Son ABD uydu görüntüleri ve istihbarat raporları, askeri odaklı projeler, ay keşifleri ve uzay tabanlı gözetleme ve karşı-uydu (ASAT) yeteneklerindeki ilerlemeler de dahil olmak üzere Çin’in uzay programındaki önemli gelişmeleri ortaya koyuyor. Yayınlanan raporlara göre, özellikle Pasifik ve Hint Okyanusu bölgesinde yürütülen gözlemler, Çin’in yalnızca sivil değil; askeri alanlarda da aktif adımlar attığını ortaya koyuyor.
Çin’in Uzaydaki Faaliyetleri
ABD Uzay Kuvvetleri tarafından çinli uyduların yörüngede karmaşık, başka uydulara yakın manevralar yaptığı tespit edildi. Amerikalılar bunu “it dalaşı (dogfighting)” olarak tanımlıyor. Bu tür manevralar, hem uzaydaki durum analizi açısından test niteliğinde, hem de potansiyel karşı-uydu operasyonları hazırlığı olarak değerlendiriliyor.
Çin şu anda yaklaşık 1.090 uyduya sahip, bunun 510’dan fazlası ISR (görüntüleme, sinyal istihbaratı) görevli. TJS serisi (Tongxin Jishu Shiyan) uyduları ise, geostatik bölgede sinyal istihbaratı ve füze ikazı fonksiyonlarını barındırabiliyor. ABD’ye göre, manevralar ve uydu sayısı, Çin’in sadece bilim değil, asıl stratejik-askeri kapasite geliştirdiğini gösteriyor.
Son zamanlarda, iki Çin uydusunun yakıt ikmali ve bakıma olanak sağlamak , operasyonel ömürlerini uzatmak ve sürdürülebilir uzun vadeli operasyonları desteklemek amacıyla ilk kez yüksek yörüngeye kenetlendiği bildiriliyor. Diğer uyduları onarabilecek, yakıt ikmali yapabilecek veya bozabilecek yörüngedeki robotiklerle ilgili olarak ABD tarafında endişeler büyüyor. ABD uyduları, lazer iletişimi ve sensör testleri gibi şüpheli askeri deneyler de dahil olmak üzere yeni modülleri takip ediyor.
Çin, Etiyopya, Namibya gibi ülkelerde gerekli altyapıyı kurarak uydu iletişimi ve sinyal takibi kapasitesini arttırıyor. Çin’in Afrika’dan uzay istasyonları üzerinden küresel gözlem yapılarak, savunma ve istihbarat kabiliyetini genişlettiği düşünülüyor. Çin ayrıca Latin Amerika’da 16 uzaya elverişli tesis ağı kurmak, Tiangong Uzay İstasyonu’nu işletmek ve 2030 yılına kadar aya astronot göndermeyi planlamak gibi çeşitli programları ilerletiyor.
ABD’nin Endişeleri
ABD’yi endişelendiren bir gelişme Çin’in uzay tabanlı silah ve ‘taşıyıcı kolu’ teknolojileri geliştirmesi oldu. Shijian-17 gibi uyduların robotik “kollarla” diğer uyduları yakalamaya yönelik testler yaptığı bildirildi. ABD bunu “karşı uyduları devre dışı bırakma” potansiyeliyle, tehlikeli olarak değerlendiriyor. Şimdiye kadar yapılan testlerin, yörünge değişiklikleri ve benzer robotik manipülasyonları içerdiği düşünülüyor.
Çin, ASAT füzelerini (tehlikeli yörünge enkazı oluşturan 2007 testi gibi) test etti. Yeni hipersonik süzülme araçları (HGV’ler), ABD’nin GPS ve keşif uydularını tehdit edebilir. Resmi olarak “bilimsel araştırma” amaçlı olan Çin’in Yaogan uydularının, ABD donanmasının hareketlerini gözetlediğinden şüpheleniliyor.
ABD, Çin’in anti-uydu testlerine karşı kritik yaklaşımlar geliştiriyor. 2007’deki test sonrası büyük uzay parçacığı yaratma riski halen geçerli. ABD, uydularını gözlemlemek için GSSAP gibi gözetim sistemlerini devrede tutarak Çin’in stratejik hamlelerine karşılık hazırlık yapıyor.
ABD Uzay Kuvvetleri’nin SBIRS (füze uyarı uyduları) ve NRO’nun casus uyduları, Çin’in fırlatmalarını izliyor. Yer tabanlı radarlar (Alaska’daki gibi) yörünge manevralarını takip ediyor. ABD uydularını kaçınma manevraları ve gizlilik teknolojisiyle korumayı planlıyor. Düşman uydularını kör etmek için uzay tabanlı lazerler (DARPA çalışması) üzerinde çalışılıyor. Uzay farkındalığına sahip 6. Nesil savaş uçakları (NGAD) ve hızlı müdahale için nükleer enerjili uzay aracı (DRACO projesi) geliştiriliyor.
Çin’in Ay ve Derin Uzay Hedefleri
2024’deki Chang’e-6 Ay Görevi, şimdiye kadar yapılamayan bir görevi üstlendi ve Ay’In karanlık yüzeyine inerek, gelecekteki ay üsleri için stratejik bir bölge olan Ay’ın uzak yüzünden başarıyla örnekler toplandı. ABD uyduları, Çin’in 2035 yılına kadar (Rusya ile birlikte) kurmayı planladığı Ay araştırma istasyonunu izliyor.
Tianwen-2 (2025) ise, derin uzay kaynak madenciliği hedeflerine işaret eden bir asteroitten örnekler toplamayı hedefliyor.
Özetle, 2 ülke, uzayda birbirini takip ediyor. Bu, uzayda teknolojik üstünlük ve güç dengesi açısından kritik bir gelişme anlamına geliyor. Çin’in ABD’yi ne kadar takip ettiği bilinmiyor. Ama ABD, Çin’in artan uzay faaliyetleri yakından takip ediyor. ABD, üstünlüğünü korumak için Yeni Nesil SATCOM, Ay varlığı ve ASAT savunma sistemlerini hızlandırmak istiyor.
2 Ülkenin Uydularının Karşılaştırılması
LEO (Alçak Yörünge): ABD yaklaşık 1.600 uydu ile Çin’in 2,5 katı önünde.
MEO (Orta Yörünge): Her iki ülke de daha az sayıda uyduya sahip, ABD önde.
GEO (Jeosenkron Yörünge): ABD burada da Çin’in önünde.
Toplam Uydu Sayısı: ABD ~1.830 uydu ile Çin’in (~1.090) oldukça önünde.
Kaynak : 