Avustralya’da, Facebook üzerinden tebligat yapılabilmesinin önünü açan mahkeme kararıyla ilgili konu[1], dün en çok ilgi çeken haberdi. Ama haberin içindeki başka bir detay da, en az haberin kendisi kadar ilginçti. Avustralya’da hukuki olayların ilgili kişilere, e-mail veya SMS ile tebliğ edilmekte olduğu görülüyordu.
Biz de, Türkiye’de durumun ne olduğunu araştırdık ve gördük ki, 1 nisan 2008 itibariyle, SMS ile hukuki takip yapılıyor[3], elektronik tebligat (e-mail ile tebligat) konusunda ise kanun[2] hazırlıkları sürüyor.
Adalet Bakanlığı, mahkeme kararlarının ve diğer adli işlemlerin SMS yoluyla ilgililerin cep telefonlarına gönderilmesi amacıyla Avea ve Turkcell’le işbirliği protokolü imzalamış durumda. Ve Ulusal Yargı Ağı Projesi’nin (UYAP) mobil ayağını teşkil eden bu UYAP SMS Bilgi Sistemi ile [3] avukatlar ve vatandaşlar; dava açılması, icra takibi başlatılması, duruşma tarihi gibi bilgileri adliyeye gitmeden cep telefonlarına gönderilen kısa mesajlarla öğrenebiliyorlar.
UYAP SMS Bilgi Sistemi; mahkemeler, Cumhuriyet savcılıkları ve icra daireleri gibi adli birimlerce gerçekleştirilen ve taraflara iletilmesi gereken bilgi, veri ve duyuruların GSM Operatörleri aracılığıyla avukatlara ve ilgili kişilere SMS yolu ile sunulmasını amaçlıyor. 1 Nisan 2008 tarihinde hizmete giren sistem sayesinde, avukat ve vatandaşlar, davaları hakkında bilgi almak için adliyeye gitmek zorunda kalmıyorlar.
Örneğin; “Hakkınızda Ankara 28.İcra Müdürlüğün ‘de 2008/15 numara ile icra takibi başlatılmıştır,daha fazla bilgi almak istiyorsanız 4060 numaralı servise mesaj göndererek bilgi alın ya da abone olun” şeklindeki bir mesajla ilgili kişiye bilgi verilmektedir.
Anlık ve Kayıtlı Sorgulama Yapmak Mümkün
Kullanıcılar, dilerlerse anlık sorgulama ile istedikleri bilgilere ulaşabiliyor. Ya da sisteme kaydolarak (abonelik sistemi) sorgulama yapmaksızın bilgilerin SMS yolu ile kendilerine gelmesini sağlayabiliyorlar.
Avukat ve vatandaşlar Anlık Sorgulama ile herhangi bir abonelik söz konusu olmaksızın, öğrenmek istedikleri dava ya da işlemle ilgili kısa mesajı 4060’a göndererek, sistem tarafından kendilerine gönderilecek cevap SMS’i ile bilgi alabiliyor. Bu durumda ilgili oldukları dava ya da işlemle ilgili bilgiler abonelik söz konusu olmadığı için ancak sorgulama yaptıkça kendilerine gönderiliyor.
Kayıtlı Sorgulama ile sisteme kayıt yaptıran avukat ve vatandaşlara ilgili oldukları dava ya da işlemlerle ilgili süreçler hakkında SMS yolu ile sürekli olarak bilgilendirme yapılıyor. Avukatlar ayrıca vekil olarak katıldıkları dava ya da işlemlerle ilgili bilgilendirmelerin içerik ve düzeyini Avukat Portalından belirleyebiliyorlar. Bu sayede bir dosyada sadece bilirkişi inceleme raporunu bekleyen avukat bu dosyada bilirkişi raporuyla ilgili SMS alırken, başka bir dosyada yargılama süreçlerinin tamamını takip etmek isteyen aynı avukat ilgili dosyada seçtiği tüm süreçlerle ilgili olarak bilgilendirme SMS’i alabiliyor.
Herhangi bir kişi hakkında dava açıldığında veya icra takibi başlatıldığında, kişi sisteme abone ise, UYAP Bilgi Sistemi tarafından ilgili kişiye ücretsiz bir mesaj gönderilecek ve hakkında açılan dava hakkında bilgi veriliyor.
Sistemden SMS ile çeşitli sorgulamalar yapılabiliyor. Bunlardan birkaçı şöyle :
- Taraf olduğum bir dosyanın keşif tarihi
- Taraf olduğum bir dosyanın karar türü
- Taraf olduğum bir dosyanın dava türü
- Taraf olduğum bir dosyanın avukat bilgileri
- Taraf olduğum bir dosyanın dava miktarı
- Taraf olduğum bir dosyanın talimat sonuç bilgileri
- Taraf olduğum bir dosyanın karar sonucunun kesinleşip/kesinleşmediği
- Taraf olduğum bir dosyada temyiz başvuru olup olmadığı
Bu seçeneklerden, örneğin TCKİMLİKNO DURUSMA yazarak 4060’a gönderilen bir sorgu karşılığında, sistemden :
2007/27 sayılı dosyada 15.05.2008 08:30:00 tarihine duruşma günü verilmiştir.
şeklinde bir cevap ulaşıyor. Hangi konularda sorgulama yapılabildiği ve nelerin sorgulanabildiği konusunda bilgiyi Adalet Bakanlığı’nın burayı tıklayarak ulaşabileceğiniz sayfadan görebilirsiniz.
TC Kimlik numarası ile birlikte dosya numarası kullanılmadan sorgulama yapılan içeriklerde mesaj içerisinde yer alan cep telefonu numarası ile, mesaj gönderilen cep telefonunun ilgili operatörde kayıtlı olduğu kişinin TC Kimlik numarasının aynı olması zorunlu. Avukatlar için vekil oldukları dosyaların sorgulamasında mesaj formatları vatandaş ile aynı olup yalnızca mesaj kodunun başına AV ekleniliyor.
Yargı birimlerinde görülmekte olan bir dosyalarda herhangi bir olay gerçekleştiğinde, dosyanın tarafı olan vatandaş ve avukat SMS bilgi sistemine abone ise bilgi mesajı ile anında gerçekleşen olaydan haberdar ediliyor.
Abone Olmak ve Sorgulama için Ne Yapmak Lazım – Ücreti Nedir?
Sisteme abone olmak için TC Kimlik NO yazıp sonra “ABONE” yazmak gerekiyor. Abone olduktan sonra tüm davaları öğrenmek için: TCKIMLIKNO yazılarak 4060’a gönderiliyor.
Sistemin ilk abonelik ya da aylık gibi ücretleri bulunmuyor. Abone olunduktan sonra da, kullanılmadığı yani bilgi alınmak istenen dava olmadığı sürece sistemin bir maliyeti yok.
Sistemin halen 15.000 civarı abonesi olduğu ve 1 nisandan bugüne kadar 200.000 civarı SMS kullandıkları görülüyor.
Sorgu SMS’ler kendi cep telefonu operatörünün standart SMS tarifesi üzerinden 7 SMS/14 kontör ücret karşılığında ücretlendiriliyor. Bu da bugün için ortalama 1 YTL civarı bir rakama karşı geliyor. Bu rakamın 1/3’ünün işletmeci firmaya, 1/3’ünün devlete gittiği, Adalet Bakanlığı’na da ilgili sunucu ve servisleri ayakta tutmaya yarayan 20-30 krş civarı bir rakamın kaldığı bildiriliyor.
İnternet ve telekomdaki başdöndürücü teknolojik gelişmelere karşı, meydana gelen adli olaylarda hukuk çevrelerinin geride kalıp kalmadığı, bir süredir yoğun sorulan bir soru. Örneğin, site erişime engellemeler veya spam, botnet satışı gibi olaylarda sorulan bu soruya karşı diyebiliriz ki; internet ve telekom alanında dünya tarihini yazıyor. Bu aynen otomotiv alanında, 1800’lerin sonunda başlayan ve 1920’lere kadar giden sürecin bir benzeri. Bu süreçte otomotiv teknolojileri, hukuki altyapı ve iş modelleri yerine oturdu. İnternet – telekom alanında da böyle bir gelişmeyi bugünlerde yaşıyoruz.
Ancak burada gördüğümüz uygulamalar gibi durumlar, Uyap’ın diğer uygulamaları Adalet Bakanlığı’nın teknolojiyi takip etmekte başarılı olduğunu gösteren örnekler olarak önümüzde duruyor.
[1] Dünya’da Bir İlk : Mahkeme Kararı Facebook Üzerinden Tebliğ Edildi
[2] Elektronik Tebligat Kanunu Geliyor
[3] Adliye İşlemleri Artık ‘Cep’ten Yapılabilecek
Kaynak : 