Son günlerde mahkemeler internet’te tozu dumana katıyor. Bir sürü site erişime kapatılıyor. İçlerinde Alibaba.com ya da Google Groups gibi dünya çapında olanlar var. Başka başka “erişime kapatılmasının ses getireceğini” düşündüğümüz sitelerin de tartışıldığını duyuyoruz.
Tartışmalar aslında Müyap’ın yani Müzik Yapımcıları Derneği’nin, 2005 haziranı sonrası, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) çerçevesinde aldırmaya başlattığı kararlarla* gündeme gelmişti. O gün bu kararlar, başka bir düzenleme olmadığı için “erişime tamamen kapatma” şeklinde uygulanıyordu. Nedeni de, “Sitelerin sahiplerine erişilemiyor. Erişilse bu linki kaldırmaları durumunda işlem yapmayacağız. Erişemeyince tamamını kapattırıyoruz”** şeklinde ifade ediliyordu. Bugün hala bu “anlamı kendinden menkul” kararların hakimler üzerinde yarattığı alışkanlıkların etkisi görülüyor.
“Alışkanlıkların etkisi” ifadesini, bu konuyu masanın üstüne yatırmamız ve tartışmamız gerektiğini vurgulamak için belirtiyorum. Çünkü son 3 aydır yapılan kapatmaların büyük bir kısmı, “sansür mü?” şeklinde karşıladığımız 5651 sayılı “İnternet Üzerinden Yapılan Yayınların Düzenlenmesi” başlıklı kanun ve TİB üzerinden değil, diğer kanunlar (FSEK ve TMK) çerçevesinde kapatıldı.
5651 sayılı kanun aslında katalog suç olarak tanımlanan 8 suç (ki bunların arasında çocuk pornosu, Atatürk’e hakaret ilk akla gelenler) dışındaki suçlarda erişime kapatma yapılmayacağı şeklinde bir önerme ile gelmişti. Ama anlaşılan o ki, “erişime kapatma” hikayesinin ve alışkanlıkların tartışılması lazım. Turk-internet.com olarak Ankara’da 5651 ve diğer site erişime kapatmalar konusunda bir toplantı planlıyoruz. Ama bugünlerdeki durumu daha iyi anlamak amacıyla, 5651 sayılı kanunla kurulan ve erişime kapatmaları yapması planlanan Telekomünikasyon Kurumu İletişim Başkanlığı (TİB) ile görüştük. Kendilerine gündemde olan ve tartışılan bütün konuları sorduk. Sorularımıza verdikleri cevaplar şu şekilde;
turk-internet.com : 5651 yürürlülüğe gireli 4 ay oldu. T.İ.B’in bugüne kadar 5651 sayılı kanun çerçevesinde kapattığı siteler hangileridir?
TİB : 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele edilmesi Hakkında Kanun” un uygulanmaya başladığı süreçte Kanunun 8’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ; “26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; İntihara yönlendirme (madde 84), Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra), Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190), Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194), Müstehcenlik (madde 226), Fuhuş (madde 227), Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228) suçları ile 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar ve 7258 sayılı “Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun” un 5728 sayılı yasa ile değişik 5.maddesinde yer alan “…sabit ihtimalli veya müşterek bahis oynatanlar, oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar…”” hakkındaki düzenleme çerçevesinde suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan toplam 197 adet alan adına veya IP adresine T.İ.B. tarafından erişim engelleme kararı verilmiştir. Ayrıca, mahkemeler tarafından 5651 sayılı Kanundaki katalog suçlar kapsamında verilen erişim engelleme tedbirleri toplam 124 adettir. Ayrıca, İletişim Başkanlığı tarafından Kanundaki katalog suçlar kapsamında uygulanan içeriğin yayından çıkartılması konusunda 380 işlem tesis edilmiştir.
turk-internet.com : Son günlerde çok fazla sayıda site kapatmaları meydana geliyor. Bunlara baktığımızda, 5651 dışı nedenler olduğunu görüyoruz. Bazıları şaşkınlık da yaratıyor. Bize bu kapatmaların nasıl meydana geldiğini anlatabilir misiniz? Bu kapatmaları kim yapıyor? Kapatma işlemi nasıl gerçekleştiriliyor?
TİB : 5651 sayılı Kanun özel bir yasa olup internet ortamındaki yayınları düzenlemekte ve internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcılar üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usulleri içermektedir. Kanunun öngördüğü mücadele yöntemlerinden biri kanunda sayılan suçları içerdiği hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan internet yayınlarına erişim sağlayıcılar üzerinden erişimin engellenmesidir. 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerine göre, erişim engelleme işlemi bütün erişim sağlayıcılar üzerinden, alan adı veya IP adresine göre yapılmaktadır.
Kanunun uygulamasından Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (T.İ.B.) sorumludur. 5651 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce erişim engelleme işlemleri alan adı veya IP adresine göre ve genelde sadece TTNet (Türk Telekom A.Ş.) üzerinden yapılmakta iken, Kanunun 8.maddesinin yürürlüğünden sonra aynı işlem başta TTNet olmak üzere diğer 87 erişim sağlayıcının sistemlerinde birlikte gerçekleşmektedir. Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, URL adresinden yani tam web adresinden erişim engelleme yapılamamaktadır. Bunun yerine, mevzuatta içeriğin yayımdan çıkarılması usulü öngörülmüştür. Başkanlık, 30.11.2007 tarihli Yönetmeliğe göre erişimin engellenmesine konu içeriklerin çıkartılmasını yer sağlayıcılar üzerinden sağlamak suretiyle sitenin tamamına erişimin engellenmesini önleyebilecektir.
Röportajın devamını TİB : Tarafımızdan Re’sen Alınan Erişim Engelleme Kararları Kamuoyunda Tartışılanlar Arasında Değil – 2 başlığı altında okuyabilirsiniz.
* Müyap Kapatmaları İsyan Ettiriyor
* Müzik Sektöründen Ekmek Yiyen İnsanlar Var
* Ekşi Sözlük ve Diğer Erişime Kapatmalar
Son Kapatmalarla ilgili dosya 5651 Kapsamındaki ve Dışındaki Site Erişime Kapatmalar
Kaynak : 