EMO, 53 bin 537 vatandaşın yaşamını yitirdiği depremlerin ardından geçen üç yılda teslim edilen 455 bin konutun birçoğunda altyapı eksikliklerinin bulunduğuna dikkat çekti. Açıklamada, depremzedelerin önemli bir kısmının hâlâ konteyner kentlerde ve güvensiz yapılarda yaşadığı, kira yardımlarının kesildiği belirtilerek; deprem bölgesindeki elektrik altyapısının yenilenmesi konusunda somut adım atılmadığını vurgulandı ve enerji santrallerinin, iletim, dağıtım hatlarının afet dayanıklılığının test edilmesi gerektiği ifade edildi.
EMO‘nun bilimsel planlama talepleri arasında her ilde yeterli sayıda mobil jeneratör bulundurulması, hastane ve kamu binalarında sismik dayanımlı elektrik tesisatı zorunluluğu, kent içi dağıtım sistemlerinde ring sistemi oluşturulması ve afet durumunda kullanılabilecek ikincil iletişim ağının kurulması yer aldı.
Açıklamanın tam metni şöyle:
6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak yaşanan ve 11 ilimizi derinden etkileyen depremlerin üzerinden tam üç yıl geçti. Resmi açıklamalara göre 53 bin 537 yurttaşımızı kaybettiğimiz, yüz binlerce insanımızın yaralandığı, milyonlarca insanın hayatının kökten değiştiği bu felaket, ülkemiz tarihinin en büyük afetlerinden biri olarak hafızalarımıza kazınmıştır.
Depremden kısa süre sonra en yetkili ağızlardan afet bölgesinde 650 bin kalıcı konut yapılacağı vaat edilmiştir. Bugün itibarıyla aradan 3 yıl geçtikten sonra teslim edilen konut sayısı 455 bin olarak ilan edilmiştir. Daha da önemlisi, teslim edilen birçok konutun altyapı eksikliklerinin bulunduğu, elektrik, su ve kanalizasyon sistemlerinin yetersiz kaldığı, depremzedelerin şikâyetleri arasında yer almaktadır.
Aynı şekilde deprem bölgesindeki elektrik altyapısının yenilenmesi, şebekelerin güçlendirilmesi ve hatların deprem güvenliğine uygunluğunun kontrollerinin yapılması konusunda somut adımlar atılmamıştır. Depreme dayanıklı, sürdürülebilir, güvenli enerji altyapısı için gerekli mühendislik çalışmaları ihmal edilmiştir.
Depremzede yurttaşlarımızın önemli bir kısmı hâlâ konteyner kentlerde, çadırlarda veya güvensiz yapılarda yaşamını sürdürmektedir. Kira yardımları kesilmiş, geçim kaynakları tükenmiş, psikolojik destek hizmetleri yetersiz kalmıştır.
İnsanlarımız belirsizliğe, geleceksizliğe, yoksulluğa ve çaresizliğe terk edilmiştir. Ne yazık ki aradan geçen onca zamana rağmen deprem bölgesi, çözüme kavuşmak şöyle dursun, kendi çaresizliğine terk edilmiştir.
Daha fazla vakit kaybetmeden insanlarımızı bu çaresizlik döngüsünden çıkarabilmek için bir an önce bilimsel ve katılımcı adımlar atılmalıdır. Deprem sonrası oluşturulan acil yardım mekanizmalarının yerini, uzun vadeli planlama ve iyileştirme ile kamusal çözümler almalıdır. Yeniden yapılanma süreçlerinde üniversiteler, meslek odaları ve yerel idarelerin katılımıyla bilimsel planlama yapılmalıdır.
Bu çerçevede artık vakit geçirmeden deprem bölgelerinin planlı ve kamusal bir anlayışla yeniden inşası tamamlanmalı ve bir deprem ülkesi olan ülkemizin her noktasında aşağıdaki temel adımların atılması sağlanmalıdır.
i) Enerji santrallerinin, enerji iletim ve dağıtım hatlarının deprem ve diğer afetlere dayanıklı olduklarının teyidi gerekmektedir.
ii) Her ilde afet esnasında devreye alınabilecek yeterli sayıda mobil jeneratör ve mobil trafo merkezlerinin envanterde olması garanti altına alınmalıdır.
iii) Hastaneler ve kamu binaları başta olmak üzere tüm binalarda elektrik tesisatlarının sismik dayanımlı bir şekilde montajı şart koşulmalıdır.
iv) Pek çok afet beraberinde yangın riskini de barındırmaktadır. Binaların yangından korunması hakkında yönetmelik kapsamında gerekli revizyonlar yapılarak tesisatlar uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmeli ve bu sistemlerin periyodik denetimleri kamusal bir program çerçevesinde yasal bir mevzuata bağlanmalıdır.
v) Devlet daireleri, hastaneler, su tedarik ve kanalizasyon sistemleri, havaalanları, haberleşme ve meteoroloji istasyonları vb. yapılar için jeneratör başta olmak üzere ikincil bir enerji tedarik sistemleri zorunlu kılınmalı ve periyodik kontrolleri kamu denetimi kapsamında gerçekleştirilmelidir.
vi) Kent içi elektrik dağıtım sistemleri, bina dışlarında, toplanma alanlarında, kent meydanlarında acil durumda devreye alınabilecek ve aydınlatma vs. hizmetlerinin devamlılığını sağlayacak ikincil bir tesisat şartıyla güçlendirilmelidir.
vii) Hem kentleri besleyen iletim şebekesinde hem de şehir içi dağıtım şebekelerinde bir hatta yaşanabilecek arıza esnasında, diğer hattan kontrollü bir şekilde enerji verilmesini mümkün kılacak ring sisteminin oluşturulması mümkün olan her noktada zorlanmalıdır.
viii) Özellikli ve kamu hizmetleri açısından önemli merkezlerin veri güvenliğinin sağlanabilmesi için fiziki mimarisi hem de veri mimarisi açısından gerekli önlemler alınmalı ve veri merkezleri yedekli bir şekilde inşa edilmelidir.
ix) Afet esnasında iletişim yedekliğinin sağlanabilmesi için acil durumlarda kullanılabilecek ikincil bir iletişim ağı kurulmalıdır. Özelleştirme politikaları nedeniyle kurumsal yapıları bozulmuş olmakla birlikte köklü kamu kurumlarında acil durumda seferber edilebilecek telsiz vb. altyapılar hâlihazırda mevcuttur.
x) Afet durumunda uygulanacak alarm seviyeleri tespit edilmeli ve buna uygun bir şekilde oluşturulacak haberleşme hiyerarşileri çerçevesinde haberleşme trafiği yönetilmelidir. Yine buna paralel olarak normal zamanlarda maliyeti nedeniyle aktif olmayabilecek ancak afet esnasında devreye girebilecek ek bant genişliği altyapısı oluşturulmalıdır.6 Şubat depremlerinde yitirdiğimiz yurttaşlarımızı saygıyla anıyor, yakınlarına bir kez daha başsağlığı diliyoruz. Yaşanan acıların bir daha tekrar etmemesi için meslek odalarının sesine kulak verilmesi gerektiğini, bilimsel kamusal planlama talebimizi kararlılıkla dile getirmeye devam edeceğimizi kamuoyuna duyuruyoruz.
Elektrik Mühendisleri Odası 49. Dönem Yönetim Kurulu
Kaynak : 