMALARI
- Kamu Veri Merkezleri
Kamu, tasarruf ve operasyon kolaylığı başta olmak üzere, çeşitli nedenlerle devlet kurumlarına ait ver, merkezlerini biraraya toplama kararı vermiş ve bu konudaki sorumluluğu da Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına tevdi etmiş durumda. 2015-2018 arasında gerçekleştirilmesi planlanan 10 adımlık Kamu Entegre Veri Merkezleri projesinin detayını burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
- e-Devlet Strateji ve Eylem Planı
Yılın ilk 9 ayında, e-Devlet konusunda bakan Lütfi Elvan tarafından haziran ayında açıklanan kullanıcı sayısı dışında bir gelişme göremedik (Bkz : “e-Devlet Kullanıcı Sayısı 17,9 Milyon Olmuş”)
Ekim ayında ise, e-Devlet çalışmaları için bir yönetmelik hazırlandığını öğrendik. Bu çalışmalara “başlama adımı” ise, aralık ayında Ankara’da yapılan bir toplantı ile duyuruldu (Bkz : “Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı Projesi Tanıtıldı”.
Bakanlık 2015-2019 e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı çalışmalarını haziran 2014 tarihinde başlatarak, bir yıllık süreçte Eylemleri kamuoyu ile paylaşmayı hedeflemiş görünüyor.
- e-Defter / e-Tebligat / e-Fatura / e-Saklama
Şirketlerin mali işlemlerinin devletle olan süreçlerine kolaylık sağlayacak ve devlete de vergi toplamak konusunda yardımcı olacak, e-Defter ve e-fatura ile, hukuk alanındaki sıkıntıları azaltması beklenen e-tebligat hakkında çeşitli çalışmalar son bir kaç yıldır devam ediyor.
e-Defter mecburiyeti, 20.000 şirket için 1 ocak 2015 itibariyle başladı. Bu alan Türk ve diğer yazılım firmaları için de yeni bir pazar açmıl oluyor. Nitekim burayı tıklarsanız, ocak 2015 itibariyle 152 kadar firmanın e-Defter uygulaması geliştirdiğini görebilirsiniz. Bu uygulamalardan 69 tanesi de, muhasebe yazılımı bağımsız uygulamalar.
e-Fatura 5 Mart 2010 tarihinden itibaren uygulamada. Asgari 25 milyon TL brüt satış cirosu olanlar ve ÖTEV’ye tabi firmalardan da 10 milyonun üzerinde cirosu olanlar, 2013 sonu itibariyle e-fatura uygulamak zorunda. Bu hizmeti firmalar kendileri tarafından, bir entegratör firma üzerinden ya da Gelir İdaresi Başkanlığını e-fatura için oluşturduğu portal üzerinden verilebiliyor. e-Fatura’nın ülkemize büyük tasarruf sağlayacağı düşünülüyor (Bkz : “Yüksel Samast : Türkiye’de Yılda 6 Milyar Fatura Dönüyor, e-Fatura’ya Dönsek Tanesinde 13 TL Tasarruf Var – 3“)
e-Fatura kullanan firmalar listesine burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz. ocak 2015 itibariyle bu listede 19.555 firma bulunuyor (bazı büyük firmaların bayileri de e-fatura kullanıyor). e-Fatura konusunda hizmet veren firma sayısı ise şu anda 38. Bu firmaları da burayı tıklayarak görebilirsiniz. Ayrıca 29 firma da şu anda e-Saklama hizmeti veriyorlar. Bu firmaları da burayı tıklayarak görebilirsiniz.
e-Arşiv konusunda, hizmet veren 18 firmaya ise burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bu konuda tartışılan bir husus, devletin e-dönüşüm konusunda yavaş davrandığı ve işlemlerin elektronik ortama alınması konusunda ısrarcı olmadığı şeklinde. Örneğin UYAP konusunda böyle eleştiriler var. Davaların takibi açısından çok kullanılmaya başlanmasına rağmen, halen kağıtların ortadan kalkmadığı ve zaman zaman işlemlerin elektronik ortama geçirilmesinde hızlı davranılmadığı eleştirileri var “Yüksel Samast : Bir şeyi Bilgisayarla Yapmaya Başlamak, e-Dönüşüm Anlamına Gelmez – 1”.
- e-tebligat
e-Tebligat konusu burayı tıklayarak görebileceğiniz üzere 2008’lerden bu yana gündemde. 25/1/2012 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan “Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile Kayıtlı Elektronik Posta Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ve 19 ocak 2013 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan“Elektronik Tebligat Yönetmeliği” çerçevesinde uygulamaya alınması beklenen KEP yani “Kayıtlı Eelektronik Posta” ya da diğer ismiyle e-tebligat, anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler için zorunluluk olarak getirildi.
Ancak e-tebligat konusu hayli yavaş gidiyor. Bunun sektördeki duyumlara göre nedeni PTT’nin bankalarla entegrasyonda yavaş kalması oldu. Halen sektörde 3 firma var; PTT, Türkiye Noterler Birliği ve TürkKep.
e-Tebligat, ilgili kişi ya da firmanın tebligatı hızlı alması, ne zaman aldığının takibi vs gibi konular açısından hukuk davalarına hız ve tasarruf sağlayacak, hukuk kuruluşlarının yükünü azaltacak bir uygulama olarak yorumlanıyor.
HÜKÜMET TELEKOM SEKTÖRÜNÜN KONTROLÜNÜ ELİNE ALDI
- Turkcell Tamamen Hükümet Yönetimine Geçti
Turkcell için 2014 içindeki önemli bir gelişme, Rus ortak Altimo ile Çukurova Grubu arasında, 2007’den beri süregiden davanın en son aşamasının tamamlanmasıydı (Bkz : “Mahkeme Çukurova’nın Turkcell Hisseleri için Süre Uzatma Talebini Kabul Etti). Karar sonrasında ise, “Çukurova Holding’in Turkcell Hisselerindeki Alfa Rehini Kaldırıldı, Ziraat Bankası Rehin Koydu.
Ama bu gelişmeyle birlikte, Turkcell’in yönetim kurulunun 7 üyesinin 5’ine AKP’li üyeler yerleştiği için “Turkcell hükümetin eline geçti” yorumları yapılmaya başlandı.
Bu görüşü hızlandıran bir düşünce de, nisandaki 3 istifaydı. Bu istifaları kasım 2013’den itibaren duymuştuk. Ancak 17-25 aralık operasyonları ile meşgul olan hükümetin bunlarla uğraşmadığı söylendi. (Bkz : “Turkcell’de Deprem – 3 İstifa Geldi.) Bu istifaların yerine yapılan atamalar da dedikoduları hızlandırdı ve “Türk Telekom bitti sıra Turkcell’e geldi” konuşmaları arttı.
Bunun yolunu ise, Turkcell içinde nerdeyse 10 yıldan beri süre giden, ortak kavgaları açtı. Üstüste bir kaç genel kurul ortak kavgaları ile engellendiğinden, SPK bu konuda 2 tebliğ yayınlamıştı ve arkasından 2013 mart ayında 2’si eski bakan 3 yönetim kurulu üyesi atadı (Bkz : “SPK Sonunda Turkcell’e 3 Bağımsız Üye Atadı”).
Ama ortaklar bu olaydan sonra da bir araya gelemediler. Bu arada Yönetim Kurulu’ndaki 4 kişinin süresi bitti. SPK 2013 ağustos ayında yine AKP’li çevrelerden 2 kişiyi daha atadı (Bkz : “SPK Turkcell’e 2 Yeni Yönetim Kurulu Üyesi Daha Atadı”).
Geri kalan üyeler için TeliaSonera 2013 eylülde 2 isim bildirdi. (Bkz : “Turkcell Yönetim Kurulu’na, TeliaSonera’nın Önerdiği 2 İsim Seçildi”).
Turkcell’in bu yönetim kurulundan Ahmet Akça’nın Genel Müdürlük istediği konuşuluyordu. Daha sonra diğer bir üyenin yani Mehmet Bostan’ın adı geçmeye başladı. Süreyya Ciliv siyasi bir kişilik olmadığı için, sürekli olarak “gitti-gidiyor” dedikoduları yapılıyor. Ancak ayrılacağı kesin gözü ile bakılan kişi yönetim kurulu üyesi Bekir Pakdemirli. Duyumlarımıza göre milletvekili seçimlerine hazırlanıyormuş.
Son olarak belirtelim; Turkcell için bir SPK uyarısı var; mart sonuna kadar Genel Kurul’unu toplaması gerekiyor. Aksi takdirde; (Bkz : “Turkcell’in Genel Kurulu 2015’e Kadar Yapılmazsa Yönetim SPK’ya Geçebilir”).
- Türk Telekom Entegrasyonu
Borsaya açıldığından bu yana 15 milyar TL civarı kar etmesine rağmen, borçları yüksek olan ve sabit telefon aboneleri de eriyen Türk Telekom’da 2014’e 20 gün kala finançı bir Genel Müdür atandı. (Bkz : “Türk Telekom CEO’luğuna Rami Aslan Atandı”). Göreve başlayan Genel Müdür Aslan ise, şirketin gitgide kötüye giden borç durumuna karşı tasarruf ve entegrasyon süreci duyurdu.
Ancak, bu entegrasyon, serbestleşme açısından doğru olmayan bir yaklaşım. 2004’deki Serbestleşme ve 2005’deki Özelleştirilme öncesinde, Rekabet Kurulu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na gönderdiği “Görüşü”nde, özelleştirme sonrasında daha rekabetçi bir piyasanın oluşturulması için;
- Kablo TV altyapısının Türk Telekom’dan ayrı bir tüzel kişilik haline getirilerek devredilmesi,
- Devirden sonra Türk Telekom’un internet servis sağlayıcılığı faaliyetlerini ayrı bir tüzel kişilik altında yürütmesi,
- GSM mobil telekomünikasyon hizmetleri pazarında hakim durumda olan teşebbüsün tek başına ihaleye katılmasına izin verilmemesi,
- Özel İletişim Vergisi nedeniyle Türk Telekom ile altyapılardan yararlanan işletmeciler arasında doğan eşitsizliğin devir öncesi giderilmesi
gerektiğine karar vermişti. Rekabet Kurumu’nun bu görüşü, dünya çapında örnek gösterilmişti. (Bkz : “RK, TT Özelleştirme Görüşü Dünya Literatüründe”).
Ama 2014 yılında bu kararın geriye doğru işletilmeye başlandığını gördük. Türk Telekom, 3 adımda entegrasyon duyurdu. Bu süreç halen sürüyor.
- “Türk Telekom’da Büyük Organizasyon Değişikliği Oldu”
- “Türk Telekom’da Entegrasyona Yönelik Organizasyon Değişiklikleri Duyuruldu”
- “Türk Telekom 2015’e Bireysel’de Erkan Akdemir, Kurumsal’da Mehmet Ali Akarca ile Giriyor”
Türk Telekom konusunda ayrı bir analiz yayınlayacağız. Ama yıl içindeki bir kaç ilginç Türk Telekom haberini de hatırlatalım;
- “Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Tivnikli Açıklama Yayınladı”
- “Efkan Ala’dan Boşalan Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyeliğine İbrahim Eren Atandı”
- “Türk Telekom 2013’de 13,2 Milyar TL Gelir Elde Ederken, Kar’ı % 52 Düşerek 1,3 Milyar TL Oldu”
- “Türk Telekom’un Yeni Yönetim Kurulu Üyesi Cenk Serdar Oldu”
- “Başbakanlık Müsteşarı Fahri Kasırga Türk Telekom Yönetim Kurulu’na Atandı”
- “Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyeliklerinde Değişiklikler Oldu”
- “Yiğit Bulut Türk Telekom’a Yönetim Kurulu Üyeliğine Seçildi”
- Fiber Yatırımlar Engelleniyor
Maalesef bir kaç yıldır ülkemizin fiber yatırım yapılması yavaşladı ve hatta engellendi. İlk engelin Türk Telekom tarafından İstanbul Belediyesi üzerinden ve rekabet amacı ile yapıldığı konuşuluyordu. Belediye’den bazı yöneticilerin kendi ellerinde olmadığını söylediklerini de duyduk.
Ancak olay daha sonra kronikleşti. Gezi Parkı sonrasında hükümetin internet nefreti artmış gözüküyor. Bu nedenle de fiber yatırımlar yapılamıyor. Ya Belediye izin vermiyor, ya da UDH Bakanlığı eliyle bazı şartlara bağlanıyor ve engelleniyor.
Bu konuyu 2013 itibariyle şu yazı dizisinden okuyabilirsiniz;
- “2013 Biterken İnternete Bir Bakış; 3 Yıldır Istanbul’da bir Metre bile Yasal Kazı Yapılamıyor, Fiber Döşenemiyor – 1”
- “Bölüm – II”
- “Bölüm – III”
- “Bölüm – IV”
Alternatif Telekom firmalarının derneği olan Telkoder 2014 başında bu konuda basın toplantısı düzenledi ; “TELKODER: İnternette de Ekonomide de Hızlı Türkiye İçin Fiber İnternetin Önünü Açın”.
Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak yıl içinde de çeşitli toplantı ve basın açıklamaları ile konuyu hatırlattı :
- “Yusuf Ata Arıak; Geçmişte ADSL 5 Yıl Geciktirildi, Bugün Fiber Geçiş Hakkı, Kıl Fiyatları ile Geciktiriliyor”
- “TELKODER: Fiber İnternet için Yeraltı Kullanım Kirası AB’ye göre Neredeyse 30-40 kat daha Pahalı”
- “Yusuf Ata Arıak : Sabit İnternet Kullananların Sadece % 15’i Fiberle Bağlı – I”
SİBER GÜVENLİK
- Siber Konularda Savunmasız siber kalkan
SEKTÖRE DAİR
- 12 Yıldan sonra Bu yıl Sektörün Bağlı Olduğu Bakanlık El Değiştirdi
2002 yılından bu yana sektörün bağlı olduğu ana bakanlık olan o zamanki adıyla Ulaştırma, bugün artık Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, 2013 yılının sonunda el değiştirdi. AKP hükümetinin iktidara geldiği 2002 seçimlerinde bu göreve atanan (BKz : Yıldırım; ‘Devlette Devamlılık Esastır’) Binali Yıldırım, 2013’ün son günlerinde yerel seçimlerde İzmir adayı olmak üzere görevini Lütfi Elvan’a teslim etti. (Bkz : Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Olarak Atanan Lütfi Elvan, Görevi Binali Yıldırım’dan Devraldı.)
- Taksitler Kaldırıldı
Yılın son gününde Resmi Gazete’de yayınlanan bir maddeye göre; kredi kart ile alışverişlerde telekomünikasyon ürünleri için taksit uygulanmayacağını bildirildi. Bu uygulamanın nedeni çok açık anlatılmadı. Bu nedenle önceleri, cari açığa karşı ya da artan kredi kart borç yüküne karşı gibi yorumlar yapıldı (Bkz : Kılıç : Taksit Yapılamayacak Telekomünikasyon Ürünleri Tanımının Netleşmesini Bekliyoruz). Ama zaman içinde, olayın POS Tefecilerine karşı yapıldığı anlaşıldı (Bkz : Erkin Fındık- Tübider, PosTefeciliğin Önlenmesi Çalışmalarında, Sektörün Normal İşleyişe Zarar Gelmemesi için Çabalıyor – 1).
Telekom ürünleri ve cep telefonları halen taksitli satılamıyor. Bunun yerine özellikle büyük meblağlı telefon satışları operatör kampanyaları ve büyük mağazalarının senetli taksitleri ile sürdürüldü. Bir araştırma firmasının verilerine göre de, şubat-mart-nisan 2014 ayları değerlendirmesi ile akıllı telefon satışları taksitlerin kaldırılması nedeniyle sadece % 4 düşmüş.
Ancak taksitlerin kaldırılması ile birlikte, BDDK sanal pos işlemlerine yönelik de bazı tedbirler aldı. Bu tedbirler ise ana distribütör firması üzerinden hareket eden sektör için zorlayıcı oldu. Tübider’in bu konudaki çabalarını da yıl içinde haberleştirdik;
- Erkin Fındık- Tübider, PosTefeciliğin Önlenmesi Çalışmalarında, Sektörün Normal İşleyişe Zarar Gelmemesi için Çabalıyor – 1
- Erkin Fındık : BDDK Sanal POS’larla Yapılan İşlemlerdeki İlişkilerin Netleştirilmesini İstedi – 2
- Erkin Fındık : TBB’inin Mesleki Tanzim Kararının Hedeflerinin Doğru Olduğunu Düşünüyoruz Ancak Sektöre Etkilerini de Öngörmek Lazım – 3
- Erkin Fındık : Tübider’in Çalışmalarından Haberdar Olmayan Toptancı Var ise Bize Ulaşmalarını İstiyoruz – 4
- Sektör Büyüklüğü
Bu yıl ilk defa sektör büyüklüğü konusu netleşmeye başladı. Yıllardan beri çeşitli rakamlar dolaşır. Hem distribütörlerin, hem de kanalın rakamlarının birlikte değerlendirmesi ile bazı konularda çift değerlendirilmiş rakamlardan oluştuğu düşünülen sektör büyüklüğü rakamları, Tübisad’ın 3 yıldan beri yaptığı çalışmalar ve eleştirilere karşı geliştirdiği çözümlerle bu sene netleşti.
Tübisad’dan yıl içinde 2 rakam öğrendik. Bunlardan ilki sektörün büyüklüğü idi; Türkiye Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Büyüklüğü 61,6 Milyar TL Oldu
Tübisad’ın sektöre sunduğu ikincisi önemli rakam ise, e-ticaret sektörünün büyüklüğü idi; Tübisad: Türkiye e-ticaret pazarı büyüklüğü 14.0 Milyar TL ve önemini Tübisad’ın e-Ticaret Raporu Önemli bir Referans Olacak başlıklı haberlerimizden okuyabileceğiniz bu rakamın, BKM’nin son bir kaç yıldır raporladığı kredi kart raporlarından daha yüksek olduğunu sanıyorduk ama Tübisad raporu bize bunun henüz çok düşük olduğunu gösterdi. e-Ticaret başlığı altında neden böyle düşündüğümüzü okuyabilirsiniz.
- IGF Türkiye’deydi
GİRİŞİMCİLİK ve GİRİŞİMİN FİNANSMANI – TEŞVİK/DESTEK OLANAKLARI
- ARGE – Destek – Yatırım
AKP hükümetinin ARGE destek ve teşvikleri konusuna verdikleri önemi ve arttırma çabalarını takdir ediyoruz. Her ne kadar Ulaştırma Bakanlığı tarafından 2013 yılında ilan edilen 300 milyon TL/yıl tutarındaki teşvikle ilgili 5 dönem başvuru alınmasına rağmen, henüz bir hareket görememiş olsak da, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı altındaki Tübitak ve KOSGEB destek ve teşvikleri arttırılarak gidiyor.
Bu teşviklerin kuralları ve uygulama süreci hakkında eleştiriler var ama düzeltmelerin de yapılmaya çalışıldığını görüyoruz. Bunun sonucunda da Türkiye’nin ARGE harcamaları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYİH) göre % 0,95 oldu.
Bunun karşılığı da 14,8 milyar TL ARGE harcaması ve TZE cinsiden 112,969 kişi oldu (Bkz : 2013 ArGe Harcamaları % 13,4 Artışla 14,8 Milyar TL Oldu).
- Melek Yatırımcılar
Bu madde bizi bu yıl mutlu eden bir adımdı. 2013’ün başında Wall Street Journal’de yayınlanan Türk Girişimciler Sıktı (Türkiye Artık Potansiyelini Kullansın) yazısına karşın, 2014 yılında ülkemizin “İLK NESİL İNTERNET GİRİŞİMCİLERİ” olarak tanımlayabileceğimiz bir grup “YATIRIMCILIĞA” soyundu. Yıl içinde, bu grupların internetten kazandıklarının bir kısmını İnternete yöneltebileceklerini ve bir takım yatırımlara destek olduklarını gördük. Bu ülkemiz açısından çok olumlu bir gelişmeydi. Bu konudaki haberlerimizi Girişimciler ve Melekler – 2014 dosyamızda görebilirsiniz.
- Girişimcilik Ortamı
MUHTELİF
- Passolig – e-Bilet
Yıl içinde en büyük tartışmaların başında Passolig ya da başka deyişle e-bilet konusunda oldu. Sproda Şiddet yasasının çıkmasının ardından Futbol Federasyonu’nun yaptığı ihale ile gündeme gelen e-bilet konusundaki tartışmaların tabanında 2 önemli konu vardı; bunlardan birisi, e-bilet’in sadece tek banka tarafından verilmesinin ateşlediği “Rant’mı sağlanıyor?”tartışmaları, ikincisi ise, bu e-bilet yoluyla insanların fişlenmesi korkusu.
14 nisanda kullanıma başlanması hedeflenen e-bilet (Bkz : Futbol Stadyumlarına Giriş İçin E-Bilet Projesi Passolig 14 Nisan’da Kullanıma Başlıyor bugüne kadar tepkiler sürüyor. Taraftar maçlara gitmeme bahasına, e-bilet kullanmıyor (bkz : Av.Kazmaz : E-bilet Anayasa’ya Aykırı, Taraftarlar Dava Açsın).
Ama yanısıra uygulama Tüketici Mahkemesi tarafından durduruldu (Bkz : Tartışma Yaratan Passolig Uygulaması Tüketici Mahkemesi Kararıyla Durduruldu. Passolig arkasından bir savunma yayınladı (Bkz : Passolig Yayınladığı Açıklamada Savunma ve Futbol Klüpleri ile Bankalar için Çeşitli İddialarda Bulundu) ve e-Bilet buna rağmen devam ediyor (bkz : Passolig İptal ama e-bilet Devam Ediyor).
e-Bilet ile ilgili bilgilere buradan ulaşmak mümkün
- 3 Boyutlu Yazıcı
- Milli Piyango Özelleştirildi
Yıllardır yılan hikayesine dönen Milli Piyango, en sonunda bu sene özelleştirildi. Milli Piyango Özelleştirme İhalesini Net Holding ve Hitay Yatırım Holding Ortaklığı Kazandı.
- Yeni Ödeme Sistemleri
- Bulut – Mobilite
Kaynak : 