Bankalararası Kart Merkezi (BKM), internette kredi kartı ile yapılan alışverişlere yani e-Ticaret’e yönelik rakamları uzun süredir raporluyor. Bu rakamlarda olağan üstü yükselişler var. Örneğin 2011 yılında ulaşılan rakam yaklaşık 23 milyar TL. Ancak beraberinde e-ticaretin getirdiği olanakları kullanan suç oranları da artıyor.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı internet üzerinden ticareti yakın takibe aldı. Bazı şirketlerin vergiden kurtulmak için kargoya verdikleri ürünlere, 150 Euro’dan düşük fatura kestikleri belirlendi. Bakanlık, ihbarları değerlendirerek sanal ticaret yapan şirketler hakkında 41 fezleke hazırladı.
Özellikle Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından tespit edilen bazı işlemlerde, satılması yasak ürünlerin satılabildiği, ya da vergi ödenmesi gereken işlemlerde vergiden kaçınmak için düşük rakamlar gösterildiği belirtiliyor. e-Ticaret uygulamalarında yeni düzelemelerin yolda olduğu bildiriliyor.
Şimdi e-Ticaret konusundaki sakıncalı eylemlere bakalım;
e-Ticaret’teki Suç Eylemleri;
e-Ticaret siteleri üzerinden gerçekleştirilen suç eylemleri arasında, “kara batak siteler (malı teslim etmeyen siteler), kart numalarını ele geçirmek için yapılmış siteler (güvenli protokol taşımayan siteler), uyuşturucu türü ürünlerin farklı pazarlanma yöntemleri, karşılıklı satışlarda yapılan dolandırıcılıklar gibi çok çeşitli yollar sayılabilir. Bunlara kısaca bakalım;
Karabatak Siteler
Bu siteler genellikle çok düşük rakamlı ve yine genellikle “seks araçları” gibi şikayeti zorlaştıran ürünleri satıyor görüntüsünde sitelerdir.
Site çok kısa bir süre yayında kalır. Bu süre genellikle teslimat süresi olarak verilen süreden biraz daha uzun bir süredir. 20 TL ya da 30 TL gibi rakamla satın alınıldığı sanılan ürün, –ki seks araçları bu tür sitelerde yer alan ürünlerin başında gelir– bir türlü teslim edilmez. Zaten site verilen teslimat süresinden bir süre sonra ortadan yok olur. Aslında başka bir adreste yeniden açılır.
Bu sitelerden alışveriş edenler, hem “araştırmaya değmez” miktardaki ödeme, hem de utanç (seks aracı olduğu için) nedeniyle genellikle şikayet bile etmezler. Ancak yine de bilişim polisine ulaşan bu tür 1-2 şikayet bulunuyor.
Uyuşturucu ya da Sakıncalı İlaç Kaçakçılığı
Şikayetler üzerine Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın tespit ettiği durum, satılması sağlık açısından sakıncalı bazı ürünlerin –mesela uyuşturucu ya da zayıflama hapları ya da sporcu gıda takviye ürünleri — satıldığı görülüyor. Bu tür satışlar, gittigidiyor.com benzeri 3.şahısların birbirine satış yaptığı siteler üzerinden de gerçekleştirilebiliyor.
Ticareti Yasak Ürünleri Satışı / Kaçakçılık
Diğer bir sorunlu alışveriş ise, endemik bitki ve hayvan türleri gibi ticareti yasaklanmış ürünlerin gittigidiyor.com ya da sahibinden.com gibi 3.şahısların birbirine mal sattığı siteler üzerinden satıldığının tespit edilmesi oldu. Kaçakçılık anlamına gelen bu tür satışları tespit eden Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, belirtilen sitelerdeki işlemleri takip altına aldı. Ancak işlemlerde görülen isimlerin gerçek isim olmadıkları da tespit edildi.
Klasik Kaçakçılık
Diğer bir suç örneği de, kaçakçılık yani gümrük vergisi ödenmesi gereken ürünler için vergi ödenmemesi. Gümrük Kanunu’na göre yurtdışından posta ya da kargo ile gelen paketin değeri gönderim başına 150 Euro’nun altında kalırsa, ticari miktar statüsüne girmediği için vergiye tabi olmuyor. İnternet ortamında ticaret yapan bazı şirketler de, bu durumu fırsat bilerek paketin üzerine ‘düşük mal beyanı’ ya da ‘hediye’ yazarak vergi ödemekten kurtuluyor.
Burada kullanılan yöntemlerden birisinde, satıcılar, yurtdışındaki tedarikçi firmaların internet sitelerine üye oluyor ve buradaki bilgileri, yine üyesi oldukları gittigidiyor.com gibi sitelerde yayınlıyor. Türkiye’den bir alıcı talepte bulununca, satıcı yurtdışındaki tedarikçi firmaya alıcının adres bilgilerini aktarıyor. Ürün 150 Euro’yu aşmayan bir fatura ile doğrudan alıcının adresine gönderiliyor.
Bu yöntemin en çok kullanıldığı ürünün dijital fotoğraf makinesi olduğu belirtilirken, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına yapılan bir ihbara göre, 2010’da MNG ya da DHL gibi kargo firmalarının depolarından, ülkeye 300 bin adet fotoğraf makinesi kaçak olarak sokuldu.
Önlemler Yolda
İnternet üzerinden yapıldığı tespit edilen kaçak ticaret için, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın “E-Ticaret Kaçakçılığı ile Mücadele Eylem Planı Taslağı” hazırlandığı ve planın 7 Mart’ta onaylanarak, ilgili kurumlara gönderildiği bildiriliyor.
Özellikle ‘Drop shipping’[1] yöntemiyle yapılan satışlara yönelik kayıtların (yani yurtdışı gönderici firma ile yurtiçi alıcı bilgileri), Posta Gümrük Müdürlüklerince tutulması konusunda çalışılıyor. Ayrıca bakanlığın, posta idaresinin ve hızlı kargo firmalarının verilerine erişim imkanı sağlanması için çalışma başlatıldı.
[1] DROP shipping, internet üzerinden satışı yapılan ürünlerin doğrudan tedarikçi tarafından müşterilere ulaştırıldığı yeni nesil ticaret biçimidir. Drop shipping yöntemini uygulayan firma, ürünlerin tedarik edilmesi, paketlenmesi ve kargolanması süreciyle ilgileniyor.
Kaynak : 