Bu makalenin
- Giriş bölümünü 4N ve 5N Tartışmalarına Uzman Katkısı 5N’ye Bir Kala… – I
- İkinci bölümünü 4N ve 5N Tartışmalarına Uzman Katkısı 5N’ye Bir Kala… – II
başlıkları altında okuyabilirsiniz.
5N KONUSUNDA BİLDİKLERİMİZ ve YANLIŞ BİLDİKLERİMİZ
Şimdi gelelim 5N tartışmalarına.
Next Generation Mobile Alliance (NGMA) tarafından Şubat.2015 tarihinde yayınlanan kapsamlı Bilgi Notu’nda 5N iletişim sistemlerinin tasarımında, her şeyden önce sistem isterlerinin belirlenmesinin gerekli olduğu belirtilmektedir.
Ayrıntılı sistem isterlerinin belirlenmesi ve teknoloji fizibilite çalışmalarından sonra ARGE çalışmalarının, sistem tasarımlarının ve nihayet prototiplerin üretilmesi öngörülmektedir. Daha sonra diğer iş, işletme ve yönetim fonksiyonlarının geliştirilmesi ve standartların tamamlanması gerekmektedir. Bunların ardından testlerin yapılmasının ardından 5N sistemlerinin ticari olarak kurulması yapılabilir.
Aşağıda verilen 5N yol haritasından da görüleceği üzere bu sürecin en erken 2020 yılı ortalarına kadar sürmesi öngörülmektedir.
Yani ülkemizde bu işe girmeyi planlayan taraflar 5N sistemlerinde başarılı olmak istiyorlarsa, bugünden başlayarak tüm bu sürecin içerisinde yer almaları, yatırım yapmaları ve en az 5 yıl ticari olarak bir gelir beklememeleri gerekmektedir.
Diğer yandan 3N/4N sistemlerinde ciddi bir deneyim sahibi olmadan 5N sistemlerine yönelik yapılacak her türlü planlamaya, her türlü ticari faaliyete etkin olarak katılmak kesinlikle mümkün olamayacaktır.
SON SÖZ
Yukarıda ülkemizde ULAK projesi çerçevesinde yapılan 4N çalışmalarının birçok ülkenin ilerisinde olduğunu ifade etmiştik. Aynı zamanda, bazıları tarafından gecikme olarak ifade edilse dahi 2001 yılında Telekomünikasyon Kurumunda (Şimdiki BTK) başlatılan çalışmalar sonucunda 2008 yılında gerçekleşen ve 2009 yılında kullanıma başlanılan 3N hizmetinin ülkemiz ve tüketiciler yararına sonuçlanmıştır.
Öte yandan her biri için yüzlerce € bedeller ödenen tüketiciler tarafından kullanılan terminal cihazlarının (cep telefonlarının) da 4N’e uyumlu çok sayıda yeni modeli çıkacağı, fiyatlarının düşeceğini geçmiş deneyimlerimiz bize göstermektedir. Burada özellikle hatırlatmakta fayda gördüğümüz bir önemli konu da mobil telefonların, kullanıcılar tarafından 18 aydan kısan bir zamanda yenileniyor olmasıdır.
Diğer yandan BTK tarafından yayınlanan 2015 1Ç Pazar verilerine göre işletmeci tarafında da tablonun pek parlak olduğu söylenemez. Görüleceği üzere Avea sürekli zarar etmektedir. Üstelik bu zararın boyutları (5 yıllık zarar 4,3 Milyar TL) küçümsenmeyecek ölçüdedir. Vodafone ise son iki yılda sadece ve toplam 90 Milyon TL artıya geçebilmiştir. Milyarlarca $ tutarındaki yatırımları göz önüne alındığında bu durum da pek içi acıcı değildir.
Olası bir erteleme ülkemizin cari açığının artmasında önemli payı olan bu ithalat kaleminde yeni bir patlamanın oluşmasını engeller diye düşünmekteyiz. Halen ihaleye çıkılırken ortaya konulan 4,5N olarak yaklaşımın bir ara çözüm olarak akılcı bir çözüm olduğunu teslim etmeliyiz.
Bu veriler ışığında, “Erken bir ihalenin getirileri nelerdir?” diye düşünüldüğünde, birkaç cılız gerekçenin dışında bir şey söylemek pek mümkün görünmüyor.
Yeni 4,5N ihalesinin ertelenmemesini önerenlerin; mevcut işletmecilerin frekans sıkıntıları olduğunu ve bu durumun onların hizmet kalitesini etkileyebileceğine yönelik gerekçeler ileri sürmektedirler. İlk bakışta haklı gözüken bu ve benzeri gerekçelerin ülkenin kâr zarar hesabı yapıldığında bir anlamının olmadığına inanmaktayız. Öte yandan mevcut işletmecilerden gerçekten frekans sıkıntısı olanlara yeteri miktar frekans temin edilebileceğini inanıyoruz.
Ancak, bunun sektördeki ifadesi ile iyi halden 4,5N’den 5N’ye gibi kolaycı yaklaşıma yol açmadan 4N ve 5N’de ARGE’ye dayalı yerli üretimi geliştirecek, ülkemizden küresel büyüklükte bir şirket veya şirketlerin oluşmasına yol açacak nitelikte çözümler içeren gerçekten doğru yol haritası oluşturmasına dikkat edilmeli, bir yol haritası mutlaka hazır edilmelidir.
Böyle bir ertelemenin 4N ile ihalesinin rekabet ortamını renklendiren yeni bir işletmeciyi, yeni güçlü bir oyuncu ortaya çıkaracağına da inanmaktayız. Burada asıl görev BTK’ya düşmektedir. BTK kuruluş amacına ve ülkemizin menfaatlerine uygun olarak yapacağı düzenlemelerle bunu sağlayabilir. Belirtmek isteriz ki bunu sağlamak çok da zor değildir.
Bu çerçevede 4N veya yeni ifadesi ile 4,5N ihalesinin en az 6 ay ama en iyi şartlarla 1 yıl ertelenmesinin ülke çıkarlarının yanı sıra işletmeci ve tüketici çıkarları açısından da doğru olacağına inanıyoruz. Bu süreç içinde ULAK projesinin tamamlanacağını öngörüyoruz. ULAK projesi gibi projelerde ARGE yapmak yeni bir ürün çıkarmak elbette çok önemlidir. Ancak ticari başarı için ARGE ve ürünün prototipini imal etmek tek başına bu önemli değildir.
Bu yazının yazarlarından Abdullah Raşit GÜLHAN’ın Ankara SWISS OTEL’de gerçekleştirilen ve dönemim BTK Başkanı Sayın Dr. Tayfun ACARER’in de katıldığı 4N konferansını yönetirken söylediği üzere asıl iş bu süreçten sonra başlayacak, asıl zorluklar daha sonra yaşanacaktır.
Bugün küresel piyasalarda öncü konumda olan şirketlerin bu duruma nasıl geldikleri sanırız her kes tarafından bilinmektedir. Hem uluslararası kuruluşlar nezdinde hem satış pazarlama, kurumsal yapılanma, regülatif konularda adımlar düzgün şekilde atılmaz ise ve gerçek rekabetçi ortama uygun ticari yaklaşım ve davranışlar benimsenmez ise bundan önce birçoğuna şahit olduğumuz başarısızlıklar burada da yaşanabilir.
Asıl mücadelenin bu olduğu bilinci ile basiretli bir tacir yaklaşımı ile yaşanan derslerden ortak akıl içinde yararlanılmasını öneriyoruz.
Kaynak : 