Anayasa Mahkemesi, 10 eylülde TBMM’de kabul edilen 6552 sayılı kanunun[1], 5651 sayılı internet yayınları ile ilgili kanuna getirdiği eklemeleri iptal etti. Bu eklemeler Abdullah Gül’ün Cumhurbaşkanlığı sırasında TBMM’den geçen 6518 sayılı kanunla[2] getirilmeye çalışılmış ancak tepkiler üzerine, o kanun içinde şekil değiştirmişti. Ama anlaşılan bir nevi “takiye” yapılmış. O gün “İnternet Erişim Birliği” gibi kavramlar geçirilmiş. Bu maddeler ise daha sonraya bırakılmış[3].
6552 sayılı kanunla internete getirilmek istenen yeni maddelere yönelik itirazları daha önce yayınlamıştık[4]. O yazıda çok detaylı incelemesini yayınladığımız itirazlara bakarsanız, bu maddelerin “özel hayatın gizliliğini ihlal eden” bir yönü olduğunu göreceksiniz. Zaten şubat ayındaki itirazlar da aynı konudaydı. Tabi hükümetin bu maddeleri tam tersine “özel hayatı koruma” olarak tanımlamaları da bir kara mizah örneği gibi.
Şimdi neler iptal edildi yakından bakalım;
- Siteleri, TİB Başkanı Değil Mahkeme Kapatabilir
Bu konu uzun zamandır tartışma konusu. Sitelerin kapatılması 2005’lerde Mü-Yap’ın MP3 yayınlayan bazı sitelerin sahiplerine ulaşamamaları sonucunda mahkemeler tarafından başlatılan bir uygulama ve demokratik dünyada da “çocuk pornosu” dışında uygulanmıyor.
Ancak ülkemizde, kötü örneğin emsal teşkil etmesiyle başlayan bu uygulama için hükümet yıllardır ısrar ediyor. En son 17 aralık operasyonları sonrasında, 6518 sayılı torba kanun içinde TİB Başkanına 4 saatte site kapatma yetkisi verilmeye çalışıldı. Tepkiler üzerine bu madde 24 saat yapılmıştı. Şimdi 6552 sayılı kanunla yeniden pişirilip, önümüze konuldu.
Cumhurbaşkanlığı seçimlerininin hemen ardından TBMM’den geçen ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da ilk onayladığı yasa olan 6552 sayılı torba kanunda yer alan düzenlemede, TİB Başkanı’na “Milli güvenlik”, “kamu düzeninin korunması” ve “suç işlenmesinin önlenmesi” gibi nedenlerle ve “gecikmesinde sakıncalı bulunan hallerde” bir internet sitesini 4 saat içinde kapatma yetkisini verilmişti.
İşte Anayasa Mahkemesi aldığı kararla, bu torba yasayla, Başbakanlık Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’na (TİB) verilen “4 saat içinde internet sitesi kapatma” yetkisini iptal etti. İnternet sitesi kapatmak ya da erişimi engellemek için ancak mahkeme kararı geçerli olabilecek.
- TİB Trafik Bilgisini Mahkeme Kararı Dışında Toplayamayacak
Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği ikinci madde ise, trafik bilgilerinin TİB tarafından toplanması konusundaki madde. TİB aslında bu maddeye yönelik çalışmalarını geçen yıldan beri ısrarla sürdürüyor. 18 temmuz 2013’de BTK tarafından alınan bir karar da aynı konudaydı[5].
Buradaki temel konu; bu bilgilerin özel hayata dair bilgiler olması ve ancak mahkeme kararı ile alınabilir olmasıdır. AYM de buna işaret ediyor olsa gerek. (Gerekçeli karar açıklanmadığı için biz yorum yapıyoruz)
Bilmeyenler için Trafik Bilgisi Konusu
Bu trafik toplama konusu, her 2 torba kanunun sunuluşu sırasında da en çok istismar edilen konu durumunda. İstismar ile trafik bilgilerinin Avrupa Birliği ülkelerinde de toplanmasının yanıltıcı şekilde kullanılmasını kastediyoruz.
Trafik bilgileri ile belirtilen; internet servis sağlayıcıları abonelerinin, bir siteye bağlanması esnasında yaratılan, o aboneye tahsis edilen IP numarası, o siteye giriş zamanı, çıkış zamanı gibi bilgilerdir.
Belki hala bilmeyenler olabilir; bu bilgiler neden önemlidir derseniz; bu bilgiler “belli bir sitede işlenen suç”a dair delillerdir. Yani mesela bir bankaya belli bir zaman aralığında bağlanıp, para çalan birileri varsa, suçun cezalandırılması aşamasında, bu birilerinin bırakmış olduğu izler takip edilir. O izler bir IP numarasını veriyorsa, bu IP numarasını kullanan internet servis sağlayıcıya, o saat aralığında bu IP’den bağlanan abonenin kim olduğu sorulur. Tabi mahkeme tarafından.
Yine çok tartışılan bir konu olduğu için açıklayalım; Mesela Twitter üzerinde birisine hakaret ederseniz ve mahkeme bu hakaretin hukuka aykırı olduğuna karar verirse, Twitter’dan o saat aralığında o mesajı bırakan kişinin IP numarasını ister. Bu IP numarasını aldığında ise, bu IP numarasının ait olduğu internet servis sağlayıcıdan o zaman aralığında hangi abonenin bağlanmış olduğunu sorar[6]. Burada Twitter yerine herhangi bir siteyi koyabilirsiniz. Özellikle de yurtiçi bir sitede bu daha keskin bir durumdur.
Şimdi gelelim neyin istismar edildiği konusuna; Avrupa Birliği’ndeki tüm Internet Servis Sağlayıcılar (ISS), kendi abonelerine ait trafik bilgilerini 6-24 ay arasında saklıyorlar. Çünkü kendi ülkelerindeki hukuk bunu emrediyor.
Bir suç olayındaki işlemlerin, suçun meydana gelmesi – tespiti – şikayeti – işlemin başlatılması – mahkeme vsvs gibi bir sürecin en az 2-3 ay alacağı, mahkeme sürecinin de hesaba katılmasıyla bu sürenin daha da uzayabileceği düşünülürse, ISS’lerin bu bilgileri saklaması gerekli oluyor. Ancak bu süreçte bilgiler gizli kalıyor. Süre sonunda da ISS tarafından imha ediliyor. Zaten bilgilerin kapladığı alan önemli bir kapasite olduğu için ISS bunu yapmak istiyor.
Ama suç durumunda, sadece bu suçu işleme potansiyeli olan kişinin bilgileri gerekli mercilere teslim ediliyor. Çünkü Avrupa Birliği’ne üye ülkelerin hepsinde “Kişisel Verilerin Korunması”na dair kanunlar var.
Ülkemizde ise yine ISS’ler bu bilgileri topluyor. Burada tartışılan, toplanan bilgilerin mahkeme kararı olmadan TİB eline verilmesi. Ülkemizde “Kişisel Verilerin Korunması” kanunu da olmadığı için bu özel hayatın ihlali, “suç işlemeden” suç işleme potansiyeli varmış gibi bilgilerin ortaya dökülmesi ve giderek insanların girdikleri sitelere göre fişlenmesi anlamına geliyor.
İşte AYM’nin iptal ettiği ikinci madde bu anlama geliyor.
[3] Beklendiği Gibi Abdullah Gül İnternet Yasasını Onayladı
[4] 6552 Sayılı Torba Kanunla İnternet’e Gelen Yeni Maddelerin Hukuki Değerlendirmesi
[5] BTK’dan Mahkeme Kararı Olmadan Dinleme Yapmaya Yönelik Karar (18 Temmuz ve 401 Sayılı Karar)
[6] Twitter kullanıcılarının kimlik bilgilerini vermediğini söylüyor. Sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada vermediğini belirtiyor. Bu bilgileri vermemesinin nedeni ise, kullanıcılarının güvenini kaybetmemek zorunda olması. Çünkü Twitter türü sosyal ağların temel hazinesi kullanıcılarıdır. Twitter’ın hükümet tarafından Türkiye içinde ofis açma zorlamasının arkasında bu bilgilerin elde edilebilmesine yönelik talep bulunmaktadır.
Kaynak : 