Avrupa Komisyonu, 20 Ocak Salı günü, 2016 yılına dayanan ve elektronik iletişim için AB düzenleyici çerçevesini reforme etmeyi amaçlayan Dijital Ağlar Yasası (DNA) hakkındaki uzun zamandır beklenen teklifi yayınlayacak. Son günlerde dolaşan sızdırılmış taslaklara dayanarak, teklifin ana özelliklerinden bazıları şimdiden özetlenebilir.
Yeni DNA, telekom ağları için erişim ve rekabet kuralları konusunda oldukça temkinli görünüyor. Devrim değil, evrim getiriyor – önemli güncellemeler ve uyarlamalar, ancak radikal bir şey yok. Virkkunen’in yaklaşımının, büyük ölçüde Letta ve Draghi raporlarının finansal analizleriyle şekillenen Breton yönetimindeki önceki Komisyonun yaklaşımından bir ayrılış olduğu açık. Daha önceki agresif serbestleştirme ve her şeyden önce pazar konsolidasyonuna yönelik baskı azaldı. Operatörler, rekabet hukuku kurallarına uygun olarak birleşme özgürlüğünü koruyor, ancak “Avrupa şampiyonları”nın yaratılması artık siyasi bir zorunluluktan ziyade ticari bir tercih olacak. Virkkunen’in Komisyonu, hem 6 Aralık 2024 tarihli Konsey Sonuçları hem de DNA’nın yayınlanmasından önce dağıtılan çeşitli çok hükümetli belgeler aracılığıyla Üye Devletler tarafından gönderilen sinyalleri dikkate almış gibi görünüyor.
En önemli yenilikler spektrum politikasıyla ilgili. Komisyon, Üye Devletler arasında spektrum tahsisi ve kullanım koşulları üzerinde koordinasyon rolünü yeniden teyit ediyor ve ulusal önlemler üzerinde gerçek bir veto yetkisi iddiasında bulunuyor. Öneride, özellikle Starlink ve Amazon’un Kuiper’i gibi küresel uydu ağları ile ilgili olarak, spektrum ve Avrupa uydu hizmetleri üzerinde AB’nin münhasır bir yetkiye sahip olması öngörülüyor. Spektrum lisanslama rejimi de reforme ediliyor: Lisanslar süresiz olacak ancak ulusal hükümetler tarafından iptal edilebilecek. Bu çerçevenin, son aylarda sabit süreli tahsisatları savunan birçok büyük sektör oyuncusu tarafından memnuniyetle karşılanıp karşılanmayacağını söylemek için henüz çok erken.
Telekom/OTT düzenlemesi konusunda, yetkilendirmeler, ağ tarafsızlığı ve ara bağlantı ile ilgili bazı önemli -ancak radikal olmayan- güncellemeler var. Bununla birlikte, öneri, OTT’lerden telekom şirketlerine “adil pay” ödemeleri veya vergiler için herhangi bir hüküm içermiyor. Yeni kuralların etkisi, tam metin yayınlandıktan sonra dikkatlice incelenmeyi gerektirecektir.
Bazı OTT oyuncuları, iş özgürlüğüne ve açık internete yönelik tehditler konusunda şimdiden alarm veriyor, ancak bu protestolar, gerçek hükümlere veya söz konusu çıkarlara ayrıntılı bir atıfta bulunmadan, büyük ölçüde retorik görünüyor. Gerçek şu ki, elektronik iletişim pazarı evrim geçirdi: telekom şirketlerinin ve bulut sağlayıcılarının altyapıları giderek daha fazla birbirine bağlı hale geliyor. Bu, Komisyonun Beyaz Kitabında bir zamanlar önerildiği gibi, iki sektörün ticari olarak yakınlaştığı veya doğrudan rekabet halinde olduğu anlamına gelmez. Teknolojik ve altyapısal bir perspektiften bakıldığında, telekom ve bulut hizmetleri ayrı kalmaya devam ediyor. Ancak, güvenlik (NIS2’de görüldüğü gibi), yasadışı içerikle mücadele veya teknolojik egemenlik gibi kesişen endişeleri ele alırken bunları ayrı ayrı ele almak giderek zorlaşıyor. Bu çıkarların korunması, aynı hizmetler için veri merkezlerindeki veri işleme ve depolama aşamalarını göz ardı ederken yalnızca telekom ağlarıyla sınırlı kalamaz. Bazı altyapıların ulusal düzenleyici yetki alanına girerken diğerlerinin girmemesi mantıklı değil. Bu bağlamda, genel yetkilendirmeler ve ara bağlantı konusunda gelişen AB çerçevesi, telekom şirketlerini ve bulut sağlayıcılarını daha entegre bir düzenleyici şemsiye altına alma çabası olarak anlaşılabilir.
Üç yıllık yorucu adil pay tartışmasının bir mirası olarak, DNA önerisi, düzenleyicilerin ve BEREC’in teknik veya ticari anlaşmalar konusunda uzlaşma toplantıları düzenlemek üzere tarafsız kolaylaştırıcılar olarak hareket ettiği, OTT’ler ve telekom şirketleri arasında gönüllü işbirliği mekanizmaları getiriyor. Bu, işbirliği ve verimli hizmet sunumu için en iyi uygulamaları teşvik etmek ve yasal kesinliği sağlamak için teknik ara bağlantı ve düzenleyici yükümlülükler arasındaki sınırı netleştirmek üzere tasarlanmış bağlayıcı olmayan BEREC yönergeleriyle tamamlanmaktadır. Bu adil paylaşım sistemi olmasa da, operatörlerin zaten ticari olarak pazarlık yaptığı bir pazarda bu kadar karmaşık bir mekanizmanın yararlılığı ve orantılılığı konusunda şüpheciyim. Ana risk, yönergelerin çarpıtılması veya tarihsel olarak reddedilmiş bir adil paylaşım çerçevesinin arka kapıdan yeniden getirilmesi için araçsallaştırılmasıdır.
İşte sızdırılan Dijital Ağlar Yasası (DNA) teklifinden ortaya çıkan bazı özel yönlerin kısa bir analizi:
1. DNA’nın Yasal Biçimi
DNA, mevcut Avrupa Elektronik İletişim Kodu gibi bir Direktif olmaktan ziyade, doğrudan uygulanabilir ve ulusal uyarlamaya sınırlı alan tanıyan bir Yönetmelik şeklinde olacaktır. Birçok Üye Devlet, sonunda gerçekleşmeyen yıkıcı bir revizyondan korkarak bu adıma karşı çıkmıştı.
2. Sadece Toptan Satış Rejimi
Sadece toptan satış yapan operatörler için tercihli rejim (Mevcut Kodun 80. Maddesine karşılık gelen DNA Madde 84) yalnızca daha yakından incelenmesi gereken küçük ayarlamalarla korunmuştur. Bu önemli bir sonuçtur, çünkü Komisyon daha önce belirsiz “basitleştirme” argümanlarıyla bu rejimi kaldırmayı düşünmüştü.
3. Bakır Kabloların Kapatılması
Zorunlu bakır kablo kapatma işlemi, olası istisnalara tabi olarak, yalnızca 1 Ocak 2036’dan itibaren geçerli olacak ve nihai son kullanma tarihi 31 Aralık 2035 olarak belirlenmiştir (DNA Madde 58). Bu tarihten önce, Üye Devletlerin kapatma işlemine yalnızca (i) FTTH kapsama alanının %95’e ulaştığı ve (ii) perakende fiyatlarının uygun kaldığı alanlarda devam etmeleri gerekmektedir. Birçok ülkenin bağlayıcı bir bakır kapatma işlemine karşı çıktığı göz önüne alındığında, bu oldukça cömert bir uzlaşmayı temsil etmektedir.
4. Tek Pazar Hedefi
Temel hedefler arasında (Madde 3(1)(b) DNA), metin, ilk kez Avrupa çapında hizmetlere ilişkin net bir vizyonu yansıtan telekomünikasyon hizmetleri için Tek Pazar oluşturulmasından açıkça bahsetmektedir: sınır ötesi ağların yönetimini, Avrupa çapında dijital altyapının geliştirilmesini ve yenilikçi hizmetlerin sağlanmasını mümkün kılmak. Bununla birlikte, bu tür Avrupa çapında operasyon için temel unsurlar hala eksiktir: dolaşım düzenlemesi reformun kapsamı dışında kalmaktadır ve işlevsel ve yapısal ayrım kuralları (Kodun 77 ve 78. maddeleri) kaldırılmıştır. Bununla birlikte, DNA, AB numaralandırma şemasını (Madde 47) ve Birlik genelinde uyumlu bir geniş bant toptan erişim biçimini (Madde 81) getiriyor.
5. Adil Pay
DNA, OTT’lerden telekom şirketlerine doğrudan katkılar veya düzenleyici uyuşmazlık çözümü yoluyla adil pay ödemeleri veya zorunlu tazminatlar getiren bir hüküm içermiyor. Bununla birlikte, DNA’nın 193-196. maddeleri, telekom ve internet hizmetlerini “verimli, optimum ve güvenilir” bir şekilde sunmak ve yeniliği desteklemek için OTT’ler ve telekom şirketleri arasında endüstriyel, teknik ve ticari konularda işbirliğini kolaylaştırmayı amaçlıyor. BEREC, bağlayıcı olmayan yönergeler yayınlayacak ve gönüllü uzlaşma prosedürlerinde tarafsız bir kolaylaştırıcı olarak hareket edecektir. Bu, adil pay anlamına gelmez, ancak BEREC’in istikrarlı bir rol üstlenmesine rağmen, yorumlama suistimaline açık olabilecek oldukça karmaşık ve barok bir mekanizmadır.
6. Ağ Erişimi ve Fiber Düzenlemesi
Ağ erişimiyle ilgili kurallar büyük ölçüde değişmeden kalmıştır. Çerçeve, öncelikle dikey olarak entegre operatörlere odaklanmaya devam ederek, yalnızca toptan satış modelini nispeten cazip tutmaktadır. İşlevsel ve yapısal ayrıştırmaya ilişkin hükümler yürürlükten kaldırılmıştır, ancak bunlar pratikte hiçbir zaman etkili bir şekilde uygulanmamıştır. Ağlarını ayırmak isteyen operatörler her zaman bunu gönüllü olarak yapma özgürlüğüne sahip olmuşlardır.
7. Spektrum
Komisyon, spektrum yönetimine ilişkin ulusal kararlar üzerinde veto yetkisi üstlenmektedir (DNA Madde 31), bu durum spektrumun ulusal yetkinlik olarak kalması konusunda ısrar eden birçok Üye Devletin görüşüne aykırıdır. DNA, Üye Devletler tarafından her beş yılda bir gözden geçirilmeye ve muhtemelen iptal edilmeye tabi olan “sınırsız” spektrum lisansları getirmektedir. Dahası, Komisyon, Avrupa düzeyinde spektrum ve uydu hizmetleri için (tamamen ulusal uydular hariç) münhasır yetkiye sahip olacaktır.
8. Ağ Tarafsızlığı
Ağ tarafsızlığının temel ilkeleri, biraz genişletilmiş ve güncellenmiş bir düzenleyici çerçeve ile korunmaktadır. 94. Madde (mevcut Ağ Tarafsızlığı Yönetmeliği’nin 3. Maddesine karşılık gelir), temel kuralları korurken, Komisyon tarafından gelecekte çıkarılacak uygulama eylemleriyle özel hizmetler (örneğin 5G dilimleme) için daha fazla yasal kesinlik sağlamayı amaçlamaktadır.
9. Bağlantı Kuralları
Bağlantı kurallarında anlamlı ancak radikal olmayan değişiklikler yaşanmaktadır. Yeni tanım (DNA’nın 2. ve 33. maddeleri), “kamu” terimini kaldırarak, düzenlenmiş uyuşmazlık çözümüne uygun altyapıların kapsamını potansiyel olarak genişletmektedir. Bu, teorik olarak, bağlantıyı kamu ağlarının ötesine, özel altyapıyı da içerecek şekilde genişletebilir.
Bazı OTT’ler ve büyük ölçekli sağlayıcılar bunu en kötü senaryo olarak yorumlayabilir ve düzenleyicilerin özel ağlarını telekomünikasyon altyapıları olarak değerlendirip, bağlantı kurallarını fiili adil pay sonuçlarını ilerletmek için kullanabileceğinden korkabilirler. Ancak bu yorum tam olarak ikna edici değildir. Bağlantı kavramının genişletilmesi, bulut, bağlantı ve içerik dağıtımının derinlemesine iç içe geçtiği modern ağ mimarilerinin hibrit doğasını yansıtmaktadır. Düzenlemeyi bu teknolojik gerçeklikle uyumlu hale getirmek, özel ağları otomatik olarak düzenlenmiş kamu hizmetlerine dönüştürmez.
En önemlisi, herhangi bir adil pay türü yükümlülüğü, DNA’nın kendisinde açık bir yasal yetki gerektirir; bu da mevcut taslaklarda açıkça görülmemektedir. 427. madde (DNA), telekom şirketleri ve OTT’ler arasındaki trafik değişim anlaşmalarının genellikle ticari bir temelde etkili bir şekilde işlediğini kabul ederek, önlemin zorlayıcı olmayan niteliğini güçlendirmektedir.
10. Genel Yetkilendirmeler
9. madde (DNA), telekom operatörleri için genel yetkilendirme rejimini dijital ve internet altyapısı ve hizmetlerini de kapsayacak şekilde genişletmektedir. Bu, bulut sağlayıcılarının ve CDN’lerin de ulusal yetkilendirme alması ve böylece ulusal düzenleyicilerin ve kolluk kuvvetlerinin gözetimine tabi olması anlamına gelebilir. Bu önemli bir gelişmedir: OTT’lerin adil pay ile ilgili endişeleri dile getirerek protesto etmeleri muhtemeldir, ancak bu, bulut operatörlerinin yeni bir düzenleyici incelemesinden kaçınmayı amaçlayan taktiksel bir hamle olabilir.
Bu makalenin aslını “What’s new for telcos and OTT in the incoming Digital Network Act” başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 