The Industry Standard’ın eski yayıncısı ve aynı zamanda popüler Searchblog’un yazarı olan John Battelle, en karmaşık web sitelerinin arama motorları olduğunu düşünüyor.
2004 sonunda O’Reilly Media tarafından organize edilen bir web konferansı, Internet’in eski muhafızları ile kavgacı yeni gelenlerini, evrimleşen Web’den kâr sağlayacak en iyi yolların bulunması amacıyla bir araya getirdi.
Bir zamanların, popüler arama portalı Excite’ın kurucularından biri olan Joe Kraus, “Web’in ilk süreci, ayrı sayfalar halindeki küçük parçaları doldurmak anlamına geliyordu ama ikinci süreç bu ayrı parçaları birleştirmek ile ilgilidir” diyor. Kraus, Web üzerindeki e-posta, Web sayfaları ve diğer türlerdeki verilerin entegre edilmesinin genelleşmiş bir yolu olmadığını vurguladı.
Kraus, Wiki gibi bir uygulama olan JotSpot’u tanıtırken bu uygulamanın iş ve veri uygulamaları için ciddi bir platform olduğunu söyledi. Kraus’a göre, JotSpot, Web’in bir sonraki modelinin bir örneği ve bu, kullanıcıların Web-tabanlı uygulamaları özel gereksinimleri için Web hizmetleri protokolleri yolu ile kişiselleştirip geliştirdikçe zenginleşecek bir yenilik.
Amazon.com’un Başkanı Jeff Bezos, “Eğer geleneksel HTML tabanlı Web, insanlar ve sunucularda saklanan bilgiler açısında bir arayüz olmaya başlamışsa, Web 2.0 İnternet’i bilgisayarlar için daha kullanışlı hale getirmek ile ilgilidir” dedi. Bezos, daha fazla API [uygulama programlama arayüzü] açıldıkça geliştirmecilerin veri paylaşma ve veriye ulaşma konularında daha yenilikçi yollarla yaklaşacaklarını tahmin ediyor.
Aslında, gittikçe daha çok portal ve e-ticaret sitesi, programcıları kendi platformları için bir şeyler geliştirmeleri yönünde itiyor. Muhafazakar AOL bile Maurice Sharp’ı üçüncü parti geliştirmecilere yönelik ara yüzler inşa etmesi için eBay’den koparıp kendi bünyesine kattı.
Sharp, internetnews.com’a, Silikon Vadisi’nde bir takım oluşturacağını ve daha sonra kancalarını AOL’ın sistemlerine takacağını söyledi. Projenin takvimi henüz yok, ama Sharp, AOL’ın geliştirme programının 2005,’te ortaya çıkacağını tahmin ediyor.
Web hizmetleri, platform evrimi için anahtar görevinde çünkü dış makinelerin kurumsal sistemler ile etkileşime girebileceği standart ve kontrol edilebilen bir yol sağlıyor. Bir şirket sadece kendi hizmetine yönelik web servisini sağlıyor. Örneğin, bir veritabanı veya ürün özelliklerine erişim veya arama gibi bir uygulamaya erişim. Üçüncü parti siteler ise bu Web hizmetlerini kendi uygulamalarına veya Web sitelerine entegre ederek “tüketiyorlar.”
Örnek olarak, restoranları tanıtan bir sitenin bir coğrafik veritabanı lisansı alıp sunucularında barındırması yerine, kullanıcıların belli bir restorana nasıl gidileceğini öğrenmek istediğinde üçüncü parti bir veritabanından yararlanması gibi.
O’Reilly Media’nın başkanı Tim O’Reilly’nin dediği gibi “Müşteriler işletmenizi sizin için inşa ediyor.”
eBay’i ele alın. Online açık arttırma devi 1999’dan beri arayüzler sunuyor. Bunun yanında Basit Obje Erişim Protokolü (SOAP) ve Java entegrasyon yeteneklerini de yazılım geliştirme paketine dahil ediyor. eBay’in geliştirme programının üst düzey yöneticisi olan Matt Ackley, şirketin yaklaşık 100 Web hizmeti çağrısı barındırdığını ve aynı zamanda online markette yapılan para alış verişlerinin dörtte birinin PayPal ile gerçekleştiğini, bunun da eBay’de kullanılan etkili bir Web hizmeti olduğunu söyledi. Ackley, “Üçüncü parti geliştirmeciler, büyümenin bir sonraki aşamasını sağlayacaklar,” dedi.
Dış şirketler, platform üzerine geliştirme yaptıkları zaman genellikle bunu ana şirketin düşünemeyeceği şaşırtıcı yollarla yapıyorlar.
Örneğin, Amazon.com, Alexa Web hizmetleri beta programı ile veri sağladığı zaman, Web trafiği ile ilgili toplu halde, gerçek zamana yakın bilgi vermeye başlayarak bir yenilik rüzgarı başlattı. Buna en çok ziyaretçi alan siteler ve bir sitedeki ziyaretçilerin sonra hangi sitelere gittiklerinin bilgileri de dahil. Amazon, Alexa Web Bilgilendirme Servisi’ni (AWIS) resmi olarak Pazartesi günü başlattı.
Bezos konferansta şirketin MusicPlasma programını tanıttı. MusicPlasma, Alexa’nın “what’s related” bilgisine AWIS’in beta versiyonunu kullanarak erişen bir müzik bulma hizmeti. Biri, bir müzik grubunun ismini arama kutucuğuna yazdığı zaman, değişik bir Flash arayüz, değişik bir grafik tablo ile diğer müzik gruplarını tavsiye ediyor ve ne kadar alakalı olduklarını gösteriyor. Bezos, MusicPlasma’nın iki Fransız üniversite öğrencisi tarafından oluşturulduğunu söyledi.
Bezos, “Web hizmetleri sunarak bin tane çiçeğin açmasını sağlıyoruz,” dedi ve ekledi “Web hizmetleri olmadan bir öğrenci yurdundaki iki arkadaşın böyle bir uygulama geliştirmelerinin imkanı olmazdı.” Ayrıca, eğer Amazon.com’da çalışan biri bile bu tip bir fikirle gelmiş olsaydı bunun önemsenmeyeceğini sözlerine ekledi.
Bezos, “API’ler ile ekosistemin gelişip bizim bile hiçbir zaman düşünmediğimiz ya da unuttuğumuz yenilikçi şeylerin ortaya çıkmasını sağlayabiliriz.” dedi.
Son olarak, Web 1.0 günlerinde onların “yapışkanlık” olarak tabir ettikleri şey var: Zengin bir içerik ekosistemi, kullanıcılar ve üçüncü parti uygulamalar oluşturmak ve içeriğin, kullanıcıların gözünü markanın üzerinde tutması.
eBay Araştırma yöneticisi Louis Monier, RSS beslemelerinin tüketicileri aradıkları bilgi ile daha doğrudan bağlantıya sokarak kendi şirketini anlamsız kılacağı fikrini alaya aldı. Monier, alıcı ve satıcı itibarı rütbelerinin, açık arttırma alarmlarının ve uyuşmazlık çözümlemelerinin, internette sörf yapmanın eğlendirici yanıyla birleştiğinde eBay’i sırf bir bilgi kaynağı yerine, gidilecek asıl hedef site yapmaya devam edeceğini söyledi.
Konferanstaki bir panelde, Yahoo, Ask Jeeves, eBay, Amazon.com ve Microsoft MSN gibi sitelerin yöneticileri “arama”nın geleceği hakkında konuştular. Genelde aramanın ‘platform’ şeklindeki kavramını göz ardı ederek, aramanın daha etkili olabilmesi için popülerlik ölçülerini aşması gerektiği konusunda mutabakata vardılar. (Armanın izole kalmayı seven oyuncusu Google, otomatik tercüme konusundaki hızlı bir prezentasyon dışında panelde yoktu.)
Bu şirketler kişiselleştirme ile, daha anlamlı sonuçlar elde edebilmek için ilgileniyorlar. Amazon.com’da üst düzey algoritim yetkilisi olan Udi Manber, şirketinin A9 arama motorunun, kullanıcının önceki aramalarda hangi sonuçlara tıkladığını hatırlama yeteneğinin, aramayı hafıza için daha çok dış güdümlü bir şekle dönüştürmesi açısından çok iyi bir özellik olduğunu söyledi.
MSN arama ve alışveriş başkan yardımcısı Christopher Payne, Newsbot’u MSN’in kişiselleştirme ile ilgili denemelerinden biri olarak kullandı. Newsbot, haber metinlerini ve resimlerini topluyor, kullanıcının bunların içinde arama yapabilmesini sağlıyor ve kullanıcının genelde okuduklarına göre, ilgisini çekebilecek başka metinler öneriyor. Fakat masaüstü ve Web’de yapılacak kapsamlı aramalar, Microsoft’un uzun süredir beklenen yeni Windows versiyonu olan Longhorn’u beklemek zorunda.
Netscape’in kurucularından ve Opsware’in başkanı Marc Andreessen, Microsoft’u, Internet Explorer’ı daha platform olacak şekilde geliştirmediği için eleştirdi ve “İnternet özellikleri ve kullanıcıları istedikleri sitelere ve hizmetlere yönlendirme kabiliyetlerinin dışında, bu pozisyonu kullanmamış olmaları gerçekten şaşırtıcı,” dedi.
Şimdi en azından, bir çok arama-odaklı yöneticinin yorumları, arama ve reklam gelirlerinin arttırılması ve şirketlerinin araçlarını geleceğin platformlarına dönüştürmek fikri üzerine yoğunlaştı.
Kaynak : 