Bugün Türkiye’de ve sosyal networklerde, en çok konuşulan konu ÖTV zamları oldu. Hükümetin “değişiklik” ya da “güncelleme” şeklinde tanımladığı “zam”lar, motorlu araçlar, alkollü içkiler, cep telefonu ve tütün mamullerinin gibi bazı mallara uygulanan ÖTV ile ilgili kararın yürürlüğe konulması, Maliye Bakanlığı’nın yazısı üzerine, Bakanlar Kurulu’nca kararlaştırıldı.
Sektörümüz ve dolayısıyla turk-internet.com açısından bu ÖTV zamları içinde bizi en çok ilgilendiren cep telefonu cihazlarına yapılan zam olduğu için, bunu inceleyeceğiz. 1999 Marmara Depremi’nde, depremin yaralarını sarmak amacıyla konulan deprem vergisi zaman içinde “Özel Tüketim vergisi” adını aldı. Bu vergi özellikle “lüks” tanımı yapılan kalemlere uygulanıyor.
Cep telefonu da bu kapsamda ele alınıyor ve KDV’siz fiyata ÖTV uygulanıyor. Bu rakam şimdiye dek % 20 alınıyor ve hesaplanan rakam 50 TL’nin altında ise 50 TL olarak uygulanıyordu. Oran şimdi % 25’e çıkıyor. Alt rakam ise 50 TL’den 100 TL’ye çıkıyor. Yani; düzenleme öncesinde CIF fiyatı 250 TL ve altındaki cep telefonlarından 50 TL ÖTV alınırken, bu düzenleme ile 400 TL ve altındaki cep telefonlarından 100 TL ÖTV alınmaya başlanmıştır.
Cihazın dışında, konuşmaya da ödenen ve ÖİV (özel iletişim vergisi) % 15 mevcut. Bu yazımızda bunu incelemiyoruz ama ÖİV’deki meblagları merak edenlere [1] numaralı linki önerebiliriz.
Vergi Oranı, Telefon Cinsine Göre % 48 – 136 Arasında
Cep telefonu cihazlarında ÖTV bugüne kadar % 20ydi. Ancak Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlülüğe giren kararname ile oran % 25’e çıkarıldı. Şimdi bunu farklı fiyat analizleri ile örnekleyelim;
- a. CIF fiyatı 250 TL nin altında olan cep telefonlarında;
Bugüne dek, ÖTV 50 TL’nin altında ise, maktu 50 TL[2] olarak alınıyordu. Yani CIF fiyatı 250 TL ve altı olan telefon cihazlarının ÖTV’si 50 TL’ydi. Şimdi rakamlarla bakarsak; 250 TL nin altında örneğin 200 TL CIF fiyatı olan bir cep telefonunda eski ve yeni rakamlara bakalım;
| Eski ÖTV’li Durum ( ) | Yeni ÖTV’li Durum (%25) | Değişim | |
| CIF Fiyat (TL) | 200 TL | 200 TL | |
| ÖTV | 50 TL | 100 TL | % 100 |
| KDV | 45 TL | 54 TL | % 20 |
| Toplam | 295 TL | 354 TL | % 20 |
| Toplam Vergi’nin Telefon Bedeline Oranı | % 48 | % 77 | % 29 |
Doğal olarak CIF değeri 250 TL nin altına indikçe tablo daha dramatik hale gelmekte vergi artış oranı büyümektedir. Örneğin CIF değeri 100 TL olan bir cep telefonunun vergisi ( ÖTV+KDV) 136 TL olmaktadır!
| Eski ÖTV’li Durum ( ) | Yeni ÖTV’li Durum (%25) | Değişim | |
| CIF Fiyat (TL) | 100 TL | 100 TL | |
| ÖTV | 50 TL | 100 TL | % 100 |
| KDV | 27 TL | 36 TL | % 33 |
| Toplam | 177 TL | 236 TL | % 33 |
| Toplam Vergi’nin Telefon Bedeline Oranı | % 77 | % 136 | % 59 |
b. 250 TL üstü telefonlar
Şimdi de, yüksek fiyatlı, akıllı telefon olarak yorumlanan cinsten bir telefona bakalım; Örnek olarak CIF fiyatı 1000 TL olan bir cep telefonunun eski ve yeni maliyetlerini karşılaştırırsak;
| Eski ÖTV’li Durum ( ) | Yeni ÖTV’li Durum (%25) | Değişim | |
| CIF Fiyat (TL) | 1000 TL | 1000 TL | |
| ÖTV | 200 TL | 250 TL | % 25 |
| KDV | 216 TL | 275 TL | % 27 |
| Toplam | 1416 TL | 1475 TL | % 4 |
| Toplam Vergi’nin Telefon Bedeline Oranı | % 42 | % 48 | % 6 |
Bu tabloya baktığımızda devletin cep telefonu kullanıcılarını iyice zorladığı açıkça görülüyor. Bu zorlama özellikle daha düşük gelir düzeyine sahip kullanıcılara hitap eden düşük fiyatlı cep telefonlarında oldukça yüksek durumda. Yukardaki örnek tablolardan görüleceği üzere, ÖTV’deki 5 puanlık artış, 200 TL’lik bir telefonda vergiden kaynaklanan % 29 ilave artış getiriyor. Toplama bakıldığında 200 TL’lik telefona % 77 vergi yükü söz konusu. Yüksek fiyatlı cihazlarda ise vergi düzenlemesinden kaynaklanan fiyat artışı ciddi şekilde düşmektedir. Örnekten de görüleceği gibi 1.000 TL’lik bir cihazda artış % 6 ile sınırlı kalmaktadır.
Neden ÖTV Arttı?
Rivayet muhtelif. İflas etmiş olan Yunanistan’da vatandaşlar en ufak vergi artışında protestolara başlarken, bizde sadece sosyal networklerde tartışmalar var. Çeşitli ortamlardaki tartışmalar, ÖTV’deki artışı, cari açığın kapatılmasına yönelik bir çaba olarak yorumluyorlar. Ama cep telefonu sektörü aynı fikirde değil. Toplam 1,5 – 2 milyar $’lık cirosal büyüklüğü olduğu belirtilen cep telefonu piyasasının yaratacağı ilave rakamın 75-100 milyon TL olacağı hesaplanırsa, 50 milyar TL düzeyindeki cari açığa çok etkisi olacakmış gibi durmuyor.
Bu konuda düşüncelerini sorduğumuz Mobisad (Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri İşadamları Derneği) Başkanı Murat Dursun şunları belirtti :
Cep telefonları ile ilgili bu vergi düzenlemesine yorum getiremiyorum. Yıllık 1,5 – 2 milyar $’lık bir cihaz pazarı var. Sektörde tartışılıyor ve böyle değerlendiriliyor ama ben bu ÖTV artışını cari açığa bağlamayı değerlendiremiyorum. Eğer bu maksatla yapılıyorsa cari açıktaki payı ne, düzenleme ne sağlayacak, ne kaynak yaratacak? Bizim piyasamıza gelinceye kadar değerlendirilmesi gereken o kadar çok alan var ki!
Kaba tabiriyle “attığımız taş ürküttüğümüz kurbağaya değmiyor”. Eğer, bilhassa maktu vergi ile ilgili düzenleme bizimde gündem yaptığımız düşük beyanlı ithalatla yapılan vergi kaçakçılığına set çekmek için ise bu oldukça abartılı bir düzenleme olmaktadır.
Kurunun yanında yaş misali son hali ile büyük ölçüde kayıtlı olan sektörümüze ve tüketiciye faydadan çok zarar verecek düzeydedir. Diğer yönden bir maksatta cihaz savurganlığını önlemek ve ithalatı baskılamak ise bunun çözümünün ekonomik hayatımızın temel ve vazgeçilmez aracı olan iletişimi vergi kıskacında yıllardır kıvrandırmak, sigara ve alkollü içkilerle bir tutmak, halen lüks tüketim saymak değil, sektörümüzün kayıtdışından arındırılması, savurganlığın önlenmesi için özveri ve samimiyetle sunduğumuz çözümlerin hayata geçirilmesi olduğuna inanıyoruz. İkinci el cep telefonu ticareti ve Elektronik atık yönetimi konularındaki çözüm önerilerimiz bu vergi düzenlemelerinden çok daha fazlasını ülkemize kalıcı bir şekilde kazandıracak önerilerdir.
Sonuç olarak kullanıcıları da, sektörün cihaz satıcıları da son ÖTV zammına çok kızgın ve anlamıyorlar. Üstelik tek vergi cihaza değil. Konuşmada da fahiş bir ÖİV var. Bu konudaki detaylar, Aşağıdaki linkteki yazıda yer alıyor ve 4 sene önce yazılmasına karşın, durum hala geçerli. İsmini vermek istemeyen bir okuyucumuz bu durumu şöyle özetliyor :
Devlet cep telefonu sektörünü adeta “süt sağmak” anlamında kullanıyor. Etinden, sütünden, yağından her yanından fahiş vergiler almaya devam ediyor. Bugünlerde hazır yeni anayasa yapılırken soruyorum; bu zam anayasaya, yani temel vatandaşlık haklarından birisi olan “haberleşme özgürlüğü”ne aykırı değil midir?
[1] Tüketici Operatörün Karı Dahil 34 YTL’lik Konuşma için 100 YTL Ödüyor – 1
Kaynak : 