“Bizimle çalışmalarını sürdüren iş ortaklarımızın karlılığının sağlanmasını birinci ödevimiz olarak görüyoruz” diyen Koyuncu Elektronik Genel Müdürü Alpay Özbay, aslında son zamanlarda kanal yapısında gelişen farklı bir anlayışı dillendiriyor.
Bilgisayar özelinde de, tüketici davranışlarının krizden etkilendiğini belirten Özbay, buna örnek olarak giriş seviyesi ucuz masaüstü ürünlerde satış artışını ve tersine 1500 TL ve üstü taşınabilir bilgisayarlardaki hacmin daralmasını gösteriyor.
Bilişim ve telekom sektöründe krizin etkilerini görmek için distribütör ve teknoloji mağaza zincirleri ile yaptığımız röportaja Koyuncu Elektronik’in Genel Müdürü Özbay ile sektörü konuştuk :
turk-internet.com; 2008 nasıl geçti?
Alpay Özbay; İlk üç ay piyasa canlı ve satışlar hacimliydi. Bu süreçte büyüme ve karlılık sağladık. Ancak ilk çeyrekten sonra 2008 oldukça zor bir yıldı. Siyasi belirsizlik ve yerel sorunlar nedeniyle Mart sonrasında işler oldukça yavaşladı.
Satışların yüksek olmadığı bu ortama, genellikle yüksek stokla yakalanan ithalatçı firmalar ürünleri satabilmek için birbiri ardına sürekli kampanyalar yaparak karlılıktan vazgeçtiler ve ürünlerini hareketlendirmeye çalıştılar.
İkinci ve üçüncü çeyrekte bir yandan stok ve karsızlık sorunlarıyla uğraşırken, bir yandan da çok iyi geçmesini beklediğimiz son çeyreğe hazırlık yapıyorduk. Ancak Eylül sonunda patlak veren küresel krizin başlaması ile 2008 yılı kayıp bir yıla döndü. 2001 yılından itibaren ilk kez küçük de olsa bir daralma yaşadık. Bir önceki yıla göre toplam satışlarımız yüzde 8 düştü. 2008 yılında hep bir şeyleri bekledik ve daha iyi olacağı umuduyla devam ettik, ancak ne yazık ki hep daha kötü oldu. Gittikçe kötüleşen piyasa koşulları 2008’i bize hatırlanmak istenmeyecek bir yıl olarak bıraktı.
Diğer taraftan zaten oldukça dinamik olan pazarımız bu yıl en hareketli yıllarından birini yaşadı. Büyük perakende mağazaların toplam satışlardan aldığı pay yükselirken, rüzgar genellikle bu grubun arkasından esti. Sundukları finansman kolaylıkları, daha iyi fiyat yapısı, etkin pazarlama güçleri, ürün ve tüketici talebindeki değişimler hep büyük yatırımlarla kurulan bu çekici satış kanalına avantaj sağladı.
Sonuç olarak toplamdan aldıkları pay önemli derecede arttı. Bunun yanında geleneksel bayi kanalı önemli bir darboğazdan geçti. Uzun süredir bu işi yapan birçok bayi kapandı ve bu süreç halen devam ediyor.
Bilişim ürünlerinin yanında son birkaç yıldır oldukça ciddi talebi olan LCD televizyonlar da büyük perakende mağazaların önemli bir tercih sebebi oldular. Ürünleri sergileyebilmeleri ve vadeli kampanyalarla sürekli bu ürün grubunu sıcak tutmaları büyük kitlelerin bu mağazalara gitmesini ve alış veriş yapmasını sağladı.
2008, kendinden önceki yıllar gibi, KOBİ’lere neden daha çok bilişim yatırımı yapmaları gerektiğini anlatamadığımız yıllara eklendi. Sektör olarak bu denli güçlü pazarlama yönümüze ve kaliteli insan kaynağımıza rağmen ürünlerimizi halen anlaşılmayan teknik terimlerle anlatmaya ve pazarlama devam ettik. KOBİ’ler bizi anlamamaya, hatta ürün satarken konuştuğumuz teknik jargona zıt olmalarına devam ettiler ve kendi işlerini büyütüp geliştirebilecekleri bilişim yatırımlarını öğrenemedikleri için yapmadılar.
Kurumsal tarafta, özellikle devlette bütçelenen projeler devam etti. Bu alan başarılı kaldı. Bu yıl genel çerçeve paralelinde bu alanda da ciddi oranda düşme öngörülüyor.
Firmamız özelinde bu yıl uzun yıllardır hedeflediğimiz toplam lazer yazıcılarda Samsung markası ile Pazar lideri olma arzumuzu bazı çeyreklerde sağladıysak da yıl toplamında çok az bir farkla kaçırdık. Ama hedefimizin ve çalışmalarımızın doğruluğu ve tutarlılığı ortaya net olarak çıktı. Buna ilaveten monitor, projektör, sabit disk gibi bir çok üründe Pazar lideri olarak yılı tamamladık.
turk-internet.com; Mağazalar TV’a yöneldi derken, kriz tüketici elektroniğini nasıl etkiliyor?
Alpay Özbay; Ekonomik krizlerde insan psikolojisi çok önemli hale geliyor. Temelde hepimizin içindeki davranış biçimleri nedeniyle kitleler halinde benzer kararlar aldık, benzer uygulamalar yaptık. Bu davranışların başında harcamaları kısmak, daha az tüketmek, eskisini kullanmaya devam etmek gibi tutumluluk odaklı kısıntılar geliyor. Gelirlerinde hiçbir değişiklik olmayan kişiler dahi etrafta gördüğü, duyduğu işsiz kalanlar nedeniyle harcamalarını kıstı ve yine iyi günlerin gelmesini beklemeye geçti. Toplum harcamaları kısma konusunda gerekenden fazlasını yapmakta.
Bu tip bir tüketici kitlesi karşısında, ikincil hatta üçüncül öneme sahip tüketici elektroniği ürünleri en şanssız ürünlerden. Gıda, sağlık ve eğitim gibi zorunlu harcamalarda daha az kesinti olurken, lüks ürünler, eğlence ve tüketici elektroniği gibi daha az önemli konular ilk kurbanlar oldu. Bu nedenle bugünlerde hangi lokantaya gitmek isterseniz rezervasyon yapmadan gidebilirsiniz. Uçak biletleri geçen yıl uçuştan bir ay öncesinde zor bulunurken şimdilerde neredeyse alana gidip istediğiniz uçağa binip gidebiliyorsunuz. Aynı şekilde tüketici elektroniğinde yapılan kampanyalarda geçen yıl olsa bir günde bin tane rahat satılabilecek ürünler artık daha agresif kampanyalarla bile günde yüz tane zor satıyor. Yapılan kampanyaların bir çoğu verilen kampanya reklamları kadar dahi gelir getirmiyor.
Bilgisayar özelinde tüketici davranışları da krizden etkilendi. Örneğin giriş seviyesi ucuz masaüstü ürünler son aylarda satış artışı yaşarken, 1500 tl ve üstü taşınabilir bilgisayarlardaki hacim oldukça daraldı.
Bu röportajın bir sonraki bölümünü bölümünü Özbay : Sektörden Hep Gelecekteki Güzel Günler için Bugünün Riskinin Üstlenilmesi İstendi – 2 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 