Geçen ay size gelen bir bir maili, arkadaşlarınıza gönderirken, sorumluluk altında olabileceğinizi anlatmıştık[1]. Aralık ayında Avustralya’da bir mahkeme kararının FaceBook üzerinden tebliğ edildiğini haber yapmıştık[2]. Anlayacağınız, online ortam gitgide daha sahici bir hal alıyor.
Geçmişte yaptıklarınız ya da bugün yaptıklarınız herhangi bir sorumluluk getirmediyse, bu yarın getirmeyecek anlamını taşımıyor. Çünkü internetin kuralları, hem iş anlamında, hem hukuki anlamda daha yeni oluşturuluyor. Bunu aklınızın bir tarafından tutun.
Aklınızın bir başka tarafında ise, “internet üzerindeki tüm işlemlerin takip edilebildiği” bilgisini tutun. Örneğin MSN üzerinde konuştuğunuz notlar, gönderdiğiniz e-mail, seyrettiğiniz film ya da porno içerik, bunların hepsi takip edilebiliyor.
Hatta dünya tarihinde ilk defa bu kadar çok takip edilebiliyorsunuz. Telekom sektöründeki gelişmeleri pek çok kişi bu nedenle “big brother” olarak adlandırıyor[3].
Elbette bunların aşılabildiği noktalar var. Yani bazı yazılımlarla kendinizi saklamanız mümkün ve saklayanlar da var ama bu bilgileri arayan adli ya da hukuki kurumların da gitgide daha uzman haline geldiğini, ellerinde saklananları bulmaya yönelik araç ve yazılımların gitgide daha geliştiğini not edelim.
Artık saklanmak ancak çok uzmanların yapabileceği bir durum haline geliyor.
İnternet’e çıktığınız andan itibaren
- a.İnternet Servis Sağlayıcınız
b.Ziyaret ettiğiniz siteler
c.Bunların üzerinden sizi takip edebilen devlet-adli kurumlar
tarafından hareketleriniz LOG denilen kayıtlar içinde bağlandığınız IP numarası üzerinden kayıt ediliyor. Bu kayıtlar şirketten şirkete, o ülkenin düzenleyici kurallarına veya kullanılan /download edilen uygulamaya göre değişebiliyor.
IP numarası bilinen kullanıcının kimliği, ilgili servis sağlayıcının kayıtları ile eşleştirilerek bulunabiliyor. Örneğin İngiltere’deki bir chat odasında etrafını rahatsız eden Adana’lı bir kullanıcı, eğer hükümetler arası ilişkiler buna müsaade ediyorsa, kısa bir süre sonra tespit edilebilir.
Bunu aşmanın bir yolu internet cafeler ya da kablosuz hizmet sunan restaurant ve cafeler olabilir. Ancak buralarda da gitgide sıkılaşan kurallar göreceğiz. İnternet cafelerin zaten kamera zorunlulukları bulunuyor.
Bazen yazılarımıza yorum ekleyenler arasında, belli bir kişiye ya da şirkete hakarete varan ifadeler kullanıldığını görüyoruz. Yorum yapanların kendi sorumluluklarını almaları gerektiğini hatırlatmak açısından yorum eklemek için üye olmanızı şart tutuyoruz. Ama banze üye olanlar Hotmail.com, gmail.com gibi adresler kullanabiliyorlar. Bu durumda takipten kaçabiliyorlar mı? Pek de sayılmaz..
Örnek Bir Firma Olarak Microsoft Neler Sağlar
Örneğin MSN’de görüşme notlarınız, siz kendi tarafınızda saklamasanız bile,
- a. Karşı tarafta saklanıyor olabilir (malum geçmişte şantaj amaçlı kullanımlar görüldü)
b. Microsoft ana sunucularda saklanıyor.
Tabi ki makul bir süre zarfında. Bu süre ülkeden ülkeye değişiyor ama mesela bu iletişimde bir sorun meydana gelmişse (mesela taraflardan birisi diğerini şikayet etmişse), hukuki kurumların başvurusu durumunda Microsoft ya da Skype ya da ICQ ya da Yahoo Messager, bu içerikle ilgili dökümü ilgili hukuki kuruma vermek zorunda kalıyor.
Bir örnek olarak, Microsoft’un neler verdiğine bakalım; Microsoft’un adli makamlara talep halinde bilgi sağlayabildiği online hizmetleri şunlar ;
- E-posta hizmetleri
- Windows Live Messenger sohbet programı,
- Windows Live Space ve MSN Grupları,
- Windows Live Admin Center ve Office Live
- Small Business,
- Office Live Work Space ve Windows Live
- SkyDrive,
- XBox Live
Yargı Makamları ya da kolluk kuvvetlerine sağlanan bilgiler Amerikan yasaları çerçevesinde Microsoft Corporation’dan temin edilebiliyor.
Microsof’tan verilen açıklamaya göre; Kullanıcı ve IP bilgileri gizli ve bu nedenle gizli bilgilerin açıklanması ancak yargı makamlarınca yapılan usulüne uygun talepler karşılığında mümkün.
Bu taleplerin Mahkemeler, Cumhuriyet Savcılıkları tarafından ve Mahkeme ya da savcılık kararı ekli, savcılık onaylı emniyet ya da jandarma talep yazıları aracılığı ile ulaşması isteniyor.
Verilen bilgiler, kullanıcı bilgileri ya da IP Bilgileri oluyor. Kullanıcı bilgileri; E-posta adresi oluşturulurken ya da Windows Live Messenger hesabı açılırken kullanıcı tarafından verilen kimlik ve adres bilgileri ve hesap açılma anında oluşan IP bilgileri. Ancak IP dışındaki bilgilerin doğru olup olmadığı şeklindeki bir garantiyi Microsoft veremiyor çünkü bilgileri oluşturanlar kullanıcıların kendileri.
Microsoft 60 günlük kayıt tuttuğunu bildiriyor. Daha eski kayıtların ise silindiği not ediliyor.
Amerikan Yasaları gereğince e-posta mesajlarının içeriği doğrudan açıklanamıyor ama Amerikan Konsolosluğundaki FBI yetkileri kanalıyla içerik açıklaması talebi yapmak mümkün. Gerekli olduğunda bu da düşünülebilir.
Windows Live Space sahibi içerik (örn., görüntüler, belgeler, videolar) yükleyebilir ve bunu yaptığında IP adresi, tarih ve saat kaydedilir. Ayrıca, birisi web günlüğüne yorumunu postalarsa, Microsoft yorum metninin yanı sıra karşıya yükleme yapan IP adresini, tarihi, saati ve takma adı kaydeder. Bu işlem kayıtları 90 gün saklanır.
Bu durumda, Microsoft tarafından yazısının içeriğinde blog sayfanın; ne zaman oluşturulduğu, son değiştirme zamanı, sayfanın ismi, slogan ismi, sayfa sahibinin kullanmış olduğu e-posta adresi e-posta adresinin kullanımı neticesinde oluşan IP bilgileri verilebilmektedir.
Microsoft Corporation @Hotmail, @Msn, @Live ve @Windowslive uzantılı eposta adreslere erişim sonucunda oluşan IP bilgilerini verebilmektedir. Ancak Windows Live Messenger programına başkaca e-posta adresleri ile de erişim yapılabildiğinden bu adreslere ait IP bilgileri de yetkili makamlara verilebilmektedir.
İlgili ABD yasaları kapsamında “herhangi birinin ölümüne veya fiziksel zarar görmesine…” neden olabilecek bir risk içeriyorsa, yani kaçırılma, cinayet tehditleri, bomba tehditleri, terörist eylem tehditleri gibi acil durumlarda, Microsoft yetkilileri normal çalışma saatlerinin dışında gelen acil durum isteklerine yanıt verebilmektedir. Ancak bu taleplerin soruşturma sorumluluk ve yetkisine sahip yargı makamları ya da kolluk kuvvetleri tarafından yapılması gerekiyor.
İnternet üzerinden takip konularda ileride de başka bilgiler vereceğiz.
[1] Dikkat : Zincir Mail (Forward-Yönlendirmek) Bazen Başınıza İş Açabilir !! – 1
[2] Türkiye’de Facebook Üzerinden Tebligat Yapılabilir mi?
[3] Big Brother, George Orwell’in 1934 yılında yazdığı “1984” isimli filme göndermek yapmaktadır. Filme de çekilen kitapta, totaliter bir devlette, tüm hareketleri bir televizyon ekranı üzerinden takip eden “Big Brother” kavramı yer almaktadır.
Kaynak : 