2014 yılında gördüğümüz bir olay da, hükümetin telekom sektörü konusunda geri adım atmakta olduğu. Aslında buna geri adım atmak demek doğru da olmayabilir. Çünkü 2004 yılında verilmeye başlanan lisanslara rağmen (Bkz : Telekom Serbestleşmesinde Önemli Gelişme), 2014’e geldiğimizde hem Sabit Telefon İşletmeciliği, hem de İnternet konularında hala % 80-90 oranlarında pazar payı ile Türk Telekom tekel durumunda. Mobil telefon tarafında da Turkcell’in % 50+ pazar payı var. Dolayısıyla bir serbestleşme oldu denemez zaten.

Ama 2014 yılında gördüğümüz, lisans alıp, herşeye rağmen ayakta kalmaya uğraşan firmaların lisanslarının iptal edilmesine yönelik yönetmeliklerin yayınlandığı ve Türk Telekom içinde rekabet anlamında ayrı şirketler halindeki işlerin de entegrasyona uğradığıydı.

Hükümetin telekom sektörünün serbestleşmesini engellemesinin önemli bir nedeni ise, telefon dinlemeleri ve internet haberleşmesi üzerindeki kontrolü elinden bırakmak istemeyişi. Şimdi çeşitli başlıklar halinde bu konuya bakalım;

HÜKÜMET TELEKOM SEKTÖRÜNÜN KONTROLÜNÜ ELİNE ALDI

1. Turkcell Tamamen Hükümet Yönetimine Geçti

   Turkcell için 2014 içindeki önemli bir gelişme, Rus ortak Altimo ile Çukurova Grubu arasında, 2007’den beri süregiden davanın en son aşamasının tamamlanmasıydı (Bkz : “Mahkeme Çukurova’nın Turkcell Hisseleri için Süre Uzatma Talebini Kabul Etti). Karar sonrasında ise, “Çukurova Holding’in Turkcell Hisselerindeki Alfa Rehini Kaldırıldı, Ziraat Bankası Rehin Koydu.

   Ama bu gelişmeyle birlikte, Turkcell’in yönetim kurulunun 7 üyesinin 5’ine AKP’li üyeler yerleştiği için “Turkcell hükümetin eline geçti” yorumları yapılmaya başlandı.

   Bu görüşü hızlandıran bir düşünce de, nisandaki 3 istifaydı. Bu istifaları kasım 2013’den itibaren duymuştuk. Ancak 17-25 aralık operasyonları ile meşgul olan hükümetin bunlarla uğraşmadığı söylendi. (Bkz : “Turkcell’de Deprem – 3 İstifa Geldi.) Bu istifaların yerine yapılan atamalar da dedikoduları hızlandırdı ve “Türk Telekom bitti sıra Turkcell’e geldi” konuşmaları arttı.

   Bunun yolunu ise, Turkcell içinde nerdeyse 10 yıldan beri süre giden, ortak kavgaları açtı. Üstüste bir kaç genel kurul ortak kavgaları ile engellendiğinden, SPK bu konuda 2 tebliğ yayınlamıştı ve arkasından 2013 mart ayında 2’si eski bakan 3 yönetim kurulu üyesi atadı (Bkz : “SPK Sonunda Turkcell’e 3 Bağımsız Üye Atadı”).

   Ama ortaklar bu olaydan sonra da bir araya gelemediler. Bu arada Yönetim Kurulu’ndaki 4 kişinin süresi bitti. SPK 2013 ağustos ayında yine AKP’li çevrelerden 2 kişiyi daha atadı (Bkz : “SPK Turkcell’e 2 Yeni Yönetim Kurulu Üyesi Daha Atadı”).

   Geri kalan üyeler için TeliaSonera 2013 eylülde 2 isim bildirdi. (Bkz : “Turkcell Yönetim Kurulu’na, TeliaSonera’nın Önerdiği 2 İsim Seçildi”).

   Turkcell’in bu yönetim kurulundan Ahmet Akça’nın Genel Müdürlük istediği konuşuluyordu. Daha sonra diğer bir üyenin yani Mehmet Bostan’ın adı geçmeye başladı. Süreyya Ciliv siyasi bir kişilik olmadığı için, sürekli olarak “gitti-gidiyor” dedikoduları yapılıyor. Ancak ayrılacağı kesin gözü ile bakılan kişi yönetim kurulu üyesi Bekir Pakdemirli. Duyumlarımıza göre milletvekili seçimlerine hazırlanıyormuş.

   Son olarak belirtelim; Turkcell için bir SPK uyarısı var; mart sonuna kadar Genel Kurul’unu toplaması gerekiyor. Aksi takdirde; (Bkz : “Turkcell’in Genel Kurulu 2015’e Kadar Yapılmazsa Yönetim SPK’ya Geçebilir”).

   Bu arada, Çukurova Holding sahibi Karamehmet’in, Altimo ile devam eden davanın sonucunda hisseleri alması için gereken 1,7 milyar TL için Ziraat Bankasının kredi verdiğini de tekrar vurgulayalım. Turkcell’de 3 yıldan bu yana temettü dağıtılamıyor olması da bu durumu getirdi.

2. Türk Telekom Entegrasyonu

   Borsaya açıldığından bu yana 15 milyar TL civarı kar etmesine rağmen, borçları yüksek olan ve sabit telefon aboneleri de eriyen Türk Telekom’da 2014’e 20 gün kala finansçı bir Genel Müdür atandı. (Bkz : “Türk Telekom CEO’luğuna Rami Aslan Atandı”). Göreve başlayan Genel Müdür Aslan ise, şirketin gitgide kötüye giden borç durumuna karşı tasarruf ve entegrasyon süreci duyurdu.

   Ancak, bu entegrasyon, serbestleşme açısından doğru olmayan bir yaklaşım. 2004’deki Serbestleşme ve 2005’deki Özelleştirilme öncesinde, Rekabet Kurulu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na gönderdiği “Görüşü”nde, özelleştirme sonrasında daha rekabetçi bir piyasanın oluşturulması için;

   1. Kablo TV altyapısının Türk Telekom’dan ayrı bir tüzel kişilik haline getirilerek devredilmesi,
   2. Devirden sonra Türk Telekom’un internet servis sağlayıcılığı faaliyetlerini ayrı bir tüzel kişilik altında yürütmesi,
   3. GSM mobil telekomünikasyon hizmetleri pazarında hakim durumda olan teşebbüsün tek başına ihaleye katılmasına izin verilmemesi,
   4. Özel İletişim Vergisi nedeniyle Türk Telekom ile altyapılardan yararlanan işletmeciler arasında doğan eşitsizliğin devir öncesi giderilmesi

   gerektiğine karar vermişti. Rekabet Kurumu’nun bu görüşü, dünya çapında örnek gösterilmişti. (Bkz : “RK, TT Özelleştirme Görüşü Dünya Literatüründe”).

   Ama 2014 yılında bu kararın geriye doğru işletilmeye başlandığını gördük. Türk Telekom, 3 adımda entegrasyon duyurdu. Bu süreç halen sürüyor.

   1. “Türk Telekom’da Büyük Organizasyon Değişikliği Oldu”
   2. “Türk Telekom’da Entegrasyona Yönelik Organizasyon Değişiklikleri Duyuruldu”
   3. “Türk Telekom 2015’e Bireysel’de Erkan Akdemir, Kurumsal’da Mehmet Ali Akarca ile Giriyor”

   Türk Telekom konusunda ayrı bir analiz yayınlayacağız. Ama yıl içindeki bir kaç ilginç Türk Telekom haberini de hatırlatalım;

   • “Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah Tivnikli Açıklama Yayınladı”
   • “Efkan Ala’dan Boşalan Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyeliğine İbrahim Eren Atandı”
   • “Türk Telekom 2013’de 13,2 Milyar TL Gelir Elde Ederken, Kar’ı % 52 Düşerek 1,3 Milyar TL Oldu”
   • “Türk Telekom’un Yeni Yönetim Kurulu Üyesi Cenk Serdar Oldu”
   • “Başbakanlık Müsteşarı Fahri Kasırga Türk Telekom Yönetim Kurulu’na Atandı”
   • “Türk Telekom Yönetim Kurulu Üyeliklerinde Değişiklikler Oldu”
   • “Yiğit Bulut Türk Telekom’a Yönetim Kurulu Üyeliğine Seçildi”
3. Fiber Yatırımlar Engelleniyor

   Maalesef bir kaç yıldır ülkemizin fiber yatırım yapılması yavaşladı ve hatta engellendi. İlk engelin Türk Telekom tarafından İstanbul Belediyesi üzerinden ve rekabet amacı ile yapıldığı konuşuluyordu. Belediye’den bazı yöneticilerin kendi ellerinde olmadığını söylediklerini de duyduk.

   Ancak olay daha sonra kronikleşti. Gezi Parkı sonrasında hükümetin internet nefreti artmış gözüküyor. Bu nedenle de fiber yatırımlar yapılamıyor. Ya Belediye izin vermiyor, ya da UDH Bakanlığı eliyle bazı şartlara bağlanıyor ve engelleniyor.

   Bu konuyu 2013 itibariyle şu yazı dizisinden okuyabilirsiniz;

   1. “2013 Biterken İnternete Bir Bakış; 3 Yıldır Istanbul’da bir Metre bile Yasal Kazı Yapılamıyor, Fiber Döşenemiyor – 1”
   2. “Bölüm – II”
   3. “Bölüm – III”
   4. “Bölüm – IV”

   Alternatif Telekom firmalarının derneği olan Telkoder 2014 başında bu konuda basın toplantısı düzenledi ; “TELKODER: İnternette de Ekonomide de Hızlı Türkiye İçin Fiber İnternetin Önünü Açın”.

   Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak yıl içinde de çeşitli toplantı ve basın açıklamaları ile konuyu hatırlattı :

   • “Yusuf Ata Arıak; Geçmişte ADSL 5 Yıl Geciktirildi, Bugün Fiber Geçiş Hakkı, Kıl Fiyatları ile Geciktiriliyor”
   • “TELKODER: Fiber İnternet için Yeraltı Kullanım Kirası AB’ye göre Neredeyse 30-40 kat daha Pahalı”
   • “Yusuf Ata Arıak : Sabit İnternet Kullananların Sadece % 15’i Fiberle Bağlı – I”
4. Serbestleşmede Geri Adım

   Dünya telekom sektörlerindeki gelişmeye paralel bir şekilde, gecikmeli olarak da olsa, 2000 yılında serbestleşmeyi yönetecek olan düzenleyici kurul olarak Telekomünikasyon Kurumu (şimdiki BTK) kuruldu ve 2004 yılında Türkiye’de telekom sektöründe serbestleşme ilan edildi. O yılın 17 mayısında da ilk lisanslar verildi (Bkz : “İlk Lisanslar Dünya Telekom Gününde Verildi”).

   Ancak 2014’e geldiğimizde, 2013’den itibaren su yüzüne daha fazla çıkan AKP hükümeti ile Gülen cemaati arasındaki gerginliklerin sonucunu, internete düşen ses kayıtları olarak gördük. Bu ise AKP hükümetini, hem telefon şirketlerini, hem de internet şirketlerini kontrol altına almaya doğru yönlendirdi.

   Zaten yukarıda da gördüğünüz gibi son 4 yıldır, dosdoğru fiber yatırım yapılamıyordu. Buna şimdi bir de lisans şartlarının değiştirilmesi eklendi. BTK tarafından yılın son gününde açıklanan “İdari Yaptırımlar ile Lisans Yönetmeliklerindeki” değişiklikler, halen pazardaki firmaların lisanslarını iptal etmeye yönelik bir hareket olarak değerlendiriliyor. Zaten bu firmalara belirtilen bir husus da, yukarıda “trafiğini bize teslim et yoksa lisansın iptal olur” modunda (Bkz : “2015’e Girerken, 5 Adımda – Türkiye’de Hükümetin Vatandaşlarını Takip İsteği Yükseliyor”.

   Dolayısıyla seçimlerde AKP hükümetinin ağırlığı düşmez ise, yeni dönemde ülkemizde telekom sektöründe büyük bir gerileme yaşayacağız.

2014 yılı Bilişim – Telekom gelişmelerini 35 maddede özetleyen bu yazı dizisinin önceki bölümünü

1. 2014’de IT – İnternet Hukuk Gelişmeleri
2. 2014’de B Telekom Dinlemeleri ve İnternet Düzenlemeleri
3. 2014’de Bilişim ve Telekom Yatırımları
4. 2014’de e-Devlet ve e-Dönüşüm Çalışmaları

Sonraki bölümleri

1. 2014’de Siber Güvenlik
2. 2014’de Sektör Haberleri
3. 2014’de Girişimcilik ve Girişimin Finansmanı
4. 2014’de Mehtelif Gelişmeler

başlıkları altında okuyabilirsiniz.