ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve FCC Başkanı Brendan Carr, AB’nin X’e verdiği 120 milyon avroluk para cezasını açıkça kınıyor. Avrupa Komisyonu, Twitter’a (X.com) sistemsel hatalar nedeniyle 120 milyon avro para cezası verdiğini duyurdu.
Avrupa Komisyonu , 27 ülkeden oluşan bloğun Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında X hakkındaiki yıl önce başlattığı soruşturmanın ardından kararını açıkladı. AB, DSA’nın yürürlüğe girmesinden bu yana ilk kez bir uyumsuzluk kararı verdi.
AB modelinde regülasyon + güvenlik + vatandaş koruması ön plana alınıyor. Platformlar içerik ve algoritma seviyesinde sorumluluk taşımak zorunda. DSA (Digital Services Act) ve DMA (Digital Markets Act) ve ondan öncesinde Kişisel verilerin korunması (GDPR) ile dünya çapında en katı teknoloji yasaları çıkarıldı. Avrupa “sosyal medya üssü” değil, “düzenleme süper gücü” olmak istiyor. Dijital egemenlik’ yani ABD devlerine bağımlılığı azaltma hedefi var. Bu yüzden AB, X’e ceza verirken bunu sadece bir platform cezası olarak değil, “regülasyon liderliği” göstergesi olarak görüyor.
Amerikan Yönetimi Ne Diyor?
Başkan yardımcısı JD Vance, AB’nin “küresel çapta siyasi söylemi kontrol etmeye” çalıştığını iddia ediyor ve AB’nin, ABD teknoloji şirketlerini hedef almaya devam etmesi durumunda ABD’nin “ekonomik misilleme” yapması gerektiğini söylüyor. X’in “AB onaylı söylemleri” sansürlemediği için cezalandırıldığını savunuyor.
DIşişleri Bakanı Marco Rubio ise, AB’nin eylemini Amerikan şirketlerine bir saldırı olarak tanımlıyor. ABD’nin AB ile dijital iş birliğini yeniden değerlendireceği ve potansiyel diplomatik sonuçlar konusunda uyarıyor.
FCC Başkanı Brendan Carr ise, uzun zamandır AB’nin ılımlılık yasalarını eleştiriyor. DSA’nın “otoriter” olduğunu ve ABD’nin Anaysa değerleriyle bağdaşmadığını söylüyor. ABD’den düzenleyici karşı önlemler (ticaret engelleri, karşılıklılık kuralları) talep ediyor.
DSA yasasının tamamen yürürlüğe girmesinin ardından büyük bir ABD sosyal platformunu hedef alan ilk büyük AB yaptırım olarak X.com’a verilen cezanın 4 nedeni var. Bunlar “yasadışı içeriği kaldırmamak”, “dezenformasyona ve manipülasyona izin vermek”, “şeffaflık gerekliliklerini yerine getirmemek”, “zararlı algoritmik içeriği yaymak” olarak sıralanıyor.
Anlayacağınız Türkiye’de iktidar taraflarının talebi üzerinde, muhalif hesapları “ifade özgürlüğüne” aldırmadan anında kapatan arkasından “Anayasaya aykırı olduğu için mahkemeye gittik” diyerek kendini savunan X.com, Avrupa’da yasa dışı içeriği bile kaldırmamış.
ABD yetkilileri AB’ye neden sert tepki gösterdi?
Yeni ABD yönetimi agresif bir şekilde Musk’ı, X’i destekliyor ve AB düzenlemelerine karşı çıkıyor. JD Vance, Rubio ve Carr, AB’yi, ABD teknoloji şirketlerini aşırı düzenlemekle, ABD’nin teknoloji hakimiyetini zayıflatmaya çalışmakla ve ifade özgürlüğüne müdahale etmekle suçlayan bir ABD siyaseti kanadını temsil ediyor:
Dolayısıyla para cezası ABD’nin bu kanadı tarafından bir içerik sorunu değil, bir egemenlik sorunu olarak görülüyor ve AB’nin düzenlemeleri, Amerikan şirketlerine karşı silah olarak kullandığı iddia ediliyor.
ABD yetkilileri şöyle diyor:
“AB güvenliği korumuyor; AB muhalefeti susturuyor. Bu, AB’nin hoşlanmadığı ifadelere izin vermenin siyasi cezası.”
ABD DSA’yı, AB politikacılarının rahatsız olduğu anlatıları (Ukrayna savaş yorumları, Gazze içerikleri, göç tartışmaları vb.) platformlardan kaldırmaya zorlamak için bir mekanizma olarak tasvir ediyor.
Musk yönetimindeki X.com, ABD muhafazakâr bilgi ekosisteminin merkezinde yer alıyor. ABD’li muhafazakâr sesler, X.com’u siyasi içerikleri agresif bir şekilde denetlemeyen, hükümetlerin eleştirilmesine izin veren, tartışmalı konuşmalara izin veren tek büyük platform olarak görüyor. Dolayısıyla X.com’u cezalandırmak, onların anlatısında “Amerikan ifade özgürlüğünü cezalandırmak” anlamına geliyor.
Bu, ABD-AB düzenleyici çatışmasının başlangıcına mı işaret ediyor?
ABD ile AB arasındaki teknoloji ilişkileri 2023–2025 döneminde dostane rekabetten açık çatışmaya evrilmeye başladı. Bu çatışmanın temelinde, düzenleme farklılıkları, dijital egemenlik, platform kontrolü, yapay zekâ, veri egemenliği, güvenlik, ve siyasi değerler gibi birbirini etkileyen alanlar var.
Yeni ABD yönetimi, AB düzenlemelerine karşı çıkıyor. Uzmanlar, düzenleyici milliyetçilik, teknoloji egemenliği savaşları, konuşma yönetimi konusunda çatışmalar olarak tanımlanan yeni bir sürece girildiği düşüncesinde. Bu para cezası, bu mücadelenin bir sembolü haline geldi. Musk’ın hukuki stratejisi genellikle erteleme, itiraz ve kamuoyu baskısı kampanyalarını içeriyor.
Bundan sonrasında, ABD – AB arasında dijital ticaret müzakereleri bekleniyor. Yanısıra, ABD’nin AB teknoloji şirketlerine yönelik incelemeleri ve bulut veya telekomünikasyon sağlayıcılarına yönelik kısıtlamaları da olası. Anlaşılan 2025-2030, ABD ve AB’nin dijital yönetişim konusunda ayrışacağı dönem olacak.
Kaynak : 