İstanbul Afet Koordinasyon Merkezi ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bu akşam üstü İstanbul başta olmak üzere yurdun pek çok yerindeki hava durumunun Pazar öğlen saatlerine kadar 40-60 km hızla esecek olan şiddetli rüzgar ve yağmur getireceği uyarısında bulundu. Geriye baktığımızda, bu şiddetli rüzgarları giderek daha sık yaşamaya başladığımızı farkediyoruz.
Aynı soruna Amerikalılar da “kasırga” kapsamında bakıyor. Özellikle ABD’nin Doğu kıyılarında bu kasırgaların çok şiddetli olduğunu duyuyor ya da haberlerden zaman zaman izliyoruz. Ancak bu sefer şu soruluyor; “kasırgalar neden gruplar halinde geliyor? New York Times bu konuyu inceleyen ve bilim adamlarının çalışmalarından bahseden bir haber yayınladı.
Habere göre, ABD’de kasırgalar bugünlerde gruplar halinde seyahat etme eğiliminde; genellikle aynı gün içinde aynı bölgede bir düzine veya daha fazla kasırga oluşuyor. En kötü günlerde aynı anda yüzlercesi oluşabiliyor.
Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi tarafından yönetilen Fırtına Tahmin Merkezi’ne göre, bu hafta hem Pazartesi hem de Salı günü Büyük Ovalar ve Orta Batı’da bir düzineden fazla kasırga bildirildi. İki hafta önce, Nisan ayının en aktif gününde 105 kasırga rapor edildi.
Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl meydana gelen kasırgaların toplam sayısı son birkaç on yılda nispeten tutarlı iken artık yıl içinde daha az sayıda günde daha yoğun patlamalar halinde meydana geldiği raporlanıyor.
1950’lerden 1970’lere kadar, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kasırgaların ortalama yüzde 69’u 10’dan az kasırganın olduğu günlerde meydana geldi ve yaklaşık yüzde 11’i 20 veya daha fazla kasırganın olduğu günlerde meydana geldi. 2019’da yapılan bir araştırmaya göre bu yüzdeler son yıllarda önemli ölçüde değişti. Araştırmacılar, 2000 yılından bu yana kasırgaların ortalama olarak yalnızca yüzde 49’unun daha az yoğun günlerde, yüzde 29’unun ise 20 veya daha fazla kasırganın olduğu günlerde meydana geldiğini buldu.
Bu eğilimin zamanlaması gezegenin artan sıcaklıklarıyla aynı doğrultuda olsa da, bilim insanları kasırgaların kümelenme davranışını kesin olarak insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlamakta tereddüt ediyor. Ohio Eyalet Üniversitesi’nde meteoroloji doçenti olan Jana Houser, kasırgaların iki ana bileşeni olduğunu söyledi. Birincisi, yere yakın sıcak, nemli havanın yukarıdaki daha soğuk ve kuru havayla karşılaşmasından kaynaklanan atmosferik dengesizlik. İkincisi, dikey rüzgar kayması veya farklı yüksekliklerde rüzgar hızı ve yönündeki değişiklikler.
İklim değiştikçe bu bileşenlerin her ikisinin de meydana geldiği gün sayısı azalabilir. Dr. Houser, “Fakat koşullar uygun olduğunda, bunlar neredeyse aşırı yükleniyor” dedi.
Kasırgalar aynı zamanda ABD’de tarihsel olarak “Tornado Yolu” olarak tanımlanan, Teksas’tan Dakota’ya kadar güneyden kuzeye uzanan Great Plains eyaletlerinin doğusuna da yayılıyor. Geçtiğimiz birkaç hafta içinde kasırgalar sadece Great Plains’i değil aynı zamanda Ortabatı, Appalachia ve Güneydoğu’nun bazı kısımlarını da vurdu.
2024’te şu ana kadar Amerika Birleşik Devletleri’nde toplam 639 kasırga yaşandı; yılın bu zamanı için ortalamanın biraz üzerinde, ancak 7 Mayıs’a kadar 1.287 kasırganın yaşandığı, kaydedilen en kötü yıl olan 2011’den çok daha az.
Amerikadaki kasırgaları bilim adamları inceliyor ama ülkemizdeki fırtınaları inceleyen var mı bilemiyoruz. Belki bu haber ile birilerinin aklına araştırmak gelir.
Kaynak : 